Ο θρίαµβος των ερµηνευτών

Ούτε good ούτε bad the news.
Κάτι ενδιαµέσως. Οπως σχεδόν όλη η χρονιά.
Οπως λέµε, «ναι µεν αλλά».
Ετσι και µε τον «Fighter», την πρώτη ταινία στη λίστα των νέων ταινιών. Από τη µια, οι ερµηνείες σε αφήνουν µε το στόµα ανοιχτό. Από την άλλη, το θέµα της πυγµαχίας τόσο συνηθισµένο και τόσο αµερικανικό. Τώρα τι να κάνω, να το δω;

Τρεις οι µεγάλες στιγµές στην αµερικανική φιλµογραφία του boxing και της πάλης, από τη δεκαετία του εβδοµήντα µέχρι σήµερα. Κατά αξιολογική σειρά: «Οργισµένο είδωλο» (Raging Bull) του Μάρτιν Σκορσέζε και του 1980, «Ο παλαιστής» (The Wrestler) του Ντάρεν Αρονόφσκι και του 2008 και «Rocky», ο πρώτος, του Τζον Αβιλντσεν και του 1976. Από εκεί και πέρα, όλα τα άλλα ακολουθούν. Μεταξύ φθοράς και αφθαρσίας. Ο Ντέιβιντ Ο. Ράσελ, µε σπουδές στις Πολιτικές Επιστήµες – έχει σηµασία αυτό – που µε τους «Τρεις ήρωες» (Three Kings) του 1999 πήγε κόντρα στο ρεύµα των Action Movies αποκαλύπτοντας το πλιάτσικο των αµερικανών σωτήρων στο Ιράκ, αποφάσισε να τοποθετηθεί διαφορετικά. Κατά βάση, εντελώς βιβλικά. Και γι’ αυτό, µητριαρχικά. Γι’ αυτό το σενάριο αναφέρεται στην πραγµατική ιστορία των δύο πυγµάχων ετεροθαλών, του Ντίκι Εκλαντ (Κρίστιαν Μπέιλ) και του νεώτερου(γενν. το 1965) Μίκι Ουόρντ. Ο οποίος ανκαι περίπου τελειωµένος, γκρεµίζει τον επίσης Ιρλανδό Σέι Νίρι σε µια ιστορική αναµέτρηση που έλαβε χώρα στις 11 Μαρτίου 2000 στο Λονδίνοκαι έτσι αναδεικνύεται παγκόσµιοςπρωταθλητής στηνκατηγορία του. Ο Ντικλοιπόν είναι ο Κάιν και ο Μίκι ο Αβελ. Τα δύο τέκνα Αδάµ και Εύας. Η περιοχή Λόουελ της Μασαχουσέτης, κάποτε το λίκνο της βιοµηχανικής επανάστασης, είναι η ∆ύση των ∆υτικών της Εδέµ. Και η Αλις (Μελίσα Λίο), µητέρα αµφοτέρων, είναι η γερασµένη και παρηκµασµένη Εύα.

