Ο πατέρας του κοµπιούτερ

Μια νέα βιογραφία της Τζέιν Σµάιλι ρίχνει φως στον πρωτοπόρο της ψηφιακής τεχνολογίας Τζον Ατανάσοφ, τον παραγνωρισµένο εφευρέτη του πρώτου υπολογιστή στην Ιστορία
Μέχρι σήµερα το πιο διάσηµο παραµάγαζο της ιστοριογραφίας µοστράρει φαρδιά πλατιά την επιγραφή «τι θα γινόταν, εάν…». Κουβέντα να γίνεται, µεταξύ µας, αλλά «τι θα γινόταν, εάν ο Αδόλφος δεν είχε εισβάλει στην Πολωνία την αποφράδα 1η Σεπτεµβρίου του 1939;». Εδώ και λίγα χρόνια ένα άλλο υποκατάστηµα διεκδικεί την ίδια – αν όχι καινούργια – πελατεία µε το σλόγκαν «Οι αφανείς ήρωες και πρωτοπόροι». Κι αν δεν ήταν ο Αλεξάντερ Γκράχαµ Μπελ αυτός που εφηύρε το τηλέφωνο;

Τελευταία στην κούρσα των αποκαλύψεων κατεβαίνει η βραβευµένη µε Πούλιτζερ µυθιστοριογράφος Τζέιν Σµάιλι. Στην πρόσφατη βιογραφία «Ο άνθρωπος που εφηύρε το κοµπιούτερ» καλεί τους αναγνώστες να ξεχάσουν όσα ήξεραν για τον ENIAC – «τον πρώτο ψηφιακό υπολογιστή της Ιστορίας» –, τον Αλαν Τιούρινγκ και τις λοιπές πρωτοποριακές δυνάµεις του Β’ Παγκοσµίου. Ο αφανής ήρωας της τεχνολογίας ονοµάζεται Τζον Βίνσεντ Ατανάσοφ. Παιδί βούλγαρων µεταναστών στις ΗΠΑ, γεννήθηκε το 1903 και µεγάλωσε στην κωµόπολη Μπρούστερ (FLA) παί ζοντας κλεφτοπόλεµο µε το I.Q.

των υπόλοιπων µαθητών. Περίπου στην ηλικία των 10 τοποθετούσε µαζί µε τον πατέρα του καλώδια ηλεκτρικού ρεύµατος στα σπίτια συγγενών και γειτόνων. Εναν χρόνο αργότερα ήξερε να λύνει και να δένει τη Ford T του πατέρα του. Μέχρι την περίοδο του πτυχίου Φυσικής όλοι ήξεραν τα βίτσια του «Τρελορώσου», όπως ήταν το παρατσούκλι του.

Αλλά και πάλι κανείς δεν µπορούσε να φανταστεί ότι ο γιος του Τζον και της Ιβα θα έφτανε µέχρι την εφεύρεση της ζωής του. Η Σµάιλι χρησιµοποιεί όλα τα µέσα για να θυµίσει την ξεχασµένη ιστορία. Πρώτα απ’ όλα, το απαραίτητο ιστορικό βάθος. Σύµµαχοι και Αξονας χρηµατοδοτούν τα ξεφτέρια της εποχής για να δηµιουργήσουν ένα αντίγραφο της ανθρώπινης σκέψης. Ο Βρετανός Τιούρινγκ προσπαθεί νυχθηµερόν να σπάσει τον κωδικό Enigma των Ναζί. Το αντίπαλον δέος του Βερολίνου Κόνραντ Τσούζε καταφέρνει να προγραµµατίσει τον υπολογιστή Z3. Μέσα σ’ αυτό το σκηνικό ο Ατανάσοφ παραγγέλνει ένα µπέρµπον µε σόδα σ’ ένα µπαρ στην Αϊοβα και πάνω στο σουβέρ σχεδιάζει αυτό που αργότερα όλοι βάφτισαν «κοµπιούτερ». Το 1940, µε τη βοήθεια του συµµαθητή του Κλάιφορντ Μπέρι και µια υποτροφία 650 δολαρίων, κατασκευάζει τον υπολογιστή ABC, µε µήκος 1,82 µέτρα και ύψος 0,91. Κάνει όµως το διπλό λάθος να µοιραστεί την ιδέα του µε τον συνάδελφο Τζον Μόσλι εκ Φιλαδελφείας και να µην κατοχυρώσει την πατέντα του στο γραφείο ευρεσιτεχνιών. Αποτέλεσµα; Το 1964 όλος ο κόσµος µαθαίνει παπαγαλία ότι «ο ENIAC των Μόσλι και Εκερτ είναι ο πρώτος υπολογιστής του πλανήτη». Ο ABC έπρεπε να περιµένει µέχρι το 1973 για να κερδίσει τη νοµική πρωτιά.

