Εγκλωβισµένοι στο παράλογο

Θέλουν µόνο να ζήσουν καλύτερα. Το όνειρο κάθε ανθρώπου, σε κάθε εποχή. Είναι οι λαθροµετανάστες του Εβρου, τους οποίους πλησίασε ο φακός των «Πρωταγωνιστών»
Εχουν ονοµατεπώνυµο. Πατρίδα. Από κάπου ήρθαν. Εχουν οικογένεια. Εχουν και συγγενείς, φίλους που τους περιµένουν. Εχουν ελπίδα. Πεθαίνει τελευταία. Στο µεταξύ όµως χάνουν οι ίδιοι όλα τα υπόλοιπα. Ανθρωποι που µπαίνουν παράνοµα στην Ελλάδα από τα σύνορα του Εβρου. Ο φακός των «Πρωταγωνιστών» πλησίασε τα πρόσωπά τους, αποτύπωσε τα χαρακτηριστικά τους, έπιασε «κουβέντα», αναρωτήθηκε πώς έρχονται, τι περιµένουν, τι φαντάζονται, γιατί επιµένουν. Κατέγραψε έναν πρωτοφανή παραλογισµό.

Ηταν ένα ντοκιµαντέρ µε εικόνες υψηλής αισθητικής και έρευνα υψηλής ευαισθησίας. Οχι για τις αποκαλύψεις, παρ’ όλο που ήταν πολλάεκείνα τα οποία δεν γνωρίζαµε και µάθαµε, για το πώς όλος αυτός ο κόσµος περνάειτα σύνορα και εντέλει καταλήγει στο κέντρο των Αθηνών. Αλλά γιατί συµπλήρωνε µε µια βαθιά ανθρωπιά– και όχι επιείκεια – µία από τις πιο δυσνόητεςεικόνες της σύγχρονης ελληνικής πραγµατικότητας.

Με έµφαση στο κοµµάτι της εισόδου των λαθροµεταναστών, εκεί στα σύνορα του Εβρου τα οποία λες και έχουν µετατραπεί σε κάτι σαν Ellis Island της Ευρώπης, οι «Πρωταγωνιστές» έγιναν το απροσδόκητοσυµπλήρωµα µιας ενηµέρωσης για το σκοτεινό αυτό κοµµάτι της ελληνικήςπραγµατικότητας που άρχισε την περασµένη εβδοµάδα µε το «Κουτίτης Πανδώρας» στη ΝΕΤ και παλαιότεραείχε απασχολήσει την «Ερευνα» (Mega). Παρ’όλο δε που κάθε εκποµπήέδινε έµφαση σε ένα από τα κοµµάτια του σύνθετου προβλήµατος της λαθροµετανάστευσης και των προβληµάτων που αυτή συσσωρεύει στο κέντρο των Αθηνών, όλες, µακριά από τροµολαγνικές θολούρες, επέµεναν σε ένα «κοινό µυστικό»: την ευκολία µε την οποία εντέλει περνούν όλοι από την ελπίδα για καλύτερη ζωή στην παγίδα της αθηναϊκής ζούγκλας. Και εκεί η εξαγρίωση είναι σχεδόν αναπόφευκτη.

Πριν από αυτό το σηµείο είναι τα όνειρα, οι ελπίδες, είναι οµακρύς δρόµος, µε τα πόδια στο µεγαλύτεροµέρος του. Μετά είναι η «πονηριά». Περιµένουν να συλληφθούνγια να καταγραφούν. Φωτογραφίζονται µε µια ταµπέλα κρεµασµένη στον λαιµό που έχει ένα νούµερο και µία ηµεροµηνία.

Αρκούν αυτά.

Οµορφο τοπίο οι όχθες του Εβρου. Ενα ποτάµι. ∆ύο χώρες. Η µία δίπλα στην άλλη. Ψαράδες και από τις δύο πλευρές. Ελληνες και Τούρκοι. «Φτωχοί εκείνοι, φτωχοί κι εµείς» λέει ο κυρΒασίλης που ζει σε µια παράγκα. Βγάζει τις γαλότσες του και σκύβει για να µπει µαζί του ο Σταύρος Θεοδωράκης που µοιάζει σαν περιηγητής των παραδοξοτήτων αυτής της περίεργης κατάστασης. Μιλιούνια οι λαθροµετανάστες, διασχίζουν µια γωνιά της Ευρώπης, περαστικοί για να φτάσουν µε ενθουσιασµό στο απόλυτο αδιέξοδο, τον εγκλωβισµό στο κέντρο των Αθηνών. Και την εξαθλίωση. Ο δηµοσιογράφος βρίσκεται πίσω από τα συρµατοπλέγµατα. Εκεί όπου συγκεντρώνονται τα πλήθη των λαθροµεταναστών. Kάτι σαν στρατόπεδο συγκέντρωσης. ∆ιασχίζει τον χώρο ανάµεσα σε ταλαιπωρηµένα πρόσωπα. Ενα µωρό καταπίνει βιαστικά µπουκιέςαπό µια φραντζόλα ψωµί, ένας 15χρονος Αφγανός που δεν µπορεί να ζήσει στην πατρίδα του – «είναι παντού οι Ταλιµπάν» –, µια οικογένεια που έχασεστη διαδροµή όλα τα υπάρχοντά της και καθηλώθηκε στους θαλάµους των συνόρων να ξηµεροβραδιάζεται στο πουθενά, ελπίζοντας ότι θα φτάσει στην Ιταλία.

Ολοι νοµίζουν ότι θα φύγουν από την Ελλάδα. Κανείς δεν θα το καταφέρει. Και οι ντόπιοι. Γύρω στους 700 οι κάτοικοι στη Νέα Βύσσα. Ακρίτες. Τριάντα χιλιάδες οι λαθροµετανάστες που διέσχισαν το χωριό τη χρονιά που πέρασε πηγαίνοντας προς την Αθήνα.


Σαν µόνιµη παραβίαση του «οικοσυστήµατος»

Μια σειρά από ενσταντανέ της ελπίδας και της απελπισίας µαζί. Στιγµιότυπα από ένα πολύχρωµο, σαστισµένο µελίσσι που κατάφερε να παραβιάσει το «οικοσύστηµα» αυτής της πανέµορφης γωνιάς της Ευρώπης για να καταλήξει να γίνει µόνιµη στρέβλωσή της. Μια ασφυκτική ρουτίνα την οποία ουδείς γνωρίζει πώς να ανατρέψει. Το φινάλε της εκποµπής βρήκε τον Σταύρο Θεοδωράκη να οδηγεί µε κατεύθυνση προς την Αθήνα, ενώ στις άκρες της διαδροµής µπουλούκια λαθροµεταναστών βάδιζαν προς την ίδια κατεύθυνση. Χωρίς σχέδιο τόσο από τους ίδιους όσο και από κανέναν άλλον για το τι θα γίνουν.