Αυθαίρετο αυτό; Τότε γιατί αυτή η υποταγή όλων των αρσενικών στη µητέρα; Γιατί η Αλις, η µάνα, η Εύα δηλαδή, είναι η βασική µάνατζερ του Μίκι; Και γιατί αυτή η διαρκής αναφορά στον µαρασµό του Λόουελ, δηλαδή ένα πλάγιο αλλά καταλυτικό σχόλιο για τη σηµερινή παρακµή της αµερικανικής Γης της Επαγγελίας; Και γιατί ο Τζορτζ, δηλαδή ο Αδάµ και σύζυγος της Αλις, είναι τόσο υποχωρητικός και υποταγµένος στο µητριαρχικό σύστηµα; Αλλά και γιατί ο Ντίκι είναι ο ναρκοµανής και – όπως η βιβλική µυθολογία παρουσιάζει τον Κάιν – τόσο βίαιος και εγκληµατικός; Και γιατί ο Μίκι, ο µέλλων πρωταθλητής πυγµάχος, είναι τόσο εξαρτηµένος πρώτα από τη µητέρα του και ύστερα από τη Σαρλίν (Εϊµι Ανταµς), την γκόµενα και στη συνέχεια τη γυναίκα του; Θα µου πείτε ότι όλα αυτά προέρχονται από µια αληθινή ιστορία. Πολύ σωστά. Γι’ αυτό τον λόγο – εκτιµώ ότι – ο Ράσελ, ο σκηνοθέτης επέλεξε αυτή τη συγκεκριµένη ιστορία να τη µεταφέρει στην οθόνη, γιατί ακριβώς ταιριάζει γάντι και µε τη Βίβλο και µε την αρχέγονη θρησκευτική ιδεολογία των Αµερικανών, αλλά και µε την κοινωνική και οικονοµική πραγµατικότητα που βιώνει. Σήµερα The Western World. Κατάµία έννοια – και εντελώς αοράτως και υπογείως – το «Fighter» είναι το προλεταριακό φλιπσάιντ του «Social Network». Η πυγµαχία, το εφαλτήριο των φτωχών προς την επιτυχία. Οπως ο Ιταλός Τζέικ ΛΑΜΌτα (Ρόµπερτ Ντε Νίρο) και όπως ο επίσης ιταλικής καταγωγής Ρόκι (Σιλβέστερ Σταλόνε). Με µια διαφορά. Αυτή εδώ η φαµίλια από το Λόουελ της Μασαχουσέτης είναι το καµάρι των Ιρλανδών. Μην ξεχνάτε. Ο Σούγκαρ ΡέιΡόµπινσον µαύρος. Ο Τζεικ ΛΑΜΌΤΑ Ιταλός. Ο Μίκι Ουόρντ Ιρλανδός. Η τριπλέτα του αµερικανικού boxing εδώ και… αιώνες!

Ακόµα µια δεύτερη,αισθητική αυτή τη φορά, διάσταση συνηγορεί υπέρ µιας τέτοιας βιβλικής παρακµής. Το ντοκιµαντερίστικο στυλ. Υποδειγµατικό και οµοιογενές από την αιλουροειδή σκηνοθεσία του Ντέιβιντ Ο. Ράσελ. Που πάει να πει – υπογείως και αυτό – ότι τώρα guysπάνε τα ψέµατα. Τώρα the moment of the truth.

Τέρµα τα πλαστικά όνειρα.Τώρα µόνο µία ελπίδα. Το άτοµο.Η µαχητικότητα.

Το πείσµα. Τώρα, όπως στα ριάλιτι σόου, θα εκτεθείς, θα διασυρθείς, θα µατώσεις. Και ίσως κάποτε να θριαµβεύσεις. Θυµάται κανείς τον Μίκι Ουόρντ; Μόνο οι συνταξιούχοι bookmakers των Αµερικανών. Προσέξτε ακόµα µία λεπτοµέρεια στο στυλ του Μίκι Ουόρντ πάνω στο ρινγκ. Αλληγορικό, µεταφορικό και συµβολικό. Ας πούµε. Το επονοµαζόµενο «µουλάρι», ο Αλφόνσο Σάντσεζ ο Μεξικανός, τον δέρνει ανηλεώς. Ο Μίκι τις τρώει όπως ο σάκος του µποξ. Μίκι ρίξε, δώσ’ του, απάντησε, σκότωσέ τον. Τίποτα αυτός. Εκεί. Υποταγµένος. Με τη µοίρα του συµφιλιωµένος.

Η υποµονή πορεύεται µε την υποταγή. Ο Μίκι, όπως κάθε προλετάριος σε αυτή την εφιαλτική Γη. Ενας, δύο, τρεις, τέσσερις, πέντε γύροι. Ο Μίκι σχεδόν αιµόφυρτος, αλλά ακόµα όρθιος. Ωσπου ο «κεραυνός» της Ιρλανδίας – έτσι το παρατσούκλι του – ξυπνάει µέσα του. Και µε ένα αριστερό κροσέ – αν δεν κάνω λάθος – γκρεµίζει το «µουλάρι». Αυτή, η µεταφορική ελπίδα. Κάποια µέρα η κοινωνική δικαιοσύνη θα θριαµβεύσει στον Πλανήτη.

