Χορεύοντας µε τον Κόκκινο Στρατό

Την περασµένη Τετάρτη µπήκε στην Αθήνα ο Κόκκινος Στρατός. Για την ακρίβεια – και για να αποφύγουµε τη διασπορά ψευδών ειδήσεων –, κατέφθασε στο Μπάντµιντον το καλλιτεχνικό του συγκρότηµα, γνωστό ως Alexandrov Ensemble. Εµεινε εκεί για τρεις ηµέρες µε όπλα τη χορωδία, το µπαλέτο και την ορχήστρα του. Το «Νσυν» κατέγραψε την… επέµβαση.
««Γιατί ήρθα σήµερα εδώ;», εξίστατ αιο κύριος Σπύρος. Μα για να δω από κοντά την οµορφιά. Για να δω την τελειότητα», λέει µε ενθουσιασµό που νικά τα 75του χρόνια.∆ίπλα του, στο φουαγιέ του Θεάτρου Μπάντµιντον, όσο πλησιάζει η έναρξη, ο κόσµος συσπειρώνεται. Εκτός από κάτι παρέες 30άρηδων µε ύφος καθηγητών ωδείου και αρκετούς στρατιωτικούς σβέρκους, το κοινό χαρακτηριστικό εδώ είναι ότι οι περισσότεροι τα έχουν ταχρονάκια τους. Οπως µια κυρία µεπαχύ µακιγιάζ και τακιάλια όπερας ανά χείρας. Ή µια οµήγυρη µε ροδαλά πρόσωπα και γελαστά σλαβικά χαρακτηριστικά. Στην πρώτη τους νιότη είναιµόνο ο Λάµπρος και η Κατερίνα, που ξέροντας ότι «θα έρθουνοπαδοί και φίλοι του Κόµµατος» στέκονται στην εξωτερικήείσοδο και µοιράζουν κουπόνια οικονοµικής ενίσχυσης µεασταθή ποσοστά επιτυχίας. «Εµείς πάντως ήρθαµε για τη µουσική και τον χορό», λένε ο Σταύρος και ο Γιάννης, στελέχη του ελληνικού Ναυτικού.«Είµαι περίεργος», λέει σκεφτικά ο κύριος Σπύρος. «Παραµένει ο σοσιαλιστικός χαρακτήρας στο καλλιτεχνικό συγκρότηµα του Κόκκινου Στρατού ή έχουν χαλαρώσει τα πράγµατα;».

Με την έναρξη του «σόου», πάντως, το Alexandrov Ensemble, βαφτισµένο από τον υποστράτηγο Αλεξάντρ Αλεξαντρόφ, καλλιτεχνικό διευθυντή στην πρώτη του παράσταση το 1928, αποδεικνύει ότι, ασχέτως πολιτικών πεποιθήσεων, πειθαρχία και τέχνη µόνο ασύµβατες δεν είναι. Λίγες ώρες πριν, τα µέλητου συγκροτήµατος είχαν εντοπίσει µόνα τους στο αεροδρόµιο δύο µικροκλέφτες που τόλµησαν να απλώσουν χέρι στα πορτοφόλια του Κόκκινου Στρατού, ενώ όταν η παραγωγή του Μπάντµιντον τους πρότεινε µια πεντάλεπτη καθυστέρηση στο πρόγραµµα κανένας τους δεν δέχτηκε το ασήµαντο αίτηµα. Και τώρα, λίγο µετά τις εννιά και µια είσοδο αντάξια του ένδοξου παρελθόντος, το συγκρότηµα, υπό τις οδηγίες του αυστηρού µαέστρου του Ιγκορ Ραέβσκι, ερµηνεύει ήδη παραδοσιακά σουξέ, µε απόδοση καλολαδωµένης µηχανής. Το «Πόλιουσκο» συνοδεύουν πλάνα µε καβαλάρηδες που καλπάζουν στον ρυθµό της ορχήστρας. Στη «Σµουγλιάνκα», το κοινό βλέπει ασπρόµαυρες εικόνες από το µέτωπο ή µε έναν στρατιώτη καιτην καλή του, ενώ η µπαλαλάικα κλαίει γοερά. Ξαφνικά, στο «Πρόσκληση για χορό», φανταρίνες ξεχύνονται στη σκηνή, παρελαύνουν µε ρωσικό νάζι ή στέκονται προσοχή υποτακτικά. Ακολουθούν «Τα αηδόνια», ο «Μακρύς δρόµος», αλλά και το«Ιππικό των Κοζάκων». Οσο οι χορευτές επιδίδονται στις δυσκολότερες φιγούρες τους, όσοπερισσότερο οι φορεσιές στροβιλίζονται, όσο τα σπαθιά πετούν σπίθες, τόσο το κοινό ενθουσιάζεται, χειροκροτεί, σφυρίζει και φωνάζει «µπράβο». Ακόµα και ο Κόκκινος Στρατός όµως χρειάζεται λίγες στιγµές ανάπαυλας. Μπορεί να έχει δώσει παραστάσεις ακόµα και στο πεδίο µάχης του Β’ Παγκοσµίου Πολέµου για να εµψυχώσει αξιωµατικούς και οπλίτες, µπορεί να είναι αναπόσπαστο κοµµάτι των εκδηλώσεων της ρωσικής κυβέρνησης, να έχει σαρώσει τα διεθνή χορωδιακά βραβεία,ακόµα και να έχει εµφανιστεί στο πλευρό των καλτ Leningrad Cowboys, για να τα πετύχει όµως όλα αυτά, χρειάζεται πού και πού ένα διάλειµµα. Χρειάζεται να ξαναδοκιµάσει στον καθρέφτη των παρασκηνίων τα βήµατα, µαζί

