Κουτσά στραβά

«Είν’ αρρώστια τα τραγούδια τι θαρρείς / βρες αγάπες άλλου κόσµου να χαρείς / τα τραγούδια που έχουν αίµα και καρδιά / είν’ αρρώστια που δε γίνεται καλά» (Μάνος Ελευθερίου, Σταύρος Ξαρχάκος).

Και δεν είναι µόνον αρρώστια. Είναι και µικρές ιστορίες καθηµερινότητας. ∆εν είναι όλα βέβαια σαν κι εκείνο µε τη σύζυγο που αφήνει τον σύζυγο κι εκείνος µαθαίνει πως το αεροπλάνο µε το οποίο ταξίδευε µε τον νέο φίλο της έπεσε και κάηκαν και… «την είχα άχτι, την είχα άχτι / τώρα την έχω µόνον σε στάχτη / µέσα στο τσίγκινο κουτί / που φύλαγε τα µπικουτί» (∆ηµήτρης Σταρόβας).

«Γ υριστρούλα,σε φοβάµαι, / γυριστρούλα δεν κοιµάµαι», έλεγε το τραγουδάκι του Λάκη «µε τα ψηλά ρεβέρ» Παπαδόπουλου. Οπου γυριστρούλα, όπως αποκαλύπτει σε µία από τις ιστορίες τραγουδιών (σελ. 6), ήταν και ο ίδιος. Και δεν εννοούσε µια δούκισσα µε τροµερή ζωή που είχε αναστατώσει την Αθήνα του 19ου αιώνα για να φτάσει να γίνει… λεωφόρος και σταθµός του Μετρό – σύµβολο της Ελλάδας των 4×4, της βίλας και της ψευδαίσθησης της αφθονίας, προτού κατρακυλήσει στην οικονοµική κρίση.

∆εν γράφτηκεγια τη ∆ούκισσα της Πλακεντίας, Σοφίαντε Μαρµπουά Λεµπράν. Θα µπορούσε όµως γιατί στα χρόνια της γεννήθηκε και ο όρος της «γυριστρούλας». Αλλωστε εκείνη είχε όλα τα φόντα να της τραγουδά κάποιος πως τη φοβάται: λάτρεψε µε πάθος και µίσησε παράφορα τον Καποδίστρια, ερωτεύτηκε τον λήσταρχο Νταβέλη που την απήγαγε, ζούσε επί χρόνια µε το ταριχευµένο λείψανο της κόρης της, ξεπερνούσε σε πλούτη και τον βασιλιά Οθωνα, υπήρξε δεινή κτηµατοµεσίτρια και τοκογλύφος. Και τώρα, εκτός από σταθµός και ταινία και λαϊκά αναγνώσµατα, γίνεται και έκθεση (σελ. 12).

Μ πορεί για εκείνη να είχαν γραφτεί τραγούδια, όπως το καινούργιο της Duffy «Too Hurt To Dance», όπου αναρωτιέται γλυκά «αφού το λένε πόνο καρδιάς, γιατί πονάει το υπόλοιπο σώµα µου, γιατί τρέµει;». Γιατί για τον έρωτα µιλούσε τότε και µιλάει και σήµερα το τρέχον τραγούδι. Με µια στάση στα χρόνια των πολέµων, των ξεσηκωµών, των ψευδαισθήσεων ότι οι ιδεολογίες µπορούν να αλλάξουν τον κόσµο, όταν απέκτησε πολιτικό στίχο και µήνυµα.

Σ αν να αγνοούσε και να αγνοεί το τραγούδι «µέσα στη µέθη και την υπεροψία» των καιρών της τεχνητής ευµάρειας εκείνα που αφορούν τη ζωή µας. Σαν κι αυτό που εξοµολογείται η Κάτια ∆ανδουλάκη στην «αταίριαστη» συνάντησή της µε τον υπουργό Χρήστο Παπουτσή (που ορίζει την πολιτική ως «την έντιµη σχέση µε τον διπλανό»), υπό το βλέµµα του Θανάση Θ. Νιάρχου (σελ. 8): «Νιώθω να βλάπτει τη νοηµοσύνη µου να βλέπω την εποµένη ακριβώς των εκλογών να έχουν όλοι νικήσει.

