Μπίζνες και µαθήµατα για τα ανθρώπινα δικαιώµατα

Εµπορικές συµφωνίες ύψους 45 δισ. δολαρίων αλλά και ένα µάθηµα ανθρωπίνων δικαιωµάτων από τον Μπαράκ Οµπάµα περιελάµβανε το χθεσινό µενού της επίσκεψης του Χου Τζιντάο στην Ουάσιγκτον.

Εάν τα κόκκινα χαλιά και τα πλούσια γεύµατα αρκούν για τη βελτίωση των σχέσεων ανάµεσα σε δυο χώρες, τότε ο πλανήτης µπορεί να περιµένει µια νέα εποχή φιλίας συνεργασίας στις σινοαµερικανικές σχέσεις, σηµείωναν οι «Τάιµς» περιγράφοντας το κλίµα της επίσκεψης του Χου Τζιντάο στην Ουάσιγκτον. Σε κάθε περίπτωση, η υπηρεσία πρωτοκόλλου του Λευκού Οίκου έβαλε τα δυνατά της. Ο κινέζος πρόεδρος έγινε δεκτός στον Λευκό Οίκο σε µια προσεκτικά χορογραφηµένη τελετή µε 21 πυροβολισµούς από τιµητικό άγηµα και την ανάκρουση των δυο εθνικών ύµνων (και µε την αναπάντεχη λιποθυµία της συζύγου του αρχηγού του γενικού επιτελείου Μάικ Μιούλεν). Το µήνυµα που ήθελαν να περάσουν οι ΗΠΑ προς την Κίνα είναι σαφές: η µοναδική υπερδύναµη στον κόσµο αναγνωρίζει στον ταχύτατα ανερχόµενο αντίπαλό της ένα στάτους ισοτιµίας στη σχέση τους. Μαζί µε το µήνυµα της βασιλικής υποδοχής, ο Μπαράκ Οµπάµα φρόντισε να παραδώσει κι ένα µάθηµα ανθρωπίνων δικαιωµάτων: «Τα κράτη είναι πιο επιτυχηµένα και ο κόσµος πιο δίκαιος όταν διασφαλίζονται τα δικαιώµατα και οι υποχρεώσεις όλων των εθνών και των λαών, συµπεριλαµβανοµένων των οικουµενικών δικαιωµάτων κάθε ανθρώπου», τόνισε καλωσορίζοντας τον κινέζο οµόλογό του, ενώ λίγες εκατοντάδες µέτρα από τον χώρο της τελετής οµάδα υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωµάτων διαδήλωνε υπέρ του Θιβέτ.

Μ’ ένα ελαφρύ µειδίαµα, ο Χου Τζιντάο έλαβε και τα δύο µηνύµατα χωρίς να παραλείψει να σηκώσει το γάντι. Ο κινέζος πρόεδρος δήλωσε ότι η επίσκεψή του στις Ηνωµένες Πολιτείες είναι ένα βήµα ενίσχυσης της αµοιβαίας εµπιστοσύνης ανάµεσα στις δυο πλευρές και σηµατοδοτεί το άνοιγµα µιας νέας σελίδας στις διµερείς σχέσεις. Εσπευσε να προσθέσει, ωστόσο, ότι η χώρα του δεν θα ανεχθεί υποδείξεις σε «εσωτερικά θέµατα» όπως είναι η ισοτιµία του γιουάν ή τα ανθρώπινα δικαιώµατα.

Το τελευταίο κυριάρχησε στην κοινή συνέντευξη Τύπου που παραχώρησαν οι δυο ηγέτες µετά τις συνοµιλίες στον Λευκό Οίκο. Οµπάµα και Χου δέχθηκαν τέσσερις ερωτήσεις – δύο έθεσαν αµερικανοί δηµοσιογράφοι και δύο κινέζοι συνάδελφοί τους.

