«Κλεφταρματολοί»: εθνικοί ήρωες ή κατασκευασμένα σύμβολα;

Τον τελευταίο καιρό έρχεται όλο και περισσότερο στον δημόσιο λόγο το θέμα των κλεφτών και των αρματολών. Μερικοί μάλιστα φτάνουν να πουν ότι έτσι όπως αγιοποιήθηκαν έγιναν εθνικό πρότυπο με συνέπειες που φτάνουν μέχρι τις μέρες μας. Υποστηρίζουν δε ότι έτσι αποσιωπάται ο ρόλος της ανερχόμενης τότε κοινωνικής ελίτ των εμπόρων και των διανοουμένων, πολλοί από τους οποίους είχαν διαρκείς επαφές με το εξωτερικό και τα ευρωπαϊκά κινήματα. «Η εθνοκεντρική ελληνική ιστοριογραφία, ήδη από τα μέσα του 19ου αιώνα, επέλεξε ως το κατ΄ εξοχήν σύμβολο της Επανάστασης τους “κλεφταρματολούς”», γράφει στην «Ιστορία του Νέου Ελληνισμού» ο καθηγητής Πέτρος Πιζάνιας. «Οι έλληνες ρομαντικοί ιστοριογράφοι, ίσως υπό την επιρροή ενός ρεύματος του ευρωπαϊκού ρομαντισμού που αναζητούσε τον “ευγενή άγριο”, απέφυγαν να αναζητήσουν τους δημιουργούς του ελληνικού έθνους σε αυτούς που συνέλαβαν την ιδέα του έθνους, την πολιτικοποίησαν και οργάνωσαν την πραγματοποίησή της. Αντιθέτως, την απέδωσαν κατά κύριο λόγο στους αγωνιστές, οι οποίοι είχαν μία εξαιρετικά απόμακρη, στην πραγματικότητα ανύπαρκτη, σχέση με την πολιτική, τις φιλελεύθερες και επαναστατικές ιδέες καθώς και τους εθνικούς θεσμούς. Είναι χαρακτηριστικό ότι ειδικά οι αρματολόγοι της δυτικής Στερεάς όπως και αντίστοιχες ομάδες στα δυτικά Βαλκάνια, λειτουργούσαν ως μισθοφόροι στην υπηρεσία διαφόρων αφεντικών».