Κουτσά στραβά

«Η διαστροφή είναι η ανθρώπινη δίψα για αυτοβασανισµό», έλεγε ο σκοτεινός Εντγκαρ Αλαν Πόε. «Η λαχτάρα µας να παίζουµε κορόνα γράµµατα µε τον θάνατο είναι η ύστατη µεγάλη διαστροφή µας. Ερχόµαστε από τη νύχτα και προς αυτήν οδεύουµε. Προς τι λοιπόν και να ζούµε µέσα στη νύχτα;» προσέθετε ο Τζον Φάουλς στον «Μάγο» του. Ο ανθρώπινος πολιτισµός έχει βασιστεί απ’ αρχής του στη διαστροφή, όσο και η – µετέπειτα – θρησκευτική «ηθική», που «ανακάλυπτε» παντού το Κακό και ∆ιεστραµµένο, ώστε να αναδεικνύει – κατά βούληση και κατά συµφέρον – το Καλό.

Τ ο βασικό πεδίο της διαστροφής ήταν πάντα αισθητικό και ξεκινούσε από το σηµείο µηδέν: τον Ανθρωπο, µε αφετηρία κατ’ αρχάς το ίδιο του το σώµα. Το οποίο ο πολιτισµός πρώτα το αποθέωσε ως υπέρτατη οµορφιά, µε τη θρησκευτική «ηθική» το βασάνισε και έφτασε να το εξευτελίσει. Γιατί πλέον δεν την αντέχει την οµορφιά ο πολιτισµός µας, όπως παρατηρεί και ο ∆ηµοσθένης Κούρτοβικ, παρουσιάζοντας την «Ιστορία του γυµνού στον κινηµατογράφο» του Γιάννη Σολδάτου (σελ.

20). Κι αν αυτό δεν είναι διαστροφή, τι είναι; Το απόλυτο γυµνό στο σινεµά µετά το ‘60 δεν ήταν αισθητική επιλογή, παρατηρεί, ούτε «έκφραση ενός αιτήµατος ερωτικής ειλικρίνειας, αλλά οµολογία ότι το ανθρώπινο σώµα έχει χάσει την ιερότητα και το µυστήριό του, και η οµορφιά του είναι επισφαλής, εύθραυστη και προπαντός εργαλειακή: αντικείµενο εµπορικής εκµετάλλευσης, σεξουαλικής εκτόνωσης ή πολεµικής χρήσης». Μια ιδεολογική και πρακτική αποµάγευση.

Μετά το πνεύµα ακολουθεί η ζωή. Που όσο πιο δύσκολη γίνεται τόσο µεγαλύτερη είναι η αποδοχή των λογής λογής «γκουρού», οι οποίοι ευαγγελίζονται τα αίτια της κατάπτωσης – µια άλλου είδους διαστροφή, που τρέφει το ένστικτο της… καταστροφής µέσα µας. Και αν πριν από την καµπή της χιλιετίας οι γκρουρού του πολιτικού φιλελευθερισµού διακήρυσσαν, όπως ο Φουκουγιάµα, το «τέλος της Ιστορίας», τα χρόνια µετά ανήκαν στους επικριτές της οικονοµίας των αγορών, όπως ο Σλαβόι Ζίζεκ ή η Ναόµι Κλάιν που αφηγείται την ιστορία του «καπιταλισµού της καταστροφής» (σελ. 36). Με διαστροφική χαρά παραθέτει τη διαπλοκή της οικονοµίας και της πολιτικής, την πίστη στη χρησιµότητα του «σοκ», την πεποίθηση ότι οι µεγάλες καταστροφές προσφέρουν δυνατότητες ανάπτυξης. Η Ναόµι Κλάιν «εξηγεί», όπως γράφει ο Κ. Καρπόζηλος: Οι οικονοµικές κρίσεις οδηγούν σε προγράµµατα λιτότητας, ιδιωτικοποιήσεις, στη συρρίκνωση του κράτους πρόνοιας και την αύξηση της κερδοφορίας του κεφαλαίου, των πολυεθνικών και των τραπεζών. Μία κοινωνία σε κρίση, σε σοκ, είναι έτοιµη να δεχτεί σκληρά µέτρα, τις «θεραπείες – σοκ» που παρουσιάζονται ως σωτήριες και αναγκαίες για την «αναδιάρθρωση» και την «ανάπτυξη». ∆ιαστροφή της σύγχρονης κοινωνίας σε ώρες κρίσης κι αυτή. Οµως και σε νηνεµία το ανθρώπινο γένος διαστροφικά επιθυµεί κι αποθεώνει εκείνο που δεν έχει. Σαν τη νωπογραφία µε τη «Μάχη του Ανγκιάρι» – µεταξύ Φλωρεντινών και Μιλανέζων – διά χειρός Λεονάρντο Ντα Βίντσι που θα καταλάµβανε έναν τοίχο στο Παλάτσιο Βέκιο, την είδαν τελευταία φορά στα µέσα του 16ου αιώνα και έκτοτε στοιχειώνει τον κόσµο της τέχνης µε την απουσία της (σελ. 14).

