Η ήρεμη δύναμη της Ρόμπινσον…

Είναι η αγαπημένη συγγραφέας του Μπαράκ Ομπάμα: η Μέριλιν Ρόμπινσον· και το μυθιστόρημά της,Γκίλιαντ, που βραβεύτηκε με το Πούλιτζερ το 2005 και μόλις κυκλοφόρησε στα ελληνικά (Εκδ. Εν πλω, μτφ. Ανδριάνα Σακκά, Βασίλης Αργυριάδης), είναι ένα από τα πιο αγαπημένα αναγνώσματα του αμερικανού προέδρου. Οταν το διαβάσει κανείς καταλαβαίνει το γιατί και… προσυπογράφει, παρασυρμένος από τη θετική δυναμική του και τη φιλοσοφημένη προσέγγισή της.

Εξήντα επτά χρονών σήμερα, καθηγήτρια δημιουργικής γραφής στο Πανεπιστήμιο της Αϊόβα- μιας πόλης που ξεχώρισε ως το φωτεινό αστέρι του ριζοσπαστισμού- η Ρόμπινσον είναι μια γυναίκα με γάργαρο γέλιο, που δεν λέει όχι στις μπίρες, γεμίζει τα πανεπιστημιακά αμφιθέατρα, είναι παθιασμένη με τον γάλλο μεταρρυθμιστή θεολόγο Ζαν Καλβέν, διαβάζει συστηματικά σύγχρονη κοσμολογία και θεωρίες των κβάντα, και υπερασπίζεται μια πραγματικότητα που υπερβαίνει την αντίληψή μας. Τα πιστεύω της μοιάζουν να αποτυπώνονται με τον πλέον αυθεντικό τρόπο στο Γκίλιαντ, ένα μυθιστόρημα που κλέβει το ενδιαφέρον του αναγνώστη εισάγοντας στη λογοτεχνική αρένα ως ήρωα έναν άνθρωπο Καλό με κάπα κεφαλαίο, αντιμέτωπο με επίκαιρα υπαρξιακά ερωτήματα. Είναι ένας 76χρονος πάστορας σε μια επαρχιακή πόλη, ο οποίος αισθάνεται το τέλος να πλησιάζει και γράφει ένα γράμμα σαν χρονικό αυτοβιογραφικό και στοχαστικό, για να το διαβάσει όταν μεγαλώσει ο επτάχρονος γιος του- καρπός του αναπάντεχου δεύτερου γάμου του με μια πολύ νεώτερή του βασανισμένη γυναίκα. Το κλειδί είναι η Γκίλιαντ, ο τόπος του, που παραπέμπει στην Τέιμπορ στα νότια της Αϊόβα, μια πόλη κομβική στο κίνημα για την κατάργηση της δουλείας. Κι από κοντά ο παππούς του αφηγητή, ο Καλβινιστής ιερέας με την πιστόλα, που παραπέμπει στον αιδεσιμότατο Τζον Τοντ ο οποίος έκρυβε όπλα και εφόδια για λογαριασμό του Τζον Μπράουν, ηγέτη του ένοπλου αγώνα για την απελευθέρωση των σκλάβων στα μέσα του 19ου αιώνα.

Αυτό το σκηνικό επέτρεψε στη Ρόμπινσον να αναδείξει με το μυθιστόρημά της τη μικρή ιστορία, τις χριστιανικές αρχές, τη δικαιοσύνη και τη στάση ζωής της δημοκρατικής Αμερικής, ως εναλλακτική πρόταση σε μια εποχή όπου μεσουρανούσε στις ΗΠΑ η μισαλλόδοξη λογική του συστήματος Μπους και η φονταμενταλιστική ηθική της Ευαγγελικής Εκκλησίας. Θα μπορούσε λοιπόν να πει κανείς ότι το Γκίλιαντ λειτούργησε ως φιλοσοφικός οδηγός στον Ομπάμα. Ενας οδηγός καμουφλαρισμένος σε πολύ καλογραμμένο μυθιστόρημα το οποίο κερδίζει και τον τυχόν άθεο αναγνώστη, καθώς εισάγει έναν σοβαρό προβληματισμό για μια συλλογική και ατομική «πολιτική» κατάφασης στη ζωή. Η συγγραφέας μιλά για τη σκλαβιά που εμποδίζει την ειρήνη, για τις ηθικές αρχές που οδηγούν σε σφάλματα, για τις καλές προθέσεις που πέφτουν στο νερό, για τους δίκαιους αγώνες που εκβάλλουν σε άδικες διατάξεις, αλλά και για τη διαχείριση της οργής, των τύψεων, των αμφιβολιών, των διαψεύσεων, της ζήλειας, της δυσπιστίας, της μοναξιάς και τέλος για τη συγχώρεση και την αγάπη.