Η σκέψη της απόλυτης κοινοτοπίας

Οσοι δεν τον ξέρετε θα καταλάβατε ήδη πως η σκέψη του Αλαίν ντε Μποττόν είναι ένας συνδυασμός ώριμης διανόησης και παιδιάστικης ορμής. Κοινώς είναι μια σκέψη απολύτως κατάλληλη για να ασχοληθεί με την φιλοσοφία. Για να ανταποκριθεί, λοιπόν, στις ανάγκες που ο ίδιος έχει δημιουργήσει, συνέθεσε το πιο πρόσφατο πόνημά του για την παρηγοριά της φιλοσοφίας.

Οχι, μην τρομάζετε. Ο διανοητής δεν πρόκειται να σας ταλαιπωρήσει με μια ακόμη ερμηνεία των θεωριών του Καντ ή του Χέγκελ.

Ο ίδιος εξάλλου έχει δηλώσει πως αυτούς τους δύο δεν τους πάει καθόλου.

Εκείνο που τον ενδιαφέρει είναι να μοιραστεί μαζί σας διάφορες οδηγίες χρήσεως για να συναρμολογήσετε τη ζωή σας αποφεύγοντας τα διάφορα συμπλέγματα που ενδεχομένως σας καταταλαιπωρούν.

Αν για παράδειγμα αισθάνεστε άσημος, παραγκωνισμένος, αν νιώθετε πως δεν έχετε κατακτήσει τη δημοτικότητα την οποία προσδοκούσατε από την εποχή που αισθανόσασταν διάσημος και αξιολάτρευτος στην αγκαλιά της μαμάς.

Τότε, για να μη στεναχωριέστε, αρκεί να θυμηθείτε τον Σωκράτη. Κι αυτόν δεν τον χώνευαν οι συμπολίτες του. Δεν μπορούσαν να τον βλέπουν μπροστά τους και γι΄ αυτό του έδωσαν το κώνειο για να τον ξεφορτωθούν. Ομως αυτός δεν στενοχωρήθηκε καθόλου. Το ήπιε αδιαμαρτύρητα και ζήσαμε εμείς καλά κι αυτοί καλύτερα.

Αν τύχει και σας λείπουν χρήματα, κάτι σπάνιο στη σημερινή εποχή δεν λέω, τότε και πάλι δεν χρειάζεται να χολοσκάτε. Αρκεί να θυμηθείτε τον Επίκουρο ο οποίος μας κληροδότησε ένα αρκετά πλήρες συνταγολόγιο της ανέχειας. Θυμηθείτε επίσης πως η κατσίκα ξέρει πού να βρει το χορτάρι που χρειάζεται και πως η χελώνα ξέρει πού να ξετρυπώσει τη ρίγανη που θα τη θεραπεύσει από το δάγκωμα του φιδιού- δεν το λέω εγώ, ο Μποττόν το λέει. Αν δεν αισθάνεστε κατσίκα ή χελώνα τότε να αναρωτηθείτε μήπως κάτι δεν πάει καλά με την εικόνα που έχετε για τον εαυτό σας. Τέλος, αν τύχει και αισθανθείτε απογοητευμένος μέχρις απελπισίας, αν κανένα από τα σχέδιά σας δεν έχει πετύχει, τότε αντί να στενοχωριέστε σκεφθείτε τον Σενέκα. Με πολιτικές φιλοδοξίες, παιδαγωγός του Νέρωνα, κατέληξε να μελετάει τη φύση και τα άστρα όταν ο αυτοκράτωρ μαθητής του τον εξόρισε από τα δημόσια πράγματα πριν τον παρακαλέσει ευγενικά, πλην όμως αυτοκρατορικά, να αυτοκτονήσει. Αναζητήσετε κι εσείς, όπως και ο ρωμαίος στωικός, παρηγοριά στη γνώση, τη γνώση που εμφανίζεται απαρηγόρητη μετά την ανάγνωση του πιο πρόσφατου πονήματος του Αλαίν ντε Μποττόν.

Και γιατί να κάνεις τον κόπο να τον διαβάσεις; Μα ο Αλαίν ντε Μποττόν δεν είναι απλώς συγγραφέας, ούτε ένας διανοητής σαν όλους τους άλλους. Ο Αλαίν ντε Μποττόν είναι σύμπτωμα μιας ολόκληρης εποχής, της δικής μας. Μιας εποχής που μοιάζει τόσο χαμένη στο σύμπαν του παρόντος, στον χρόνο που περνάει, τόσο πανικόβλητη, ώστε να μην ξέρει πού να πρωτοβολέψει το παραμικρό βάρος της παραμικρής σκέψης.

Και γι΄ αυτό εργάζεται πυρετωδώς για να την ελαφρύνει. Να την ελαφρύνει όσο γίνεται περισσότερο, να την κάνει να μοιάζει με εκείνα τα υστερικά πλάσματα που πάσχουν από νευρική ανορεξία και νομίζουν πως στα γραμμάρια του σωματικού τους βάρους θα βρουν το ευαγγέλιο της σωτηρίας τους.

Υπάρχει κάτι χειρότερο ακόμη κι από τη σκέψη του τίποτε.

Είναι η σκέψη της απόλυτης κοινοτοπίας.