«Αψιµαχία»
Αν και δεν έλειψαν τα γέλια σε τουλάχιστον δυο περιπτώσεις, η συνέντευξη χαρακτηρίστηκε από ένα είδος «αψιµαχίας» γύρω από ένα θέµα που τουλάχιστον δηµοσίως οι Ηνωµένες Πολιτείες έδειξαν ότι θέτουν ψηλά στην ατζέντα τους. Ο κινέζος πρόεδρος, ο οποίος στα δέκα χρόνια της θητείας του έχει παραχωρήσει ελάχιστες συνεντεύξεις ζωντανά, απέφυγε αρχικά να απαντήσει σε ερώτηση για τα ανθρώπινα δικαιώµατα στην Κίνα. Από την πλευρά του, ο Μπαράκ Οµπάµα τόνισε στην εισαγωγική του οµιλία ότι η κυβέρνησή του τάσσεται σθεναρά υπέρ του διαλόγου ανάµεσα στο Πεκίνο και τον θρησκευτικό ηγέτη του Θιβέτ ∆αλάι Λάµα. Ο Χου τοποθετήθηκε τελικά στο ζήτηµα των ανθρωπίνων δικαιωµάτων υποστηρίζοντας ότι η χώρα του έχει σηµειώσει σηµαντική πρόοδο. Παραδέχθηκε ωστόσο ότι «χρειάζεται να κάνει περισσότερα» για να βελτιώσει τις επιδόσεις της. Η επιµονή του Οµπάµα στο θέµα των ανθρωπίνων δικαιωµάτων ερµηνεύεται από τους αναλυτές ως ένδειξη αποφασιστικότητας της Ουάσιγκτον απέναντι στην κινεζική πυγµή. Στη συνέντευξη Τύπου, εξάλλου, ο Οµπάµα τόνισε – και ο Χου συµφώνησε – ότι η Βόρεια Κορέα πρέπει να απέχει από κάθε πρόκληση.

Κατά την προσφιλή τους τακτική, οι Κινέζοι συνοδεύουν τις επισκέψεις τους µε εµπορικές συµφωνίες και επενδύσεις. Οι δύο πλευρές ανακοίνωσαν µια συµφωνία ύψους 45 δισεκατοµµυρίων δολαρίων, στην οποία περιλαµβάνεται η αγορά 200 Μπόινγκ από το Πεκίνο αξίας 19 δισ. «Ακόµη κι εάν οι χώρες µας είναι ανταγωνιστικές σε κάποιους τοµείς, µπορούµε να συνεργαστούµε σε άλλους», τόνισε ο Μπαράκ Οµπάµα τονίζοντας ότι κάθε χώρα διαδραµατίζει πολύ µεγάλο ρόλο στην επιτυχία της άλ λης. Πιο συναινετική σε σχέση µε παλαιότερες δηλώσεις της εµφανίστηκε η Χίλαρι Κλίντον. Σε συνέντευξη που παραχώρησε στο τηλεοπτικό δίκτυο NBC, η υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ τόνισε ότι η κυβέρνησή της αναζητά «κοινό έδαφος» µε την Κίνα, χαρακτήρισε τις σινοαµερικανικές σχέσεις κλειδί για την παγκόσµια σταθερότητα και υπογράµµισε ότι η Ουάσιγκτον δεν θέλει µια «σχέση µηδενικού αθροίσµατος» µε το Πεκίνο. Σε αυτό το πνεύµα, Οµπάµα και Χου ανακοίνωσαν την ολοκλήρωση συµφωνίας για τη σύσταση κοινού κέντρου εκπαίδευσης προσωπικού στην πυρηνική ασφάλεια στο έδαφος της Κίνας.

Ο ΚΙΝΈΖΟς ΠΡΟΈΔΡΟς

τόνισε πως η χώρα του δεν δέχεται υποδείξεις για «εσωτερικά θέµατα»

∆ύο υπερδυνάµεις στη ζυγαριά

Η ΜΟΝΑ∆ΙΚΗ υπερδύναµη που απέµεινε µετά το τέλος του Ψυχρού Πολέµου έχει πλέον απέναντί της έναν πολύ υπολογίσιµο αντίπαλο. Κάποια µεγέθη επιβεβαιώνουν αυτήν την εκτίµηση: Η κινεζική οικονοµία πλησιάζει ταχύτατα την αµερικανική· από στρατιωτική άποψη, ο Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός είναι ο µεγαλύτερος στον κόσµο. Σε παγκόσµιο επίπεδο, η Κίνα είναι επίσης ένας γίγαντας: την τελευταία διετία έχει δανείσει στις αναπτυσσόµενες χώρες περισσότερο κι από την Παγκόσµια Τράπεζα. Αυτά τα στοιχεία είναι όµως µερικές φορές παραπλανητικά. Η Αµερική είναι µια πλούσια χώρα, ενώ το µεγαλύτερο µέρος της Κίνας εξακολουθεί να είναι φτωχό. Στο ζήτηµα των πυρηνικών όπλων, που καθορίζει το κύρος µιας υπερδύναµης, η σύγκριση είναι συντριπτική. Η Αµερική υπολογίζεται ότι έχει πάνω από 9.000 πυρηνικές κεφαλές, ενώ η Κίνα έχει µόλις 240. Αυτό πάντως που κάνει την Κίνα να αντιµετωπίζεται ισότιµα µε τις ΗΠΑ είναι ο δυναµισµός της. Καθώς ο Οµπάµα και ο Χου συναντώνται στην Ουάσιγκτον, αυτός που θα µπορούσε κανείς να πει ότι «έχει αέρα στα πανιά του» είναι ο δεύτερος, σηµειώνει χαρακτηριστικά η εφηµερίδα «Γκάρντιαν». Αυτό που αναδεικνύει κατά συνέπεια το στάτους της Κίνας είναι περισσότερο η πορεία της παρά η δύναµή της.
[ΓΝΩΜΗ] Κόκκινος καπιταλισµός και παρακµή
/ LE MONDE , Του Sylvain Cypel

