Κουτσά στραβά

«Παρηγοριώµαστε µ’ έναν τρόπον ότι η τύχη µας έχει τους Ελληνες πάντοτε ολίγους. Οτι όλα τα θερία πολεµούν να µας φάνε και δεν µπορούνε» έγραφε στα αποµνηµονεύµατά του ο Γιάννης Τριανταφύλλου, γνωστός ως Στρατηγός Μακρυγιάννης.

∆ίνοντας κλώτσο να γυρίσει, παραµύθι (εθνικής περηφάνιας) ν’ αρχινήσει…

Π ού να ήξερε πως αυτή η εθνική «ιδιαιτερότητα» που προσέδωσε στους Ελληνες θα έφτανε να αγγίξει τα όρια της εθνικιστικής µισαλλοδοξίας και θα γινόταν άλλοθι για ό,τι κακό εξύφαινε έκτοτε η φυλή εναντίον (κυρίως) δικών κι αλλοτρίων.

Ο Μακρυγιάννης µάς άνοιξε τα µάτια για να τα… κλείνουµε ερµητικά σε στοιχεία που ιστορικοί φώτισαν έκτοτε, εις το όνοµα του περιούσιου πλην ταλαιπωρηµένου έθνους – λαού, προσκολληµένου σε µύθους που βολεύουν το εθνικιστικό Εγώ; Οι ιστορικοί εµίλησαν. Πολλά απ’ όσα πιστεύαµε για την Επανάσταση του 1821 και τους «ήρωές» της ή για τα «µαύρα πρόβατά» της δεν τεκµηριώνονται ιστορικά. Ο ρόλος της Εκκλησίας στην Επανάσταση έχει διογκωθεί, παρατηρεί ο ιστορικός Βασίλης Κρεµµυδάς, σε ένα από τα «∆έκα αγκάθια για το ‘21» (σελ. 14). Καθώς εκείνη φρόντισε να διαδώσει – ακόµη και µε την κλισαρισµένη εικόνα του Παλαιών Πατρών Γερµανού να σηκώνει το λάβαρο του Αγώνα στην Αγία Λαύρα την 25η Μαρτίου (δεν ανταποκρίνεται τίποτε απ’ όλα στην πραγµατικότητα!)

– πως ο δικός της ήταν ο ρόλος ο σηµαντικός.

Αποσιωπώντας ότι ο Πατριάρχης Γρηγόριος Ε’ αφόρισε τον Υψηλάντη και την Επανάσταση ή ότι δήλωσε υποταγή στα κελεύσµατα του σουλτάνου. Ηταν πολύ επαναστάτης για τα γούστα της ο (ρασοφόρος) Παπαφλέσσας και προτίµησε µια πιο «επίσηµη» εκδοχή.

Να µιλήσουµεγιαπροδοσίες;«Ο Κολοκοτρώνης και οι συντρόφοι του ήθελαν νασυκοφαντούνεπαντού τους Ελληνες ότ’ είναι θερία κι’ ανάξιοι της λευτεριάς τους» έγραφε ο Μακρυγιάννης (νέο πορτρέτο του στη σελ. 18). Ο Ελληνας του Ελληνα µάτι βγάζει, έλεγαν οι παλιοί. Τότε που ερήµην της ιστορικής έρευνας ο µύθος ήθελε τον Μαυροκορδάτο «πουληµένο στους Εγγλέζους» – παρότι εξασφάλισε το πρώτο δάνειο της Ανεξαρτησίας στο Λονδίνο και παρήγγειλε τον Υµνο εις την Ελευθερία (σελ. 39) στον Σολωµό. Ηθελε τον Καποδίστρια όργανο της Ρωσίας, τη Φιλική Εταιρεία κοµπάρσο στον Αγώνα, τους κλεφταρµατολούς αδάµαστους ήρωες – ενώ ήταν απλά σαν τους σηµερινούς µισθοφόρους.