Ολα αυτά. Χωρίς τη σεναριακή επεξεργασία, τους διαλόγους που µοιάζουν µε copy paste από αληθινά περιστατικά και, κυρίως, χωρίς τα θηριώδη ερµηνευτικά εργαλεία, η ταινία θα ήταν απλώς µια µπροσούρα. Το επίτευγµα του Κρίστιαν Μπέιλ (σήµερα 37 ετών, πανάξιος για τη Χρυσή Σφαίρα) ακουµπάει στο αντίστοιχο του Ρόµπερτ Ντε Νίρο, το «Οργισµένοι είδωλο». Το ίδιο και αυτός. Χάνει 13 κιλά, µεταµορφώνεται πετσί και κόκαλο, εφορµά σαν τυφλό, ζωντανό στιλέτο και σηκώνει από το τραπέζι όλα τα λεφτά. Αυτός, που µέχρι πρότινος ήταν γνωστός ως Batman και ως American Psycho. Σας το έχω ξαναπεί.

Αστείρευτες οι δεξαµενές του American Cinema. Από κοντά ο Μαρκ Ουόλµπεργκ. Το ίδιο και η Μελίσα Λίο αλλά καιη Εϊµι Ανταµς. Κάθε λεπτό και ένα µικρό ρεσιτάλ ερµηνείας. Ωραία λοιπόν.Αφού είναι έτσι, τότε γιατί µε επιφυλάξεις η κριτική που γράφεις; Απλό. Γιατί η βιβλική αλληγορία αφορά µια µικρή κατηγορία θεατών. Γιατί το θέµα είναι συνηθισµένο και γιατί εκ πρώτης όψεως, η ταινία κολληµένη στην οικογενειοκρατία και τη µητριαρχία. Πιο απλά, δεν µου προκάλεσε ενθουσιασµό. Μακάρι να διαψευστώ!
 
{{{ video }}}

«The Fighter»

Αληθινή ιστορία δύο πυγµάχων αδελφών Με µπόλικο, αλληγορικό, ψαχνό Ο θρίαµβος των ερµηνευτών

Βαθµοί = 6 1/2

(Κρίστιαν Μπέιλ, µοναδικός)

Μικρό κλεφτρόνι, µεγάλη καρδιά

«Η άλλη όχθη» (Gagma Napiri) του Γεωργιανού Γκιόργκι Οβασβίλι. Μ’ ένα χαµίνι που αλληθωρίζει. Μικρό κλεφτρόνι, µικρός απατεώνας, µεγάλη καρδιά. Ενας παίδαρος που σε άλλες συνθήκες θα έφτανε µέχρι εκεί ψηλά. Χαµηλόφωνη, ανυπεράσπιστη σκηνοθεσία. Περίπου σαν να βλέπεις copy-paste από ιταλική ιστορία της σχο λής του νεορεαλισµού. «Σιωπηλές ψυχές» (Ovsyanki) από τον Ρώσο (στη Σιβηρία) Αλεξέι Φεντορτσένκο, µε µια µελαγχολική, πεισιθάνατη ιστορία δρόµου (κάτι σαν road movie). Ηγυναίκα τουπεθαίνει κι έτσι ο χήρος παρέα µε τον κολλητό του αποφασίζουν να κατευοδώσουν τη νεκρή, σύµφωνα µε τις παραδοσιακές τελετουργίες των Μέργια, µιας φινλανδοουγγρικής φυλής από τη λίµνη Νero (όπως Νερό αλλά εδώ σηµαίνει Μαύρο). Ενα ταξίδι µε σαράβαλο που διανύει εκατοντάδες χιλιόµετρα, ένα ερέθισµα για έµπνευση, εσωτερικότητα και βαθιά επικοινωνία. Με Βραβείο Κριτικών (Fipresci), Φεστιβάλ Βενετίας 2010.

