«Θεραπείες» ριζικές

ΤΟ ΕΡΓΟ. 1958. Στην Αγγλία. Ο Φίλιπ και η Σίλβια, στα τριάντα κάτι, είναι παντρεμένοι. Μοιάζει γάμος αρμονικός. Εκείνος μεσίτης, άνθρωπος συμβατικός. Εκείνη ηθοποιός που έπειτα από δύο χρόνια στη σκηνή τα παράτησε. Τώρα εικονογραφεί ένα παιδικό βιβλίο. Συγγραφέας του ο Ολιβερ. Ανάλογης ηλικίας. Η Σίλβια τον εκτιμάει και τον θαυμάζει. Θέλει να τον γνωρίσει στον άντρα της. Και κάποιο βράδυ κανονίζουν να φάνε μαζί.

Οταν οι δύο άντρες συναντιούνται, κάτι ξυπνάει ανάμεσά τους. Θα γίνουν εραστές. Για τέσσερις περίπου μήνες. Ο Φίλιπ δεν μπορεί να αποδεχθεί την ομοφυλοφιλία του. Και σταματάει τη σχέση. Η Σίλβια από ένα ασήμαντο περιστατικό έχει αντιληφθεί τι συνέβαινε. Θα μιλήσει με τον Ολιβερ για να το σιγουρέψει. Και ο Φίλιπ αυτοβούλως θα καταφύγει σε ψυχίατρο. Ο οποίος θα αναλάβει τη… «θεραπεία» του«θεραπεία αποστροφής» την έλεγαν τότε: θα απομονώσουν τον Ολιβερ σε έναν θάλαμο της ψυχιατρικής κλινικής, θα τον εφοδιάσουν με ομοφυλόφιλα πορνογραφικά περιοδικά και με τη φωτογραφία του άντρα με τον οποίο είχε τη σχέση, θα του ζητήσουν να τα κοιτάει και θα του κάνουν κάθε τόσο ενέσεις απομορφίνης που προκαλούν εμετό. Θα ζήσει για ένα διάστημα με τους εμετούς, τα περιοδικά και τη φωτογραφία. Ωστε, υποτίθεται, να σιχαθεί την ομοφυλοφιλία.

2008- πενήντα χρόνια μετά. Οι τρεις ήρωες είναι άλλα πρόσωπα, σύγχρονα, αλλά με τα ίδια ονόματα. Εδώ, ο Ολιβερ και ο Φίλιπ είχαν δεσμό αλλά ο Ολιβερ είναι δέσμιος μιας άτακτης σεξουαλικής ζωής. Θα κάνει έρωτα με κάποιον τρίτο όταν ο Φίλιπ λείψει σε ταξίδι, θα του το εξομολογηθεί κι εκείνος θα τον εγκαταλείψει. Η Σίλβια, εδώ, είναι φίλη τους στενή. Ηθοποιός και εδώ- αλλά ενεργή. Στη γιορτή του Gay Ρride- της Ομοφυλόφιλης Περηφάνιας- θα τους ξαναφέρει σε επαφή. Αγαπιούνται ακόμα. Και θα κάνουν μια καινούργια αρχή.

Ο Ελληνοβρετανός Αλέξι Κέι Κάμπελ στο «Ρride», το πρώτο του (2008) έργο, ανακάτεψε τις σκηνές των δύο ιστοριών, άλλοτε με επιτυχία, άλλοτε λίγο αμήχανα, αναζητώντας αντιστοιχίες και προβάλλοντας τις διαφορές. Στο έργο του πιστεύω πως η πρώτη ιστορία με όλη την υπαινικτική της ατμόσφαιρα κερδίζει τις εντυπώσεις. Η ανατριχιαστική, άλλωστε, ψυχιατρική «θεραπεία αποστροφής» που φέρνει στο φως της σκηνής παραπέμπει στο «Μπεντ» του Μάρτιν Σέρμαν που αποκάλυψε την τύχη που είχαν οι ομοφυλόφιλοι στα ναζιστικά γερμανικά στρατόπεδα συγκέντρωσης. Η δεύτερη ιστορία μοιάζει πιο αδύναμη. Αλλά και όλο το έργο, χωρίς να ξεχνάω πως είναι πρωτόλειο, φοβάμαι πως ρίχνει το βάρος περισσότερο στην ακτιβίστικη προβολή του θέματός του μένοντας στην επιφάνεια. Καμία σχέση με ανάλογες δραματουργίες του Πίντερ.

Η ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ. Πρωτιά στο θέατρο και του σκηνοθέτη Σταύρου Στάγκου. Ο οποίος μοιάζει να δούλεψε πολύ πάνω στην καλή μετάφραση της Εμμανουέλας Αλεξίου με τους ηθοποιούς του αλλά να μην κατάφερε να ολοκληρώσει το αποτέλεσμα. Η πρώτη σκηνή, για παράδειγμα, με τους χαμηλούς, υπαινικτικούς τόνους είναι εξαιρετική. Η συνέχεια όμως είναι άνιση- άλλες σκηνές κερδίζονται, άλλες χάνονται. Τα σκηνικά της Λίας Ασβεστά, πάντως, φωτισμένα από τον Τάσο Ζαφειρόπουλο, αλλά και τα κοστούμια του Αγι Παναγιώτου, οι μουσικές του Μάριου Στρόφαλη και η κίνηση της Κατερίνας Φωτιάδη έχουν βοηθήσει.

ΟΙ ΕΡΜΗΝΕΙΕΣ. Βρήκα πιο αδύναμο της παράστασης τον Δημοσθένη Φίλιππα. Η Λίλη Τσεσματζόγλου έχει μια φρεσκάδα και αμεσότητα ως Σίλβια του 2008 αλλά ως Σίλβια του 1958 είναι άχρωμη. Ειδικά στη σκηνή της αποκάλυψης με τον Ολιβερ, στο παγκάκι- η πιο προβληματική της παράστασης-, αδυνατεί να αντεπεξέλθει. Ο Πέτρος Λαγούτης, εξαίρετος Ολιβερ του 1958, δίνει πολύ προφανώς, αν και έχει δουλέψει με ακρίβεια, την ομοφυλοφιλία του Ολιβερ του 2008. Προσωπικά διαφωνώ. Ο Στάθης Μαντζώρος πιστεύω πως είναι ο καλύτερος της παράστασης, έστω και αν δεν διαφοροποιείται τόσο στους δύο ρόλους.

info

Στο θέατρο «Αθηναΐς/ Θεατρική Σκηνή Λάσκαρη» (Καστοριάς 34-36, τηλ. 210-34.77.878).

Εν ολίγοις.

Παράσταση με πολλά ενδιαφέροντα στοιχεία αλλά, κατά τη γνώμη μου, άνιση.