Μια βεντέτα τωνHouston Rockets, τον πανύψηλοµπασκετµπολίστα Γιάο Μινγκ, επέλεξε η διαφηµιστική εταιρεία ShanghaiLintasως γκεστ σταρ της διαφηµιστικής εκστρατείας που λανσάρισε στις ΗΠΑ λίγο πριν φτάσει εκεί ο κινέζος πρόεδρος Χου Τζιντάο. Στόχος: «Η δυναµική προώθηση της ανάπτυξης και της άνθησης της σοσιαλιστικής κουλτούρας, καθώςκαι τηςεθνικής µαςήπιας ισχύος», εξήγησε το Πεκίνο.

∆εν είναι όµως καθόλου βέβαιο πως οι Αµερικανοί εκτιµούν το διαφηµιστικό σποτ. Κατ’ αρχάς, επιλέγοντας τον Γιάο Μινγκ οι Κινέζοι έδειξαν πόσο µακριά βρίσκονται από την αµερικανική πραγµατικότητα: ο µπασκετµπολίστας παραµένει απόλυτος σταρ στην Κίνα, στις ΗΠΑ όµως οι συχνοί τραυµατισµοί του έχουν κάνει το άστρο του να χάνει τη λάµψη του. Το σηµαντικότερο όµως είναι πως στους δύσκολους καιρούς που διανύουµε, αυτή η διαφηµιστική εκστρατεία έχει ελάχιστες πιθανότητες να αναχαιτίσει τη σινοφοβία χαµηλής έντασης που καλλιεργεί σε πολλούς Αµερικανούς το διάχυτο συναίσθηµα ότι η χώρα τους παρακµάζει, την ώρα ακριβώς που η Κίνα ανεβαίνει ασταµάτητα.

Στο ερώτηµα του κέντρου ερευνών Pew, «Ποια είναι η µεγαλύτερη οικονοµική δύναµη παγκοσµίως;», 47% των Αµερικανών απαντά «η Κίνα» και µόνο 31% «οι ΗΠΑ». Πριν από την οικονοµική κατάρρευση του 2008, στην ίδια ερώτηση 41% απαντούσε «οι ΗΠΑ» και µόνο 30% «η Κίνα». Η ανατροπή αυτή αντανακλά τα βαθιά σηµάδια που άφησε η κρίση:

ολοένα και περισσότεροι νεόπτωχοι Αµερικανοί συνειδητοποιούν πως τα λιγότερο ακριβά προϊόντα φέρουν συχνά ετικέτα Made in China. Συνάγουν πως αυτός που τους ντύνει και τους επιπλώνει τα σπίτια τόσο µαζικά έχει γίνει ο πιο ισχυρός. Φυσικά, κάνουν λάθος. Η Κίνα παραµένει πολύ πίσω από τις ΗΠΑ από πλευράς πλούτου. Τρέφοντας όµως φαντασιώσεις για µια κινεζική οικονοµική υπερδύναµη, οι Αµερικανοί επικυρώνουν την ιδέα της δικής τους παρακµής.

Η προσεχής παρουσίαση ενός κινεζικού επιβατηγού αεροσκάφους και ενός αεροπλανοφόρου ήλθε να ενισχύσει αυτούς τους φόβους. Πόσω µάλλον αφού το καθεστώς στο Πεκίνο εµπνέει στους Αµερικανούς µια δυσπιστία σχεδόν υπαρξιακή. Ελευθερία και ατοµική πρωτοβουλία είναι οι πυλώνες της ευηµερίας, λέει το επίσηµο δόγµα τους. Ωστόσο ο κόκκινος καπιταλισµός, στον οποίο κυριαρχεί ένα αντιδηµοκρατικό, συγκεντρωτικό κράτος, αποδεικνύεται πιο αποτελεσµατικός οικονοµικά. «Η αµερικανική ψυχή θεωρεί φυσικό να εξαρτά τη στάση της απέναντι σε άλλες κοινωνίες από τον βαθµό στον οποίο αποδέχονται τις αµερικανικές αξίες», σηµειώνει ο Χένρι Κίσινγκερ στην «Washington Post». «Σε περίπτωση εµπλοκής, οι αµερικανοί διαπραγµατευτές γίνονται ανήσυχοι και ανυπόµονοι». Με τους Κινέζους αυτή δεν είναι η σωστή µέθοδος, κρίνει ο άνθρωπος που πρωταγωνίστησε στην ιστορική επανασύνδεση µε την Κίνα του Μάο.