{{{ video }}}
Βαθµοί = 5½

(τρυφερούτσικο, σκληρούτσικο)

Ούτε διαστάσεων γκαρσονιέρας

Το γράφω όπωςτο αισθάνθηκα. Το «45m2» µοιάζει µε χλωµόcopy pasteτου «Σώσε µε» του 2001 και του (ίδιου) Στράτου Τζίτζη. Σε όλατα επίπεδα. Και στην ιστορία. Και στη σκηνοθεσία. Και στο soundtrack (παρεµπιπτόντως, σπεύσατε στο πλησιέστερο DVDάδικο να εξασφαλίσετε «Σώσε µε»). Θα έλεγα και στην ερµηνεία. Η Μαρία Ζορµπά, µέσα στις τρεις top θηλυκές ερµηνευτικές υπάρξεις τηλεόρασης και ελληνικού σινεµά. Κιόµως. Η Εφη Λογγίνου, σχεδόν άρτι αφιχθείσα, είναι ταλεντάρα αρκεί να ψάξει πιο βαθιά.

Το στόρι αφιερωµένο στη Νέα Γενιά. Χωρίς όµως στυλ, προσωπικότητα, διαφορετικότητα και νέα µατιά. Η Χριστίνα, µαυροτσούκαλος θηλυκός µίσχος των 23 ετών (η Λογγίνου) στην τραµπάλα της απελευθέρωσης. Από τρία κακά. Τον άθλιο γκόµενο «τον µαλάκα που βλέπει θρίλερ» και φυσικά αδιαφορεί για την κορµάρα της. Τη δεσποτική µητέρα της (Ράνια Οικονοµίδου). Και τα αφεντικά που µας ρουφάνετα νιάτα µας για 680 Euros µηνιαίως. Η Χριστίνα ωςυπάλληλος µπουτίκ αξεσουάρ τηνκοπανάει κατά γκαρσόνα µεριά, πέφτει στοκρεβάτι µε µατσωµένο πενηντάρη και εισβάλλει σε άδεια γκαρσονιέρα 45 τ.µ. Αυτό ήταν. Γιατί σιγά σιγά αρχίζει να σκαλίζει τις σηµειώσεις και τα βιβλία κάποιου Φώτη που δεν έχει γνωρίσει ακόµα. Γιατί ο Φώτης στην ίδια τροχιά,µόνον που αυτός σκεπτόµενος και ποιητής. «Το πισωγύρισµα» κάπου γράφει ή ο ίδιος το λέει «είναι η καταστροφή σου».Χριστίνα, try hard!

Τρεις ενστάσεις.

Η πρώτη το «θέµα». Συνηθισµένο. ∆εν είναι κακό αυτό.

Το κακό είναι ότι και η διαχείριση ενός συνηθισµένου θέµατος είναι κι αυτήσυνηθισµένη. Εκτός των άλλων «γάµα µε, χέσε µε, στον κόσµο των αφεντικών είµαστε όλοι ξένοι». Κάπως έτσι. Το τρίτο είναι η αισθητική και η γραφή. Γιατί, αφού η Χριστίνα υπάλληλος µοδάτης µπουτίκ, τότε και η αισθητική έπρεπενα είναι στυλιζαρισµένη και διαφορετική. Τώρα τι να πω, ότι καθηλώθηκα; Η αλήθεια µία. Επαναφορά στη συµβατική µετριότητα των εκ προθέσεως µη συµβατικών αλλά ως αποτέλεσµα εντελώς συµβατικών ελλήνων σκηνοθετών. Γιατί ο ανταγωνισµός είναι τόσο σκληρός, ώστε το ενδιάµεσο, όπως και ο µικροµεσαίος, θα αισθανθεί περιττό. Μακάρι κι εδώ να διαψευστώ!
 