Στο «Κατιούσα», που στην Ελλάδα µελωποιήθηκε και ως «Υµνος του ΕΑΜ», ένας παππούς σηκώνεται και κάνει το σήµα της νίκης

µε τον καλύτερο φίλο από το συγκρότηµα, να πιει λίγο καφέ µε τη στολή ξεκούµπωτη και να προβάρει µια κλίµακα για να ζεσταθεί το λαρύγγι. «Γιατί περνάς πολύ χρόνο στον δρόµο, ταξιδεύοντας συνεχώς, ενώ µέσα στη µέρα σου όλα είναι αυστηρά και προγραµµατισµένα», λέει ο Βαντίµ Ανάνιεφ, ξακουστός σολίστας της χορωδίας.

Ο µαέστερος Ιγκορ Ραέβσκι, ο Καλλιτέχνης του Λαούτης Ρωσίας, όπως είναι ένας από τους επίσηµους τίτλους του, νιώθει ότι προσφέρει σηµαντικά πράγµατα στον ρωσικό λαό. «Κρατάµε ζωντανά και παρουσιάζουµε παντού τα παραδοσιακά του τραγούδια», λέει στα «ΝΕΑ». Νιώθει περήφανος που το Alexandrov Ensemble έχει εµφανιστεί ακόµακαι στο πεδίο της µάχης, ξέρει όµως ότι σήµερα είναι άλλος ο στόχος του. «∆εν έχουµε πόλεµο πια. Οι στόχοι µας δεν έχουν να κάνουν µε την πολιτική καν, αυτό το ζήτηµα δεν τίθεται για εµάς. Μοναδικός σκοπός µας είναι η κουλτούρα», λέει και εξηγεί ότι, ακόµα κι έτσι, η δουλειά του δεν είναι από τις εύκολες. «Το πιο δύσκολο πράγµα», τονίζει, «είναι να καταφέρεις ναενώσεις όλη τη χορωδία και νατην κάνεις ένα».

Αλλά και το υποστηρικτικό προσωπικό, στη διάρκειατου διαλείµµατος, πρέπει να φροντίσει να σιδερώσει όλες τις «καζέτσκα», τις «παλέχσκαγια» ή τις «γκαπάκ ουκραΐνα». Από την άλλη, το κοινό µπορεί να καπνίσει ευχαριστηµένο, να διαφωνήσει για το αν διακρίνεται στην παράσταση ένας κάποιος «γιαροσλαβισµός» ή απλά να έχει µείνει άφωνο µε αυτό που είδε και πρόκειται να δει.

