Φιλοσοφία: ένας οδηγός συναρμολόγησης

Εγινε παγκοσμίως γνωστός με το πολυμεταφρασμένο βιβλίο του για το πώς ο Μαρσέλ Προυστ μπορεί να αλλάξει τη ζωή μας. Και από τότε δεν έπαψε να διατυπώνει διάφορες απόψεις που βγάζουν μάτι με την πρωτοτυπία τους
Το βιβλίο του για τον Προυστ είχε θεωρηθεί προφανώς από πολλούς ως ένας εντελώς πρωτότυπος τρόπος ανάγνωσης της λογοτεχνίας. Και τι λογοτεχνίας! Μιας λογοτεχνίας βαρέων βαρών όπως αυτή του Προυστ. Διαβάζοντάς το πολλοί αναγνώστες του διαπίστωσαν ότι δεν χρειάζεται να μπουν στον κόπο να ιδρώσουν για να διεισδύσουν στο ιδιοσυγκρασιακό ύφος του μεγάλου γάλλου συγγραφέα αφού κι αυτός, εντέλει, μας λέει πράγματα απλά.

Μας βοηθάει, για παράδειγμα, να βρούμε τον τρόπο για να επιλέξουμε έναν καλό γιατρό, ή, ακόμη καλύτερα, να αναζωογονήσουμε μια σχέση η οποία πνέει τα λοίσθια. Κανείς δεν έχει αντίρρηση, φαντάζομαι, πως είναι κι αυτός ένας τρόπος να διαβάσεις τη μεγάλη λογοτεχνία. Μπορείς να πεις για παράδειγμα πως ο Ντίκενς στον «Ολιβερ Τουίστ» μιλάει για τις ευεργετικές ή όχι επιδράσεις του χυλού στο πεπτικό σύστημα του παιδιού. Ή πως ο Ντοστογιέφσκι γράφει άπειρες σελίδες για να πει κάτι απλό, ότι το σαμοβάρι επηρεάζει καταλυτικά την ψυχοσύνθεση και κάπως έτσι εξηγείται και η μοναδικότητα της ρωσικής ψυχής. Αν δεν έχεις τουλάχιστον ένα σαμοβάρι στον χώρο της καθημερινής σου ζωής μπορείς κάλλιστα να οδηγηθείς στη δολοφονία όπως ο Ρασκόλνικοφ στο «Εγκλημα και Τιμωρία». Εννοείται πως η επιτυχία του Προυστ έσπρωξε τον Μποττόν σε σκολιότερες ατραπούς της σκέψης. Σε επόμενο πόνημά του με τον τίτλο «Οι χαρές και τα δεινά της εργασίας» ο διανοητής χτύπησε στην καρδιά του προβλήματος των σύγχρονων κοινωνιών, στο πρόβλημα της σχέσης του ανθρώπου με τη δουλειά του.

Μας λέει, για παράδειγμα, πως δεν πρέπει ποτέ να ρωτάμε κάποιον τι δουλειά κάνει. Πρέπει πάντα να τον ρωτάμε ποιο επάγγελμα θα ήθελε να ασκήσει. Αν μη τι άλλο είναι ένας τρόπος να παρακάμψεις την αμηχανία που θα σου προκαλούσε η άκρως επίκαιρη απάντηση: «Πριν μείνω άνεργος δούλευα στο τμήμα πωλήσεων μιας εταιρείας με ηλεκτρονικά».

Διάσημος, ο Αλαίν ντε Μποττόν, δεν έχει σταματήσει να προκαλεί το ενδιαφέρον. Και να καταβάλει ακάματες προσπάθειες για να ανταποκριθεί στην πρόκληση και τις προσδοκίες των θαυμαστών του.