Κ αι το σχολειό το ήθελε κρυφό, ενώ δεν υπάρχει ούτε µία µαρτυρία – καταθέτει ο καθηγητής Αλέξης Πολίτης – «ότι εµποδιζόταν η διδασκαλία των Ελληνικών», για να φουσκώνει ο ρόλος της επίσηµης Εκκλησίας. Με ευκολία δε ξεχνιόταν – παρότι έλεγε την αλήθεια σε µια χώρα βουτηγµένη στην αµορφωσιά και αργότερα τα… σκυλάδικα – πως ο Αδαµάντιος Κοραής (σελ. 34) έβλεπε καθαρά ότι «η παιδεία ήταν όρος εκ των ων ουκ άνευ για την πνευµατική αφύπνιση των Ελλήνων». Γ ια να µην πιάσει κάποιος τους φιλέλληνες (σελ. 19), που έχουν πλασθεί στον µύθο σαν µεγαλύτεροι από τη ζωή ήρωες αλλά κάποτε δεν ήταν παρά αδίστακτοι τυχοδιώκτες. Το καινούργιο στοιχείο δε, που προκύπτει από το ηµερολόγιο γερµανού φιλέλληνα, είναι πως στις τάξεις τους κινούνταν και µια ισπανίδα κουµπουροφόρος, µε κοντή φούστα…

Τ ο χειρότερο όλων είναι, όπωςσηµειώνει και οιστορικός Βασίλης Παναγιωτόπουλος (σελ. 38), ότι κανένας από τους οπαδούς της εθνικής µυθολογίας – αυτής που βολεύει χρόνια τώρα τους αυτοχριζόµενους «εθνικόφρονες» ως άλλοθι για τις µεγάλες αδυναµίες και τα µεγάλα ελαττώµατα – «δεν θα δεχθεί την κατηγορία ότι προτείνει συγκαλύψεις και αποκρύψεις ιστορικών γεγονότων», καθώς «το αίτηµα της αλήθειας θαµπώνει µπροστά στο γιγαντωµένο αίτηµα της ενίσχυσης του εθνικού φρονήµατος, όπως το αντιλαµβάνονται».

Τ ’ είχες Ελλάδα, τ’ είχα πάντα. Τη σήµερον ηµέρα, «µε τον τρόπο που ζει η πλειονότητα των ελλήνων πολιτών δηµιουργεί ένα χάσµα που πολλαπλασιάζεται χάρις και σε ακραίες φωνές που µε τρόπο πολιτικάντικο σπεκουλάρουν λαϊκίστικα», όπως λέει και ο υπουργός Οικονοµικών στην «αταίριαστη» συζήτησή του, παρουσία του Θανάση Νιάρχου (σελ. 6), µε τον διεθνούς ακτινοβολίας αστροφυσικό ∆ηµήτρη Νανόπουλο. Που µε τη σειρά του θυµίζει τα χρόνια των ονείρων ότι θα αλλάζαµε την κοινωνία, «όχι µε το είδος της επανάστασης που προϋποθέτει όπλα, αλλά µε την επανάσταση που συντελείται λόγω της επιστήµης, µε την ανάπτυξη τη διανοητική». Περασµένα, ξεχασµένα; Ε ίναι τελικά πιο νόστιµα τα παραµύθια, στην Ιστορία µας, στην εκπαίδευση, στο τραγούδι. Και µια και είµαστε στην ελληνοτουρκική αναµέτρηση, να θυµηθούµε ένα από τα γοητευτικά τσιτσάνεια: «Αστράφτει το σπαθί του καβαλάρη σαν τη φωτιά, τα σίδερα λυγίζουν και σπαράζονται τα κορµιά. Και αρπάζει τη Σεράχ κι όλες λέν’ Αλλάχ, Αλλάχ…».

Τραγούδι, που µπορεί να µην είπε η Μαίρη Λίντα (ή αν θέλετε Μαρία ∆ηµητροπούλου), αλλά που ανάγεται στην ίδια µυθική λαϊκή φιλολογία, την αλήθεια της οποίας εκείνη έζησε σε ρυθµό λαϊκού µάµπο, από τον φούρνο όπου γεννήθηκε ώς τις ηµέρες και τις νύχτες µε τον δανδή του τρίχορδου Μανώλη Χιώτη (σελ. 8).

Μια Ελλάδα µοιρασµένη – πάντα – ανάµεσα σε ∆ύση και Ανατολή, σε αρχαίο κλέος και αρχοντοχωριατιά, σε φτώχεια και νεοπλουτισµό. Και που έκανε τις επιλογές της µακριά από εκείνα, τα χρόνια των ηρωικών φαντασιώσεων. Και που στην αλήθεια τους δεν µπορεί πλέον να γυρίσει, αλλά αρκείται στο να πλάθει εύπεπτα «εθνικά» ψέµατα και µύθους. ∆υστυχώς, το παιχνίδι αυτό χάθηκε. Οπως τόσο χαριτωµένα το έλεγε ο Μακρυγιάννης: «∆εν θα µπούµεν εύκολα πίσου εις του αυγού το τζόφλι · ότι δεν είµαστε πουλάκι να χωρέσουµεν πίσου, εγίναµε πουλί και δεν χωρούµεν»…