{{{ video }}}

«45m2»

Νέο κορίτσι, µόνο, ψάχνει ∆ιαβάζοντας τον Φώτη Καλή η Εφη Λογγίνου Συνηθισµένη ιστορία

Βαθµοί=4½

(Try harder)

Βιβλία και βίτσια

«Νύχτες στου Πασκάλ» (Bibliotheque Pascal)του Ούγγρου Σάµπολτς Χαϊντού. Νεαρή µοναχική µητέρααπό Ουγγαρία καταλήγει για το ψωµί της σε γαργαλιστικό αγγλικό πορνογραφικό καφέ και βιβλιοπωλείο, όπου κάθε κορίτσι είναι αναγκασµένο να παραστήσει στον πελάτη τον τίτλο ενός βιβλίου που εκείνος θέλει. Τι βίτσιο. Οι σφαίρεςκαι οι σφαλιάρες εναντίον της καλοταϊσµένης και παρηκµασµένης διανόησης της Ευρώπης. Με πολλές, µα πάρα πολλές ενστάσεις. Κουραστικό, βαρετό και στο βάθος εκ του πονηρού το πορνογραφικό. Καλύτερα ως σκληρό πορνό!
 
{{{ video }}}

Βαθµοί = πάµε παρακάτω

Μια οµάδα µόνος του

Οπως ο Τζιµπρίλ Σισέ. Ετσι και ο θηριώδης Βινς Βον. Ο ζωντανός ορισµός του χαβαλέ και πρωταγωνιστής της αµφιταλαντευόµενης κοµεντί «Το δίληµµα» (The Dilemma) του Ρον Χάουαρντ. Μια οµάδα µόνος του. Ανευ αυτού ουδέν το ξεκαρδιστικό!

Μπορεί να ακούγεται βλάσφηµο και προκλητικό, για τα δικά µου γούστα όµως αυτή η ταινία ανώτερη από την Οσκαρονοθεία µε τοντίτλο «Ενας υπέροχος άνθρωπος» (A Beautiful Mind) τουΡον Χάουαρντ και του 2001 µε Ράσελ Κρόου και Τζένιφερ Κόνελι. Γι’ αυτό – αν και ο ρόλος είναι ασήµαντος και… µισός – ο Χάουαρντ επέλεξε την Κόνελι ως παρτενέρ του Βινς Βον. Το ατού της ιστορίας όµως είναι το δίδυµο δύο κολλητών, δηλαδή του ανύπαντρου και στριφογυρίστρα Βινς Βον και του κοντόχοντρου Κέβιν Τζέιµς, παντρεµένου µε τη Γουινόνα Ράιντερ (βρε βρε, τι έγινε αυτή η ψυχή, προορισµένη, έτσι λέγανε, εκ γενετής για διάδοχος της Μέριλ Στριπ;).

Το στόρι είναι διαστάσεων ταινίας µικρού µήκους. Ο ανύπαντρος Βινς Βον πιάνει στα πράσα – χωρίς εκείνη να το ξέρει – τη γυναίκα τού κολλητού του να το κάνει µεέναν παιδαρά που τον λένε Ζιπ και πουστη συνέχεια αποδεικνύεται ευαίσθητη ψυχή. Τι να κάνει; Να τοπει, όπως κάθε φίλος σε φίλοπρέπει να κάνει; Μα τότε από τη µιαη επιχείρησή τους κινδυνεύει να τιναχθεί στον αέρα, γιατί µε τι µυαλό ο Κέβιν Τζέιµς θα αφοσιωθεί σε µια εφεύρεση που θα τους κάνει πλούσιους; Από την άλλη, αν δεν το πει, ε, τότε ένοχος εσχάτης προδοσίας. Ετσι, αφού δεν µπορεί διά της ευθείας, προσπαθεί διά της πλαγίας οδού. Πρώτα την άπιστη γυναίκα τού φίλου του απειλεί πως αν εκείνη δεν το πει, τότε εκείνος θα την κάνει ρόµπα. Ελα όµως που κι εκείνη µε το ίδιο νόµισµα τον φιλοδωρεί. Αν το πεις, του λέει, τότε θα ισχυριστώ ότι εσύ µου ρίχτηκες, εγώ αντέδρασα κι έτσι αποφάσισες να µε χωρίσεις για να µε εκδικηθείς. Αλλωστε ο φίλος σου έχει να κοιµηθεί µαζί µου εδώ και έναν χρόνο και άλλωστε, αν θυµάσαι, πριν ακόµα τον γνωρίσω, ένα βράδυ πέσαµε µαζί στο κρεβάτι. Ωχ, το µάτι µου! Ετσι ο Βινς Βον, µε φωτογραφική µηχανή µπουκάρει στο σπίτι του εραστή. Η τρέλα δεν πάει στα βουνά. Γιατί κάθε φορά τρώει γροθιές που του τσαλακώνουν τη βιτρίνα. Και έτσι η Κόνελι, που µε τα δύο πόδια στο τσιγκέλι τον περιµένει για πρόταση γάµου, δεν ξέρει τι να υποθέσει.

