Το νόημα που δεν χάνεται

Μικρός ο τηλεοπτικός χώρος για ουσιαστικά αφιερώματα στη «μνήμη του Πολυτεχνείου», όχι πλέον μουσειακά, αλλά τέτοια που θα αναλύουν την εξέλιξη μιας κοινωνίας από τη λαχτάρα της ελευθερίας στην ανάληψη των ευθυνών που προϋποθέτει
Ωστόσο, δυο στιγμές τηλεοπτικές ήταν αρκετές. Η μια ήταν της ντροπής, ήταν εκείνη που έδειχνε τις αντιδράσεις «αγανακτισμένων» κατοίκων και οργανωμένων ομάδων, με απροκάλυπτη ρατσιστική επιθετικότητα, σε περιοχές που έχουν καταγραφεί ως «υποβαθμισμένες λόγω υπερσυγκέντρωσης μεταναστών, κατά τη διάρκεια της δημόσιας προσευχής μουσουλμάνων .

Αντί άλλου αφιερώματος ανήμερα της επετείου του Πολυτεχνείου, το «Ράδιο Αρβύλα» επιλέγει ένα από τα πλάνα που προβλήθηκαν στις απευθείας συνδέσεις των καναλιών με τους τόπους της αναταραχής. Ενας από τους προσευχόμενους μουσουλμάνους έχει δεχτεί επίθεση με αυγά. Στο κοντινό πλάνο το πρόσωπό του λερωμένο, αλλά ο ίδιος συνεχίζει γονατιστός την προσευχή. Γύρω αλαλάζοντες περίοικοι με ελληνικές σημαίες προσπαθούν να διακόψουν τη στιγμή της κατάνυξης. Η σκηνή τρομάζει όχι μόνο για την εκδήλωση ενός φαινομένου που πλέον δεν αποτελεί μυστικό στην πόλη, ότι κυοφορείται στην ίδια της την καρδιά, αλλά και επειδή γνωρίζουμε πια στις τηλεοπτικές εποχές μας ότι τέτοιες εικόνες μπορούν να αποκτήσουν συμβολισμούς ανεξέλεγκτους, καθώς υπάρχει μια λεπτή, σχεδόν αδιόρατη διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στη στιγμή που οι καταπιεσμένοι υποφέρουν και πρέπει να βοηθηθούν και τη στιγμή που αυτοί αρχίζουν με τη σειρά τους να ξεσπούν στους πιο αδύναμους.

Πολύ σωστά σχολιάζει η ομάδα της εκπομπής ότι δεν μπορούν να οικειοποιούνται την ελληνική σημαία ομάδες που εκφράζονται με βία και δη ρατσιστική, πολύ περισσότερο όταν σε αυτόν τον τόπο είναι ακόμη πρόσφατοι σκληροί αγώνες για τη δημοκρατία.

Την ίδια ώρα, ένα παλιό αφιέρωμα της εκπομπής «Ρεπορτάζ χωρίς σύνορα» μεταδιδόταν σε επανάληψη από τη ΝΕΤ, όπου μαρτυρίες συνθέτουν εκείνο το τοπίο του παραλογισμού του χουντικού καθεστώτος και της οργανωμένης αντίστασης, που σήμερα φαντάζει ηρωικό. Και την ίδια στιγμή μακρινό και ξεφτισμένο, καθώς σε κάθε επέτειο αναζητείται το «νόημα της εξέγερσης» και κάθε φορά τής προσδίδονται τα ελαττώματα που απόκτησε με την ερμηνεία της από διαφορετικές κομματικές και πολιτικές σκοπιμότητες, που πάντα βαραίνουν την Ιστορία.

Κι όμως, στη μαρτυρία του καθηγητή Γ. Μαγκάκη για το τελευταίο του μάθημα στους φοιτητές του, πριν να συλληφθεί από τη χούντα, υπάρχει το νόημα της δημοκρατίας, που κανένα επετειακό αφιέρωμα και κανένα αίσθημα τηλεοπτικής ντροπής δεν είναι αρκετό να συντηρήσει, αν δεν διατηρείται στις συνειδήσεις. Επέλεξε να μιλήσει στο αμφιθέατρο για την έννοια του δικαίου, για το κράτος δικαίου.

Ούτε βόμβες ούτε ερπύστριες ούτε τηλεοπτικά ζαχαρώματα της μαζικής αφασίας πολιτών που εκχωρούν δικαιώματα και υποχρεώσεις τους, για να αποκτήσουν την ιδιότητα του καναπεδάτου τηλεθεατή, δεν μπορούν να οξειδώσουν το μοναδικό πολιτικό σύστημα που αναστέλλει το μίσος και την εκδικητικότητα, που επιτρέπει την έκφραση της αντίρρησης και της διαφορετικότητας, περιορίζοντάς τη σε αυστηρά κωδικοποιημένες μορφές. Είναι αυτό που διατηρεί τη συνείδηση ότι, όταν έχεις κατατροπώσει τον καταπιεστή σου, επωμίζεσαι τις ευθύνες της ελευθερίας σου.

Μπορεί να μπερδευτήκαμε από μια φανταχτερή τηλεοπτική κουλτούρα που καλλιεργεί την έννοια της ανευθυνότητας, γιατί δεν απευθύνεται σε πολίτες αλλά σε καταναλωτές. Δουλειά της. Δεν είναι αυτή που συγκροτεί τους θεσμούς. Αποτυπώνει όμως τις κοινωνικές δυσμορφίες από τις ολιγωρίες στην εφαρμογή τους.