«Ο Γκοντάρ προκαλεί, αλλά έχει λογική»

Στην ερχόµενη απονοµή των Οσκαρ ο Ζαν Λικ Γκοντάρ θα τιµηθεί για τη συνολική του προσφορά στην έβδοµη τέχνη. Ο 80χρονος σκηνοθέτης αδιαφορεί για τη διάκριση, ενώ ο παλιός ηγέτης του γαλλικού Μάη του ‘68 Ντανιέλ Κον-Μπεντίτ µιλά για τον αντισηµιτισµό που του προσάπτουν
Η πρώτη φορά πουµιλήσαµε µε τον Ζαν Λικ Γκοντάρ ήταν τον Μάρτιο του 1968, όταν έγινε η πρώτη πανεπιστηµιακή κατάληψη, στη Ναντέρ, όπου βρισκόταν ανάµεσά µας για τα γυρίσµατα της ταινίας «Η Κινέζα». Τον αγαπώ γιατί πάντα υπήρξε ένας µοναχικός άνθρωπος µέσα στην εξέγερσή του. Για παράδειγµα, το ‘70 βρέθηκε στην Κούβα, αλλά στη διάρκεια της παραµονής του παρέµεινε στο δωµάτιο του ξενοδοχείου του επειδή δεν κατάφερε να έρθει σε επαφή µε τουςανθρώπους εκεί. Μόνο µε την Αν ΜαρίΜιεβίλ, µε τηνοποία είναι µαζί από το 1975, κατάφερε να φτιάξει ένα σχήµα alter ego ώστε να µπορεί να κάνει πράγµατα. Οπως την πρώτη τους κοινή παραγωγή «Εδώ και αλλού» το 1975, για την οποία κατηγορήθηκε ως αντισηµίτης. Σε αυτό το φιλµ ο Γκοντάρ υπαινίσσεται µε την παράθεση εικόνων της Γκόλντα Μέιρ και του Αδόλφου Χίτλερ ότιοι Ισραηλινοί κάνουν στους Παλαιστινίους ό,τι έκαναν οι Ναζί στους Εβραίους. Αυτή ηθέση του Γκοντάρ προκάλεσε και τοαναπάντητο ερώτηµα: είναι ή δεν είναι αντισηµίτης;

Νοµίζω πως τα αισθήµατα του Γκοντάρείναι αντιφατικά. Μπορούµε να πούµε ότιδεν είναι υπέρµαχος. Αλλάείναι ενάντιός τους;

Λέει ανέκδοτα για Εβραίους. Οπως όλος ο κόσµος. Αλλά αυτήη συµπεριφορά απέχει από τον ορισµό του αντισηµιτισµού. Το ερώτηµα του Γκοντάρ έχει νακάνει µε το ποιος θεωρείται σήµερα Εβραίος. Κι εκείνοςαπαντά ότι είναι οι Παλαιστίνιοι. Οµως λέει και κάτι ακόµη. Οτι θα έπρεπε να έχουµε προστατεύσει τους Εβραίους από τους ναζί. Και ποιοι είναι οι Εβραίοι του παρόντος; Οι Παλαιστίνιοι. Γι’ αυτό και πρέπεινα τους προστατεύσουµε από το Ισραήλ. ∆εν έχει να κάνει µε το αν η άποψή του είναι σωστήή λάθος, γιατί δεν οδηγεί πουθενά. Καθένας έχει ένα πρόβληµα, όπως συµβαίνει στα µυθιστορήµατα ή τις ταινίες. Κι αυτό είναι το καθήκον του Γκοντάρ. Βέβαια η ερώτηση παραµένει: γιατί ενοχλούν τόσο πολύ οι Εβραίοι; Πάντα λέωότι τα θύµατα δεν είναι εξ ορισµού καλοί άνθρωποι.

Είναι θύµατα. Ο Γκοντάρ λέει: «Ναι, οι Εβραίοι υπήρξαν θύµατα,όµως δενείναι καλοί άνθρωποι. ∆είτετι κάνουν τώρα στους Παλαιστινίους». Τονα λες ταπράγµατα µε τέτοιον τρόποπιθανόν να είναι λάθος.Οµως ούτε εγώ µπορώ να καταλάβω πώς µε µια ιστορία όπως του ντοκιµαντέρ «Shoah», έχοντας επιβιώσειαπό την εξολόθρευση, γίνεται µια τέτοια αποικιακή πολιτική. Πάντα ήλπιζα ότι οι άνθρωποι µαθαίνουν από την Ιστορία. Οµως όχι. Μαθαίνουν ό,τι τους συµφέρει. Το ότιο Γκοντάρ αρνείται να σταµατήσει να αποδεικνύει στον κόσµο ότι οι Εβραίοι δεν είναι καλοίάνθρωποι είναι δικό του πρόβληµα. Αλλά τογεγονός ότι το κάνει είναι µια καλή ευκαιρία για να του απονείµουν ένα τιµητικό Οσκαρ.

Η σχέση µας δοκιµάστηκε το 1996 στην αβάν πρεµιέρ της ταινίας του «ForeverMozart», όπου είχα δεχτεί να οργανώσω τη συζήτηση. Είδαµε την ταινία και ο κόσµος δεν την είχε καταλάβει. Τότε έκανα το λάθος της ζωής µου, λέγοντας πως είχαν µπροστά τους τον σκηνοθέτη που είχε κάνει την καλύτερη ταινία όλων τωνεποχών, «Με κοµµένη την ανάσα». Τότε ο Γκοντάρ άρχισε να ουρλιάζει ότι θα προτιµούσε να µην υπήρχε ποτέ αυτή ηταινία, πως τη θεωρούσετη χειρότερη που έκανε ποτέ καιπως, αν µπορούσε, θα είχε καταστρέψει όλες τις κόπιες.

Με αφορµή τηντελευταία του ταινία «Film Sosialisme» συναντηθήκαµε στοσπίτι του στη λίµνη Λεµάν για νασυζητήσουµε γι’ αυτήν. Εκεί φυλά το αρχείο του µε όλες τις ταινίες. Γνωρίζονταςότι θέλει νασταµατήσει να κάνει ταινίες, τον ρώτησα τι θα απογίνουν όλα αυτά. Μου απάντησε ότι θα ταξεφορτωθεί και πως θα τα πάρει ο παραγωγός του για να τα κάνει ό,τιθέλει. Κι όταν τον ρώτησα αν θέλει να γυρίσει άλλη ταινία, µου απάντησε καταφατικά βγάζοντας από την τσέπη του δύο αντικείµενα. Ενα στιλό κι ένα ξυπνητήρι µε ενσωµατωµένη κάµερα. «∆ες,αυτά έχουν σήµερα οι κατάσκοποι».