∆εν είναι δυνατόν τα νούµερα να διαθέτουν µια τέτοια ταχυδακτυλουργική ικανότητα ώστε να ευνοούνται οι πάντες. Τα νούµερα, τα µαθηµατικά, είναι µεγάλη φιλοσοφία της ζωής. Είναι πολύ σηµαντικό να ξέρουµε ότι ένα συν ένα ίσον δύο και όχι τρία».

«Ε ίµαστε δυο, είµαστε τρεις, είµαστε χίλιοι δεκατρείς» τραγουδούσε ο Μίκης Θεοδωράκης στα χρόνια που οι ιδεολογίες καταργούσαν τα µαθηµατικά και συσπείρωναν. Τώρα ξεκινά από µια «Σπίθα» και ελπίζει στη γεωµετρική αύξηση της αντίδρασης σε αυτό που µια καλοστηµένη µηχανή και η ανοχή χρόνων έφερε στο χείλος του γκρεµού.

«Χ αρά να σε γιαούρτωνα εκεί που ρητορεύεις, εκεί που µε χειροκροτάς χωρίς να το πιστεύεις», τραγουδούσε κάποτε και ο ∆ιονύσης Σαββόπουλος. Τώρα το ρητορείν έχει αναδειχθεί σε υπέρτατη αξία. Τι κι αν οι συνθήκες προειδοποιούν (κυρίως την πολιτική): Προσοχή, το παρόν δαγκώνει. Προσοχή, ο καρχαρίας δαγκώνει. Σαν εκείνον τον καρχαρία στη φορµόλη που πρότεινε, συµβολικά, το «κακό παιδί» των βρετανικών εικαστικών, ο Ντάµιεν Χιρστ και τώρα δεν αντέχει στον χρόνο και τη φθορά (ένα από τα αινίγµατα της τέχνης στη σελ. 10). Ούτε η φορµόλη δεν αντέχει πια να κρατήσει όσα έφερε ο χρόνος…

«Κ ι είχε ένα φεγγάρι σαν κοµµένο νύχι / άλλο να σου λέω κι άλλο να σου τύχει» (Χ. Καλούδης, Ν. Γρίτσης) που τραγουδούσε και η Αντζυ Σαµίου. Μόνον ένας Πικάσο θα το είχε σκεφτεί έτσι το φεγγάρι. Σαν κοµµένο νύχι. Μόνον που εκείνος ζωγράφιζε και όπως τώρα αποδεικνύεται – σηµείο των καιρών κι αυτό – 271 έργα του, ολόκληρο µουσείο, κατέληγαν στα χέρια του ηλεκτρολόγου του, ενός απλού χωρικού από τις Αλπεις που αναστατώνει τους κληρονόµους τους, οι οποίοι έχουν να αντιµετωπίσουν µια σειρά από πρώην και «παρ’ ολίγον» συντρόφους και συζύγους (σελ. 3).

Σ ουρεαλισµός και των γονέων. «Η δίκη έγινε χωρίς ακροατήριο, / ένα µαγιό και µια χελώνα, τα στοιχεία / ο βιασµός της χήρας, έµοιαζε µυστήριο, πάνω στο µνήµα, / τι παράξενη ιστορία…» (Λαυρέντης Μαχαιρίτσας, Σταµάτης Μεσηµέρης). Τι γυρεύουν 1.000 Σουδανοί στον κάµπο της Ξάνθης; Την απάντηση – και άλλα πολλά σχεδόν σουρεαλιστικά – βρήκαν, ερευνώντας µήνες, κι απαθανάτισαν στην «άγνωστη» Θράκη δύο νεαρές γυναίκες (σελ. 14): «Παλιά, οι άντρες στα χωριά έπαιρναν τα τρακτέρ για να πάνε στα χωράφια και οι γυναίκες έσβηναν από πίσω τα ίχνη από τα λάστιχα, γιατί αν τα έβλεπε ο αστυνόµος θα έδινε πρόστιµο στον µουσουλµάνο αγρότη, καθώς δεν είχε δίπλωµα οδήγησης – απαγορευόταν» όπως τους λέει ένας από τους 98.000 µουσουλµάνους της περιοχής. Λίγος σουρεαλισµός ακόµη; «Γιαούρτι έχω πρόβειο, / γιαούρτι αιωνόβιο / γιαούρτι µε καϊµάκι» (Π. Βαγιάς)…