«Εµπόριο» της συγκίνησης

Με ένα «ηχητικό ντοκουµέντο» από τις τραγικές στιγµές της δολοφονίας των δύο αστυνοµικών ενισχύθηκε το µιντιακό χαρµάνι των συναισθηµάτων
Τις ηµέρες αυτές δόθηκε στη δηµοσιότητα από την Αστυνοµία ο δραµατικός διάλογοςτου Κέντρου Επιχειρήσεών της µε τους αστυνοµικούς που ειδοποίησαν ότι δύο συνάδελφοί τους έχουν χτυπηθείαπό πυρά ληστών τους οποίους καταδίωκαν. Τραγικές στιγµές. Που διογκώνονταν από την επίγνωση ότι όλα αυτά συνέβαιναν τη στιγµή που οι δύο αστυνοµικοί είχαν ήδη χάσει τη ζωή τους.

Οι κηδείες είχαν ήδη γίνει. Στον τόπο της δολοφονίας, η λαϊκή συγκίνηση εκφραζόταν µε την κατάθεσηλουλουδιών και σηµειωµάτων. Μια συγκίνηση που έπαιρνε τη µορφή διαµαρτυρίας και αποκτούσε πολιτικά χαρακτηριστικά, καθώς η εγκληµατικότητα απειλεί βασικά δικαιώµατα των πολιτών όπως είναι το αίσθηµα ασφάλειας και αποτελεί έναν από τους βασικούς τοµείς όπου δοκιµάζεται η κυβερνητική αποτελεσµατικότητα.

Αίφνης ο άγριος θάνατος των δύο παλικαριών αποκτούσε «ηχητικό ντοκουµέντο»: «Εχει χτυπηθεί συνάδελφος… σύντοµα ασθενοφόρα, σύντοµα ασθενοφόρα…». Η επίγνωση του τραγικού τέλους που έχει ήδη συντελεστεί προσδίδει στους διαλόγους του πανικού επιπλέον δραµατικότητα.

Γιατί άραγε υπήρχε ανάγκη να µεταδοθεί σαν «είδηση» το ξέσπασµα αγωνίας των αστυνοµικών του Κέντρου; Τι εξυπηρετεί η επιπλέον συναισθηµατική φόρτιση του φιλοθεάµονος;

Η αντίδραση στο τραγικό γεγονός της δολοφονίας των δύο παλικαριών, άλλωστε, υπήρξε και άµεση και µαζική. Οσο για την ουσία της απώλειας, µόνον οι οικογένειές τους και οικείοι τους τη βιώνουν πραγµατικά. Ολα τα υπόλοιπα ξεπερνούν τα όρια της ανθρωπιάς και εντάσσονται σε ένα µιντιακό τελετουργικό που µετατρέπει το φιλοθέαµον σε καταναλωτή συγκίνησης.

Κάθε άλλο παρά πρώτη φορά συµβαίνει. Περίσσεψε η µιντιακή αξιοποίηση του ίδιου ανθρώπινου συναισθήµατος και στην περίπτωση του Αλέξη Γρηγορόπουλου. Σε πόσα τηλεσαλονάκια της απογευµατινής, οικογενειακής διασκέδασης δεν είχε αποτελέσει τότε επίκεντρο του θεάµατος το «δάκρυ των συµµαθητών» του Αλέξη! Πόσα παιδιά είχαν τότε µε τους γονείς τους καταθέσει λουλούδια στον τόπο εκείνου του εγκλήµατος. Παιδιά κατέθεταν λουλούδια στον τόπο του άλλου εγκλήµατος, µε θύµατα δύο αστυνοµικούς αυτή τη φορά.

Το δυστύχηµα είναι ότι θρηνούµε θύµατα. Νέους. Κάθε φορά για λόγους που µοιάζουν διαφορετικοί. Στον πυρήνα τους ωστόσο ένα έλλειµµα λειτουργικών θεσµών αποδεικνύεται το ναρκοθετηµένο πεδίο µιας δηµοκρατίας που καταφεύγει στο ίδιο µιντιακό τελετουργικό, στο ίδιο εµπόριο της συγκίνησης µε το οποίο µοιάζει να αντικαθιστά τη συνείδηση.

Ετσι καταντήσαµε, µε αφορµή τραγικούς θανάτους, να διαπιστώνουµε ολιγωρίες, σφάλµατα, ελλείµµατα σε κανόνες και θεσµούς ελέγχου, η αποκάλυψη των οποίων συνιστά και αυτή ένα παράπλευρο θέαµα. Ξέσπασαν σε τηλεπαραθυράτους καβγάδες συνδικαλιστές και αρµόδιοι αυτές τις ηµέρες για ελλείψεις σε εκπαίδευση και εξοπλισµό. Ούτε αυτά ακούγονται πρώτη φορά.

Αλλά έχουµε συνηθίσει τόσο, που σχεδόν θεωρείται θεµιτό στο κενό των λειτουργικών θεσµών να εγκαθιστούµε ένα µιντιακό χαρµάνι συναισθηµάτων, το οποίο έχει αποδειχθεί αρνητικός καταλύτης οποιασδήποτε πολιτικής επίλυσης προβληµάτων. Γιατί η ευσυγκίνητη κοινωνία µπορεί νααπολαµβάνει την εικόνα της ανθρωπιάς τηςon camera, αλλά παραµένει µια κοινωνία εσωστρεφής και ως εκ τούτου ανώριµη για να επεξεργαστεί τη σύνθετη πραγµατικότητά της.

Η κίνηση του εκκρεµούς από την καταδίκη των αστυνοµικών ώς την αγιοποίησή τους µέσω θανάτων είναι ήδη τόσο ιλιγγιώδης, ώστε µόνον εξουθενωµένος µπορεί να αποµένει ο διαρκώς συγκινηµένος πολίτης. Πόσω µάλλον τα παιδιά που επιστρατεύονται κάθε φορά σαν φωτογενείς µάρτυρες της εθνικής συγκίνησης.