Κουτσά στραβά

«Εχει χυθεί τόσο αίµα µε αυτουργό την Εκκλησία εξαιτίας µιας παράλειψης των Ευαγγελίων: “Να σου είναι αδιάφορο ποια είναι η θρησκεία του διπλανού σου”.

Οχι απλώς να το ανέχεσαι, να σου είναι αδιάφορο. Πολλές θρησκείες διεκδικούν για τον εαυτό τους την αποκλειστικότητα του θείου, αλλά καµία δεν είναι αρκετά θεϊκή ώστε να προσθέσει στους κανόνες της και την ανεξιθρησκεία απέναντι στον διπλανό», έγραφε ο Μαρκ Τουέιν. Επισηµαίνοντας το κενό της «παλιάς» θρησκείας – ή µάλλον των θρησκειών. Ηταν όµως και ο ίδιος που ανακάλυπτε, µε καυστικό χιούµορ και αβάσταχτη σοβαρότητα, τη νέα θρησκεία, την οποία όλοι υπηρετούν, αλλά κανείς δεν δηλώνει πως πιστεύει σ’ αυτήν: το ψεύδος.

∆εν είναι αυτή η νέα θρησκεία; ∆εν καταδικάζουµε το ψέµα, αλλά δεν αντέχουµε – συνήθως – την αλήθεια; ∆εν µισούµε τον ψεύτη, αλλά αγαπούµε τα ψέµατα; ∆εν επαινούµε τον φιλαλήθη, αλλά τον βρίσκουµε και ανυπόφορο; Ο Μαρκ Τουέιν, δίχως να µας κουνά το δάχτυλο, µε το βιβλίο του «Η τέχνη του ψεύδους» (σελ. 16) µας έχει χαρίσει ένα εγχειρίδιο µε τις ενδείξεις της πίστης µας σ’ αυτή τη νέα θρησκεία.

Υ πάρχουν πράγµατι µόνο «τέσσερα σηµαντικά πράγµατα στη ζωή: η θρησκεία, ο έρωτας, η τέχνη και η επιστήµη», όπως πιστεύει ο εκκεντρικός βρετανός καλλιτέχνης – του καρχαρία στη φορµόλη – Ντέµιαν Χιρστ; Και αν ναι, αυτό το πρώτο, η θρησκεία, έχει πλέον στις ηµέρες µας µια νέα έκφανση, σχεδόν τροµακτική και πάντως λίγο διεστραµµένη, όπως υποστηρίζει στο εικαστικό σύµπλεγµά του «Νέα Θρησκεία» ή «New Religion» που φέρνει την άλλη εβδοµάδα στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (σελ. 10); Είναι µια θρησκεία µε παράξενες νεκροκεφαλές, σταυρούς από χάπια και καρδιές µε καρφωµένα ξυράφια, αυτή η νέα θρησκεία; Παράξενη και διαστροφική σαν τους στόχους µας στη ζωή. Καθώς, όπως εκείνος λέει, «ο στόχος µας είναι µια στερεά ζωή, αλλά εκείνη λειτουργεί σαν υγρό, κι έτσι ποτέ δεν µπορούµε να τον επιτύχουµε».

Η νέα θρησκεία των καιρών, µε το «ελληνικό όνειρο» της βίλας, του εξοχικού, του σαλέ και των 4Χ4, στόχος που οδήγησε στον δρόµο της επίτευξης σε σκάνδαλα, λαµογιές, ρουσφέτια και στην οριστική αλλοίωση του ελληνικού «κυττάρου», έχει και συνέπειες, διόλου λατρευτικές.

«Οι µισοί πολιτικοί φοβούνται να βγούνε ακόµη και στην Πλατεία Κολωνακίου γιατί το γιαούρτι καιροφυλακτεί», παρατηρεί ο Γιώργος Μαρίνος στην «αταίριαστη» κουβέντα του µε τον Γιάννη Βαρβιτσιώτη (σελ.

