Ταυτόν και έτερον

Παρακολούθησα την τηλεοπτική µετάδοση της πανηγυρικής λειτουργίας στον Αγιο Σπυρίδωνα Κερκύρας, όπου και το σκήνωµα του Αγίου.

Το σηµαντικό ήταν πως σ’ αυτή τη συνήθη κατ’ έτος λειτουργία φέτος συλλειτουργούσαν ιερωµένοι που παρενέβαιναν στην ελληνική τελετουργία στα ρωσικά και στα γεωργιανά. Και καθώς σ’ αυτού του τύπου το κοινό ποτήριον αναφέρονται και όλοι οι προκαθήµενοι της απανταχού Ορθοδοξίας, από την Αλεξάνδρεια και την Αφρική έως την Πράγα και το Ελσίνκι, ένιωθες πως τουλάχιστον κάποτε µετείχαν στην κοινωνία όλοι οι οµόδοξοι πιστοί. Και δεδοµένου ότι τα Επτάνησα για αιώνες πολιτισµικά βρίσκονταν πιο κοντά στη Δύση και ιδίως την Ιταλία (παρ’ όλο που δέχτηκαν για λίγο ή πολύ και την επιρροή της Αγγλίας, της ναπολεόντειας Γαλλίας και της Ρωσίας _ ο Καποδίστριας έγινε υπουργός του τσάρου!), η λειτουργία έχει προσαρµοστεί στην αισθητική και τους κανόνες της δυτικής θρησκευτικής µουσικής. Εκτός από τη µεικτή χορωδία υπάρχει και αρµόνιο µε εκτελέστρια µάλιστα σήµερα νεαρή δεσποινίδα. Αυτό που θέλω να υπαινιχθώ είναι πως σ’ αυτούς τους χώρους της ευχαριστηριακής σύναξης ο πολυπολιτισµικός χάρτης, η µείξη αντίθετων και ποικίλων παραδόσεων γίνεται λειτουργική πράξη. Και λειτουργία, αρχαιόθεν, σηµαίνει έργο προσφερόµενο από τον λαό στον λαό. Πριν από χρόνια άκουσα στη Σικελία τα εγκώµια της Μ. Παρασκευής από λαϊκές γυναίκες στα ιταλικά, τα λατινικά, τα ελληνικά και τα αλβανικά, και µόνο τότε συνειδητοποίησα τι σηµαίνει Εκκλησία, Σώµα του Χριστού. Τώρα από την Κέρκυρα συνέπλεαν Παλαιά και Καινή Διαθήκη, ο στωικισµός του Παύλου, η βυζαντινή τελετή και ποίηση, η ευρωπαϊκή µουσική – χορωδία – εξέλιξη του αρχαίου τραγικού χορού και ως λόγος οι αποστολικές πύρινες γλώσσες, ελληνικά, σλάβικα, γεωργιανά. Ο αµοιβαίος λειτουργικός λόγος δεν είναι ιδεολόγηµα πολιτικό, αλλά ταυτότητα ετεροτήτων.