Οσο η ανωνυµία του δηµιουργού της στένσιλ – καταγγελτικής τέχνης στους τοίχους της υφηλίου, Banksy (σελ. 6), πουλάει έργα του προς εκατοντάδες χιλιάδες δολάρια. Γιατί είτε ο ανθρώπινος φόβος είτε η διαστροφική αποθέωση περιµένει το άγνωστο…

Κάποτε η διαστροφή βρίσκει τον δάσκαλό της – συνήθως στο αντίθετό της. Οχι στην «παρθενία, την πιο αφύσικη από τις ανθρώπινες διαστροφές», όπως έλεγε ο Αλντους Χάξλεϊ, του «Θαυµαστού καινούργιου κόσµου». Μιλάµε για τη νίκη – εν ώρα οικονοµικής κρίσης και κατάπτωσης – µικρότερων µουσικών σκηνών, του θεάτρου και «µικρών» παραγωγών, µε παραστάσεις sold out (σελ. 8). Την ώρα που φτάνουν τα µαύρα µαντάτα για τις µεγάλες πίστες της αβάσταχτης λαϊκοπόπ ελαφρότητας του νεοελληνικού είναι, όπου το µαύρο χρήµα καιγόταν µε διαστροφική χαρά, βουτηγµένο σε τόνους γαρίφαλα, µπόµπες ουίσκι και νάιλον ντέρτια – πρώτο τραπέζι πίστα.

Ε ίναι η ίδια Ελλάδα που από χώρα που γεννούσε οικονοµικούς µετανάστες έφτασε να «µην αντέχει» τους οικονοµικούς µετανάστες που κάποιοι (όλοι ξέρουν ποιοι…) τους άνοιξαν τον δρόµο, όταν διαφήµιζαν την – πλαστή και βραχύβια, όπως αποδείχτηκε – ευηµερία µας. Μια Ελλάδα που παραπαίει ανάµεσα στον ρατσισµό και τη δήθεν – αριστερή; – «ανοχή», αρνούµενη να βάλει τάξη στην αναρχία της κοινωνικής της συνείδησης, στη διαστροφική πορεία προς την αξιακή κατάπτωση. Οπως το θέτει και η υφυπουργός Αννα Νταλάρα στην «αταίριαστη» κουβέντα της µε τον ελληνονιγηριανό ράπερ MC Yinka, υπό την επίβλεψη του Θανάση Νιάρχου (σελ. 12), έχουµε φτάσει σε «µια εξαιρετικού επιπέδου βλακεία, φτήνια και µικροπρέπεια:

να θεωρείται ότι κινδυνεύουν οι Ελληνες, το είναι τους και ο πολιτισµός τους από τους ξένους, τους µετανάστες. Οπως είναι ακραία από την άλλη πλευρά η θέση ότι οι µετανάστες, αδιακρίτως, έχουν πάντα δίκιο κι ότι οφείλουµε να είµαστε διαρκώς δίπλα τους». Η αλήθεια είναι, συνήθως, κάπου ανάµεσα. Ή, όπως έχει τραγουδήσει η Ελένη Βιτάλη, «η αλήθεια είναι τόσο απλή / είναι παιδί που σε κοιτάει στα µάτια / παιδί που δεν γνωρίζει διαστροφή»…