Δύο «προβοκάτορες» στην Αθήνα

Γύρω τους αιωρείται διαρκώς κάτι σαν μυρωδιά από λιντσάρισμα. Διότι συμβολίζουν, λέει, την τρομακτική καταρράκωση της γαλλικής διανόησης. Ωστόσο, δεν υπάρχουν γάλλοι συγγραφείς πιο πολυσυζητημένοι διεθνώς. Αποδιοπομπαίοι τράγοι ή δημόσιος κίνδυνος; Ο Μισέλ Ουελμπέκ και ο Μπερνάρ-Ανρί Λεβί μάς προκαλούν τη Δευτέρα στο Γαλλικό Ινστιτούτο να σκεφτούμε σοβαρά τον ρόλο τους
Είναι και οι δύο επαγγελματίες αιρετικοί, εγωπαθείς, συχνά αντιπαθείς αλλά με τον τρόπο τους χαρισματικοί.

Ο ένας, ο ΒΗL- όπως είναι γνωστός ο Λεβί από τα αρχικά του ονόματος του- είναι ο πάλαι ποτέ αστέρας των «νέων φιλοσόφων». Ο πρώην μαοϊκός. Ο πιο σέξι, ο πιο επικοινωνιακός, ο πιο προβεβλημένος, ο πιο αμφιλεγόμενος γάλλος διανοούμενος που ξέρει στα βιβλία του να συνθέτει ιδιοφυώς την οξυδερκή παρατήρηση της επικαιρότητας με την πολιτική φιλοσοφία και την πολιτισμική θεωρία. Βερμπαλιστής, προκλητικός, υπερόπτης, υποκύπτει σε ευκολίες και έκανε τη γκάφα να επιστρατεύσει ένα φανταστικό πρόσωπο, τον κατασκευασμένο φιλόσοφο Ζαν Μπατίστ Μποτούλ, προκειμένου να υποστηρίξει το φετινό βιβλίο του «Περί του πολέμου στην Φιλοσοφία». Γεννημένος στην Αλγερία, μεγαλωμένος στο Παρίσι, εξαιρετικά διακριτικός σχετικά με την εβραϊκή καταγωγή του, παντρεμένος με τη μάλλον ατάλαντη αλλά εκθαμβωτική ηθοποιό Αριέλ Ντομπάλ, ασχολείται αχόρταγα με ένα τεράστιο εύρος ζητημάτων που είναι πάντα πιασάρικα. Ο άλλος, ο Μισέλ Τομά, που διάλεξε ως ψευδώνυμο το επίθετο Ουελμπέκ της γιαγιάς του, είναι ο εμπρηστής του γαλλικού λογοτεχνικού τοπίου. Ο υπονομευτής κάθε αισθητικής ιεραρχίας. Και ταυτόχρονα- ή γι΄ αυτό- ο πιο διάσημος γάλλος μυθιστοριογράφος. Αυτός που ξεγυμνώνει τα ψέματα της λαμπερής γαλλικής δημοκρατίας και που αφηγείται στα μυθιστορήματά του το κραχ του δυτικοευρωπαϊκού πολιτισμού, σοκάροντας με τις παρτούζες, τις σέχτες, τους κλώνους ή τον αντιισλαμισμό του. Κι όμως περιέγραψε προφητικά στην «Πλατφόρμα» του την πρώτη επίθεση ισλαμιστών εναντίον αμάχων (σε μια ντίσκο τουριστών στο Μπαλί). Και μόλις την περασμένη Δευτέρα κέρδισε το μεγαλύτερο γαλλικό λογοτεχνικό βραβείο για το καινούργιο μυθιστόρημά του «Ο χάρτης και η επικράτεια». Μισάνθρωπος, εσωστρεφής, που υποφέρει όπως το δηλώνει, από έκζεμα, μεγάλωσε στην Αλγερία και εργάστηκε ως γεωπόνος. Δυο φορές χωρισμένος, με έναν γιο τον οποίο δεν βλέπει και μια μάνα που τον κατηγορεί ως αντιδραστικό στη βιογραφία της, κατοικεί σήμερα μεταξύ Ιρλανδίας και Ισπανίας.

Ο ΒΗL και ο Ουελμπέκ δεν είναι οι πρώτοι συγγραφείς που προκαλούν αντιδράσεις μίσους στο σινάφι τους και στους κριτικούς. Αρκεί να σκεφτεί κανείς την περίπτωση του Σαρτρ που οι σύγχρονοί του ξερνούσαν πάνω του, τον Καμύ, τον Πάουντ, ίσως τον Γκρας πρόσφατα, παλιότερα τον Μπωντλαίρ, ο οποίος περιγράφει την «ανθρώπινη φυλή» που είχε συνασπιστεί εναντίον του.

Οι δυο τους όμως αναποδογύρισαν το παιχνίδι κάνοντας ένα επικοινωνιακό τρικ: ένα κοινό βιβλίο με τον ειρωνικό τίτλο «Δημόσιος κίνδυνος» (Εκδ. Εστία, μτφ. Λίνα Σιπητάνου), όπου ανταλλάσσουν επιστολές για να προβάλουν τις απόψεις τους, να εξομολογηθούν (πολλά) για τους πατεράδες τους ή να συζητήσουν τις διαφωνίες τους. Πρόσχημα, η όχι πάντα αδικαιολόγητη αμφισβήτηση που τους τυλίγει, αλλά πάνω απ΄ όλα, όπως το διατυπώνει ο Ουελμπέκ, η αντίθεσή τους σε αυτό «το κακόθυμο και στείρο κατσούφιασμα που μας κάνει να απομονωνόμαστε στη γωνιά μας, επαναλαμβάνοντας αδιάκοπα “όλοι τους είναι μαλάκες”». «ΤΑ ΝΕΑ» παρουσιάζουν χαρακτηριστικές απόψεις τους πριν από τη μεθαυριανή διαλεξή τους στην Αθήνα.