8), µε επιτηρητή τον Θανάση Νιάρχο. «Είναι φοβερό ακόµη και να σκεφτείς ότι η εντιµότητα που λογαριαζόταν άλλοτε ως αυτονόητη προϋπόθεση σ’ έναν πολιτικό, έχει καταντήσει τώρα προσόν. Ωστόσο είναι οι ίδιοι οι πολιτικοί που απαξιώσανε τη θέση τους και το αξίωµά τους», αντιτείνει ο πρώην υπουργός.

Σ τη νέα θρησκεία των καιρών µας, όπως έχει επισηµάνει και ο συγγραφέας Αρης Φιορέτος που ζει και δηµιουργεί στη Σουηδία (το νέο του βιβλίο στη σελ.

13), η τραβεστί είναι ίσως η µόνη που δείχνει την αλήθεια για τη σεξουαλικότητά της, µεταµφιέζοντας το φύλο της. Ο ίδιος πίσω από τον κοσµοπολιτισµό του βρίσκει στο γεγονός ότι είναι παιδί µεταναστών έναν… τραβεστισµό β’ βαθµού – στη γλώσσα. Καθώς έτσι δεν αποκτάει κάποιος φυσική σχέση µε τις λέξεις και οι διαφορετικές γλώσσες µετατρέπονται σε διαφορετικούς τρόπους να ντύνει, να µεταµφιέζει τις σκέψεις.

Β έβαια, για τον Αρη Φιορέτο η ελληνικότητα «είναι η σπονδυλική στήλη, αυτή η αινιγµατική επιµήκυνση, όπου ταξιδεύει η ανατριχίλα και όπου κατοικοεδρεύει η ακεραιότητα του χαρακτήρα». Και «πατρίδα» του το γραφείο όπου δηµιουργεί, αλλά κυρίως η λογοτεχνία, τόσο ακαταµάχητη, που θα υπάρχει ακόµη και χρόνια αφότου βγάλουµε την πρίζα του τελευταίου κοµπιούτερ.

Οσο για τον Λούις Σεπούλβεδα (στη«Λοξήµατιά» της Μικέλας Χαρτουλάρη στη σελ. 32), «πατρίδα» και νέα θρησκεία είναι – ή θα έπρεπε να είναι – η µνήµη. Αυτό µόνο µας σώζει σε καιρούς που ξεχνούµε το σηµαντικό ή εκείνο που µας έχει φέρει ώς εδώ. «Το πιο σηµαντικό είναι να διασώσουµε τη µνήµη», λέει. Ισως και η τόλµη. Επειδή κατά τον ίδιο «µόνο εκείνοι που τολµούν µπορούν να πετάξουν».

Για τη µεγάλη µπαλαρίνα Μάγια Πλισέσκαγια (η συνέντευξή της από την επόµενη σελίδα), νέα θρησκεία είναι η πειθαρχία και η αυτογνωσία µαζί – ή µε µία λέξη το µπαλέτο. Αλλά και η µνήµη, για όσα σε έφεραν ώς εδώ. Πίσω από τα χειροκροτήµατα και τα αρώµατα άπειρων µπουκέτων µε λουλούδια που έφτασαν στα χέρια της, δεν ξεχνάει τη µυρωδιά της ψηµένης πάνω στο ηλεκτρικό σίδερο σκυλοτροφής, που κατάφερναν να αγοράζουν οι χορευτές του Μπολσόι µε τα πέντε δολάρια ηµερησίως που τους έδιναν εκτός έδρας…

Είναι τελικά οι κάθε λογής θρησκείες – παλαιές ή νέες – που µας δείχνουν πώς να ζούµε; Ισως. Μπορεί όµως και να ισχύει κάτι πιο απλό, σαν την πεποίθηση του Ντέµιαν Χιρστ: «Κάθε φορά που προσπαθώ να αποκριθώ στο ερώτηµα πώς να ζήσω, η απάντηση είναι µπροστά στα µάτια µου: το κάνω ήδη».