Και αν το πρώτο µέρος ενθουσίασε τους θεατές, το δεύτερο τους κάνει να παραληρούν. Στο «Η γυναίκα του ναύτη», οι χορευτές, πολύµικροί για να θυµούνται τηνΚροστάνδη ή το Ποτέµκιν, πραγµατοποιούν όλες τις γνωστές φιγούρες του ρωσικού χορευτικού φολκλόρ. Σε ένα απόσπασµα από το «Ναµπούκο» του Βέρντι, κάποιοι από τοκοινό ξέρουν τα λόγια απέξω. Στα«Αµαπόλα» και «Βαλέντσια», η κυρία µε τα φασαµέν σιγοτραγουδάει σαν κάποτε να είχε ερωτευτεί παράφορα έναν Ισπανό.Στο «Εµβατήριο Ραντέτσκι», κανείς δεν µπορεί να απαγορεύσει στα χέρια του να χειροκροτήσουν στον ρυθµό. Στο «Κατιούσα», γνωστό ρωσικό standardπου στην Ελλάδα έγινε γνωστό και ως «Ο ύµνος του ΕΑΜ» και ερµηνεύεται από όλο το συγκρότηµα επί σκηνής, ένας παππούς σηκώνεται και κάνει το σήµα της νίκης. Και όταν οι χορωδοί βγάζουν ένα κόκκινο βιβλίο µε στίχους, όταν ο σολίστας κάνει ένα βήµα µπροστά και όλοι µαζί, έπειτα από ένα σύντοµο µέτρηµα της µπαγκέτας, αρχίζουν να τραγουδούν µε άπταιστη ρωσική προφορά το δώρο στο ελληνικό κοινό, το «Οταν σφίγγουν το χέρι», το κατάµεστο Μπάντµιντον δονείταισυθέµελα.Μετά το τέλος, είναι βέβαιοότι ο υποστράτηγος Αλεξαντρόφ θα σούφρωνε τα χείλη από περηφάνια. Οχι γιατί τα νεαρά µέλη του Κόµµατος έφυγαν µε αρκετά λιγότερα κουπόνια στα µπλοκάκια τους, αλλά γιατί οι θεατές, αποχωρώντας λιγότερο ή περισσότερο ευέλικτα, ανάλογα µε την ηλικία τους, είναι όλοι ικανοποιηµένοι. «Εντάξει, δεν είναι για να τα ακούς στο σπίτι αυτά τα τραγούδια. Γιατί αυτά είναι τέλεια», έχει πει στο µεταξύ ο κύριος Σπύρος. Ο Γιάννης και ο Σταύρος έχουν φροντίσει να διαχωρίσουν την πολιτική από τη µουσική. «Αν δηλαδή ακούς αµερικανικά, σηµαίνει ότι τους υποστηρίζεις;», αναρωτιούνται. Εναν όροφο πιο κάτω πάντως, µε τις βαλίτσες ακόµα ανοιχτές, λίγο πριν από την αναχώρηση για το ξενοδοχείο, οι ρυθµοί είναι άλλοι. Η χορωδία, η ορχήστρα και το µπαλέτο έχουν εµφανιστεί σε όλη τους τη δόξα, και τώρα είναι ώρα για ξεκούραση. Παρ’ όλα αυτά, ο µαέστρος Ιγκορ µοιάζει το ίδιο αυστηρός µε τη σκελέα του, πλέον όµως αφήνει τους µουσικούς να ξεντυθούν και αυτοί µε την ησυχία τους. Την ίδια στιγµήη Μαριάννα, η µεταφράστρια της παραγωγής, προσπαθεί να κλείσει λεωφορείο για µια αυριανή επίσκεψη στηνΑκρόπολη. Η Οξάνα, η χορεύτρια,και ο Πάβελ, ο τεχνικός που είναι ήδη έτοιµοι, φεύγουν χέρι χέρι, αφήνοντας πίσω τους χαχανίσµατα. Και από τα ενδότερα δεν έρχονται πια γέλια ή τραγούδια, αλλά ο ήχος µιας ντουσιέρας.