Η ΕΙΡΩΝΙΑ ΠΗΓΑΙΝΕΙ ΒΑΘΥΤΕΡΑ

Το παιχνίδι του Βαλτινού είναι πολύπλοκο. Ο συγγραφέας λέει μια ιστορία όπου οι χαρακτήρες προσδιορίζονται από τα κείμενα που δήθεν καταγράφουν τις πράξεις τους, όχι το αντίθετο. Το δημοτικό τραγούδι για τον Βαρλάμη προκαλεί μια γενεαλογία ακόμα κι εκεί που αυτή δεν υπάρχει· δημιουργεί την ανάγκη για χαρακτήρες, λεπτομέρειες, δήθεν «ιστορικότητα», για να γεμίσουν κενά. Αν συνυπολογίσει κανείς το ότι η ιστορία που λέει ο Βαλτινός ουσιαστικά συμπίπτει χρονικά με την Ιστορία του Ελληνικού Κράτους, και ότι η νουβέλα αυτή διαβάστηκε στη συντηρητική Ακαδημία, τότε ενδεχομένως η ειρωνία της να πηγαίνει βαθύτερα: Κάτι έχει να μας πει για το πώς οι αφηγήσεις εντός της εθνικής κουλτούρας μάς τοποθετούν ως υποκείμενα- και για το πώς εμείς τις πολλαπλασιάζουμε καθώς γινόμαστε ξενιστές της.

Στις τελευταίες σελίδες του «Τελευταίου Βαρλάμη» ένας νέος πετάει, Αύγουστο του 1998, την τέφρα της θείας του στον Γράμμο (εκεί δηλαδή απ΄ όπου ξεκίνησε τη λογοτεχνική του περιπέτεια κι ο ίδιος ο Βαλτινός). Μαζί με το τέλος ενός αιώνα και μιας Ιστορίας, το θάψιμο ενός ιστορικού και ενός προσωπικού τραύματος, τελειώνει, όπως φαίνεται, και ένας τρόπος αφήγησης. Τόσο ο «Βαλτινός», όσο και η «παλιά αυτή ιστορία» μοιάζουν ειρωνικά να θέλουν να κλείσουν έναν κύκλο. Που σημαίνει: στην καρδιά της Ακαδημίας κάποιος πέρσι έβαλε μια βόμβα- μόνο που, όπως και η λογοτεχνία του, η βόμβα αυτή είναι βραδείας καύσεως.