Με απλά λόγια η αλήθεια και η ειλικρίνεια σκοτώνουν. Ουδείς τις αντέχει. Μερικές σκηνές ξεκαρδιστικές, άλλες εντελώς αδιάφορες. Ο σωµατότυπος καιη γλωσσική ικανότητα του Βινς Βον βγάζουν µάτια.

Και µερικές ατάκες γράφουν ιστορία: «Ας παίξουµε πινγκ πονγκµε τα κορµιά µας», «Μην εµπιστεύεσαι άντρα χορευταρά, γιατί ο Λίνκολν, ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ δεν ήταν», «Το ηλεκτρικό αυτοκίνητο είναι γκέι, ενώ µια Dodge του ‘60 πήρε περισσότερες παρθενιές απ’ όσες έχει πάρει ο Φρανκ Σινάτρα». Τουτέστιν, αν δεν έχω τίποτα καλύτερο να κάνωθα πάω να το ξαναδώ!

{{{ video }}}

«Το δίληµµα»

Σαν τεστ ειλικρίνειας Θα πεις την αλήθεια στον φίλο σου;
Οτι έπιασες τη γυναίκα του στα πράσα;
Ρεσιτάλ Βινς Βον

Βαθµοί=5½

(χαβαλές)

Φιλόδοξη επιστροφή µε διεθνές καστ

«Το πέταγµα του κύκνου» του Νίκου Τζίµα – το 1975 µε «Αστραπόγιαννο», πέντε χρόνια αργότερα µε «Ανθρωπο µε το γαρύφαλλο» (Νίκος Μπελογιάννης), που λέγεται ότι, αν και δεν µετρήθηκαν όλα γιατί πολλές προβολές έγιναν σε πλατείες, είναι η ταινία µε το απόλυτο ρεκόρ εισιτηρίων από συστάσεως ελληνικού κινηµατογράφου. Μπορεί. Το 1985 ύστερα από µια µικρή αποτυχία («Τα χρόνια της θύελλας») εγκαταλείπει το σινεµά και τώρα επανέρχεται µε πλήθος ονοµάτων (ανάµεσά τους και Βρετανοί) και µια ιστορία οικολογικής καταστροφής, µε «ήρωα» έναν golden boy (τον υποδύεται ο 35χρονος Τζέιµς Ντάρσι). Ακόµα Κολµ Μίνι, Λίντα Γκρέι, Λάρι Χάγκµαν, Βούρος, Ιεροκλής Μιχαηλίδης, Βέγγος, Φυσσούν, Αντωνόπουλος, Μαγγίρα, Χαραλαµπίδης, όλοι µέσα. ∆εν το είδα γιατί η προβολή έγινε µε κοινό την περασµένη ∆ευτέρα, όταν βρισκόµουν ακόµα Παρίσι και Unifrance. Μακάρι να σκίσει, να πάρουν ανάσες οι αίθουσες, ώστε να υπάρχει και εµπορικό και καλλιτεχνικό ελληνικό σινεµά.

{{{ video }}}

Βαθµοί = don’t know

(δεν το είδα)