Αν σας µυρίζει ιστορική αδικία, δεν κάνετε λάθος. Πίσω από τη βιογραφία η Σµάιλι συνυπογράφει έναν από τους κυρίαρχους µύθους για την αντίθεση της «βαθιάς» κι εργατικής Αµερικής – ο Ατανάσοφ που δουλεύει – µε την οπορτουνίστρια, άπληστη Ανατολική Ακτή – ο Μόσλι που κλέβει. Η ερώτηση πάντως παραµένει: εάν δεν ήταν ο Μπελ αυτός που εφηύρε το τηλέφωνο, θα καταλάβουµε ποτέ πώς λειτουργεί το µαραφέτι;


Βλέµµατα στους εαυτούς µας

Αυτά τα είκοσι δύο σύντοµα πεζά του Γιάννη Ευσταθιάδη σε καθηλώνουν. Επειδή παρουσιάζουν παραλλαγές του βλέµµατος που ρίχνει κανείς ειρωνικά στον εαυτό του ή εναλλακτικέςιστορίες του εαυτού µέσα απότον αντικατοπτρισµό του. Ο Ταρκόφσκι προβάλλει τον «Καθρέφτη» του σε ένα εργοστάσιορουλεµάν. Ενας στρατιώτης πουεπιστρέφει από την εµφύλια σφαγή στον Γράµµο βγάζει τοστρατιωτικό του πουκάµισο µπροστά στον καθρέφτη, κοιτάζει τον εαυτό του και τον πυροβολεί. Μια γυναίκα προσπαθεί να εξιχνιάσει τον παλιότερο εαυτό της κοιτάζοντας το είδωλό της. Ενα ζευγάρι παρακολουθεί την ερωτική του πράξη στον καθρέφτη και µελαγχολεί… Εξαιρετικό.


Περίτεχνη εκδίκηση

Το συνιστούµε ιδιαίτερα σε συγγραφείς που έχουν προβλήµατα µε τον εκδότη τους. ΟΚώστας Αλεξάνδρου, ένας ταλαίπωρος συγγραφέας αστυνοµικών µυθιστορηµάτων, καταπιέζεται ανελέητα από τον σκληρό και είρωνα εκδότη του Σπύρο Στεργίου και συλλαµβάνει ένασατανικό σχέδιο για να τον εκδικηθεί, συνεπικουρούµενος από έναν µυστηριώδη ινδό σπουδαστή αρχαίων ελληνικών. Τώρα, οι ειδήµονες βέβαια µπορεί να αναρωτηθούν, γιατί δεν κάνει κάτι απλό: να αλλάξει εκδότη. Οταν όµως είσαι ταλαίπωροςκαι καταπιεσµένος (ενδεχοµένως και ατάλαντος) δεν κάνεις το προφανές, αλλά προτιµάς ένα καλοστηµένο σχέδιο, που κρατάει αµείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη.
Λόγια πριν από το λάιβ
Μ.Μ.

«Κανείς δεν µε έχει επηρεάσει περισσότερο από τη γιαγιά µου. Ηταν η γυναίκα που µε οδήγησε εκεί που έφτασα, που µου έµαθε να είµαι πάντοτε ευγνώµων και ταπεινός», είπε ο Αϊζακ Χέιζ.

«Θαυµάζω πραγµατικά το µυαλό του Κορνήλιου Καστοριάδη και ειδικά το έργο του “Η φαντασιακή θέσµιση της κοινωνίας”», λένε οι Stereolab.

«Εχω έρθει (στην Αθήνα) πάνω από δεκαπέντε φορές. Ενα από τα πιο ωραία ταξίδια στη ζωή µου ήταν πριν από µερικά χρόνια µε καύσωνα.

Εκανε τόση ζέστη που κόσµος πέθαινε και όλοι µου έλεγαν να µην έρθω. Οµως ξύπνησε ο πανκ εαυτός µου και τελικά ήρθα! Μου άρεσε αυτή η κάψα. Ηταν σαν να µε χαστούκιζε ένα πύρινο χέρι» θα πει ο Μόµπι, ο οποίος είναι ένας και αυτός από τους 40 καλλιτέχνες που έπαιξαν τον ρόλο τους στη µουσική της Αθήνας.

Ηρθαν και έδωσαν συναυλίες ή απλά η πόλη «αγάπησε» τις µουσικές τους, όπως για παράδειγµα της Νάνσι Σινάτρα που δεν έδωσε συναυλία, αλλά έδωσε – και αυτή – συνέντευξη στον Γιώργο ∆ηµητρακόπουλο, που µετέφερε µε τις συνεντεύξεις του το soundtrack της πόλης στις σελίδες του βιβλίου. Τις συνεντεύξεις των καλλιτεχνών προλογίζουν µουσικοί, συγγραφείς, δηµοσιογράφοι, ραδιοφωνικοί παραγωγοί, όλοι τους µουσικόφιλοι και φαν των συναυλιών.

Το σάουντρακ της πόλης άλλωστε, είναι στα αυτιά των ανθρώπων της.


Μεταξύ γυναικών

Ενας γυναικείος µονόλογος για γερά νεύρα από τηνπρωτοεµφανιζόµενη στηνπεζογραφία εκπαιδευτικό και µεταφράστρια. Η ηρωίδα της σπάει την αγκύλωση του γραφείου όπου χτυπάει καθηµερινό οχτάωρο και απευθύνεται στις γυναίκες, συνοµιλεί µαζί τους, τις διευκολύνει να εγερθούν κι αυτές και να αντιµετωπίσουν τη µοίρα τους. Ενας κώδικας αφήγησης που περνάει απ’ τη βιογραφία και την αναπαράσταση στο διαχρονικό στην ποιητική τής µοίρας. Ενας λόγος λιτός, δυνατός, τολµηρός. Η συγγραφέας απλώνει τα τραχιά, µα συνάµα αδιόρατα νήµατα της ύπαρξης µέσα από εικόνεςκαι λέξεις και σε καλεί να ακουµπήσεις τον ανεπαίσθητο αλλά συγκλονιστικό ρυθµό τους.