Η επανάσταση ξεκίνησε µε όπερα του Βέρντι

Εχει αποδειχθεί διαχρονικά ότι σε ακραίες στιγµές η σκηνή και κυρίως η πλατεία ενός θεάτρου_ όταν βέβαια το έργο µπορεί να λειτουργήσει ως σύµβολο _ενδέχεται να µετατραπεί σε χώρο διαµαρτυρίας.

Σε χώρο δηµόσιας έκφρασης µιας διάχυτης αγανάκτησης. Η Ιταλία ζει ακραίες στιγµές.

Την ώρα κατά την οποία ο πολιτισµός της που σφράγισε και τον 20ό αιώνα καταρρέει, µαζί µε τους τοίχους της Ποµπηίας, ένας πρωθυπουργός γίνεται διεθνώς πρωτοσέλιδο για το πληρωµένο χαρέµι του. Πόσο µπορεί κανείς να αντέξει την ντροπή;

Ολα τα στοιχεία για την έκρηξη ήταν εκεί στις 12 Μαρτίου: στο Teatro Dell’ Opera της Ρώµης, όπου ο Ρικάρντο Μούτι διηύθυνε «Ναµπούκο». Την όπερα του Βέρντι που γράφτηκε το 1842 και βοήθησε, λένε, όσο κανένα άλλο έργο στη διαµόρφωση της ιταλικής εθνικής συνείδησης. Αυτό το έργο λοιπόν επελέγη για τον εορτασµό των 150 χρόνων από την ενοποίηση της Ιταλίας. Το «Va pensiero», ο φηµισµένος χορός των εβραίων σκλάβων, που ακούγεται στην τρίτη πράξη (αφορά στη Βαβυλώνα την εποχή του Ναβουχοδονόσορα), έγινε κάτι σαν ύµνος για τους ιταλούς πατριώτες γύρω στο 1860. Ακόµη δε και σήµερα έχει µεγάλη συµβολική σηµασία για τον µέσο Ιταλό. Σε δηµοσκόπηση που έγινε πρόσφατα, δεν είναι λίγοι αυτοί που είπαν ότι θα ήθελαν το «Va pensiero» να γίνει ο εθνικός τους ύµνος.

Τη βραδιά της 12ης Μαρτίου στο Teatro Dell’ Opera υπήρχαν 1.300 θεατές. Ηδη, πριν να αρχίσει η συναυλία,ο δήµαρχος της Ρώµης Τζιάνι Αλεµάνο, οοποίος υπήρξε υπουργός του Μπερλουσκόνι και ανήκει στο κόµµα του, έβγαλε σύντοµο λόγο µε τον οποίο άσκησε κριτική στις περικοπές που επέβαλε η κυβέρνηση στις επιχορηγήσεις των τεχνών, περικοπές που απειλούν ακόµη και την ίδια τη λυρική σκηνή της Ρώµης. Το κοινό ξέσπασε σε επευφηµίες.

Στη φόρτιση της ατµόσφαιρας βοηθούσε και ο ηρωισµός του ίδιου του Ρικάρντο Μούτι.

Εναν µήνα πριν είχε καταρρεύσει στο πόντιουµ ενώ διηύθυνε στο Σικάγο την 5η Συµφωνία του Σοστακόβιτς. Η πτώση που του προκάλεσε και κάταγµα στη γνάθο προκλήθηκε από καρδιακή αρρυθµία. Του τοποθέτησαν βηµατοδότη και του συνέστησαν ξεκούραση, αυτός όµως δεν υπήρχε περίπτωση να λείπει από µια τέτοια βραδιά.

«Οταν φτάσαµε στο “Va pensiero”, αισθάνθηκα αµέσως µια ένταση στην ατµόσφαιρα», λέει στους «Times». «Είναι κάτι που δεν µπορείς να περιγράψεις, αλλά το αισθανόσουν.Και πριν υπήρχε η σιωπή ενός προσηλωµένου στη µουσική ακροατηρίου αλλά µόλις αυτό κατάλαβε ότι αρχίζει το συγκεκριµένο µέρος του έργου, η σιωπή γέµισε µε µια φλόγα. Μπορούσες να αισθανθείς την ενστικτώδη αντίδραση του ακροατηρίου στον θρήνο των εβραίων σκλάβων: “Ω, πατρίδα µου, τόσο ωραίακαι χαµένη!”. Ολοι σκέφτονταν: ό,τι σπουδαίο έκανε η χώρα µας στο παρελθόν χάθηκε».

Μετά την τελευταία νότα, το κοινό φώναζε «Bis!», κάποιοι άρχισαν να φωνάζουν«Viva Italia!» και «Viva Verdi!», άλλοι πετούσαν χαρτάκια από τα θεωρεία µε πατριωτικά µηνύµατα. Ενα έγραφε: «Μούτι, γερουσιαστής διά βίου». Ο µαέστρος δεν ήξερε αν έπρεπε να κάνει ανκόρ, όπως ζητούσε το κοινό. Αλλά είχε ξυπνήσει και το δικό του πατριωτικό συναίσθηµα. Με µια θεατρική πιρουέτα στράφηκε προς το κοινό και είπε: «Ο “Ναµπούκο”, στις 9 Μαρτίου του 1842, ήταν η όπερα που έσπρωξε τους Ιταλούς να ξεκινήσουν επανάσταση κατά των Αυστριακών για ελευθερία και ανεξαρτησία. Ελπίζω απόψε, στον εορτασµό των 150χρόνων, να µη γίνει ο τάφος του πολιτισµού». Κάλεσε το κοινό να συνοδεύσει τη χορωδία. Το 80% του κόσµου ήξερε τα λόγια απέξω. Ηταν µια µαγική στιγµή για το θέατρο…