Η µεταρρύθµιση της ΟΝΕ

Στέλιος Καραµπάσης
Πριν να ξεσπάσει στην Αµερική η µεγάλη χρηµατοπιστωτική κρίση του 2008, η οποία µετεξελίχθηκε και στη δηµοσιονοµική κρίση που καταπιέζει τις οικονοµίες της ευρωζωνικής περιφέρειας, το µεγάλο οικονοµικό στοίχηµα της µεταπολεµικής Ευρώπης έδειχνε ότι είχε κερδηθεί. Η αποµάκρυνση περιορισµών και εµποδίων στα ευρωπαϊκά εσωτερικά όρια, οι αθρόες κυκλοφορίες κεφαλαίων µε φτηνά επιτόκια και ένας ξέφρενος δανεισµός οδήγησαν σε ένα πρωτοφανές πάρτι κατανάλωσης. Η έλλειψη κεντρικής δηµοσιονοµικής και οικονοµικής διακυβέρνησης συνδυασµένη µε µια ανεύθυνη πολιτική χαµηλών επιτοκίων προδιέγραφαν τη σύντοµη διάρκειά του.

Η επικύρωση των νέων µέτρων µε στόχο τη σταθερότητα της ευρωζώνης σηµατοδοτεί τη µεγαλύτερη µεταρρύθµιση της ΟΝΕ από την εποχή της ίδρυσής της. Η εξέλιξη αυτή είναι ενδιαφέρουσα σε οικονοµικό και πολιτικό επίπεδο. ΟΝΕ και Ευρωπαϊκή Ενωση που συγκροτούν δύο οµόκεντρους κύκλους βλέπουν τα όριά τους να έχουν επαναπροσδιοριστεί. Οι νέοι όροι και κανόνες άσκησης της οικονοµικής πολιτικής που καθορίζει το Σύµφωνο για το ευρώ για τα κράτη – µέλη έχουν έναν δισυπόστατο χαρακτήρα, ευρύτερο αλλά και αποκλειστικό, δεν αφορούν δηλαδή µόνο τον περιορισµένο χώρο της ευρωζώνης αλλά έχουν ήδη υιοθετηθεί και από έξι χώρες οι οποίες µέχρι σήµερα δεν µετέχουν σε αυτήν.

Από την άλλη δρουν περιοριστικά, ακυρώνουν εναλλακτικές οικονοµικές προσεγγίσεις και καθορίζουν σε πολύ στενά όρια την όποια ευχέρεια οικονοµικών κινήσεων στο δηµοσιονοµικό πεδίο. Ο ευρωπαϊκός οικονοµικός βηµατισµός προσαρµόζεται στο γερµανικό πρόσταγµα: µαξιµαλιστικοί στόχοι σε ασφυκτικά χρονοδιαγράµµατα.

Η νέα πολιτική πραγµατικότητα που έχει προκύψει στον ευρωπαϊκό χάρτη καταδεικνύει δύο τινά. Εξωθεσµικοί οργανισµοί έχουν καταλάβει κρίσιµο ρυθµιστικό ρόλο σε επίπεδο πολιτικών διεργασιών και λήψης αποφάσεων σε ευρωπαϊκό και εθνικό χώρο. Εχοντας εισχωρήσει στον οικονοµικό πυρήνα της Ευρώπης, διαµορφώνουν αντιλήψεις, καθορίζουν συµπεριφορές, µετέχουν στο παρόν και λαµβάνουν θέση για το µέλλον των χωρών της. Η ΟΝΕ διεθνοποιείται εν µέσω κρίσης. Από την άλλη, η πυραµίδα των πολιτικών ελίτ εµφανίζει πια µια νέα παγιωµένη εικόνα αλλά και καταδεικνύει ένα πρωτοφανές παράδοξο. Αλληθωρίζοντας προς µια αυτονοµηµένη πορεία αλλά επιθυµώντας διακαώς τον πρωταγωνιστικό ρόλο στο οικονοµικό πεδίο της Ευρώπης, η Γερµανία αναλαµβάνει στην ΟΝΕ την πρωτοκαθεδρία ελλείψει ισοδύναµου αντιπάλου.

Η Ελλάδα άφησε το δυστοπικό οικονοµικό χάος του 2009 και εν µέσω µιας δυσκυβέρνητης ευρωζώνης επιβραβεύεται για τη σκληρή δηµοσιονοµική προσαρµογή του τελευταίου έτους. Βρίσκεται όµως αντιµέτωπη µε τη µεγαλύτερη από ποτέ πρόκληση, τη ναυπήγηση ενός βιώσιµου οικονοµικού µοντέλου εν µέσω ενός ταραγµένου οικονοµικού πελάγους.