Σύµβολα που εξοντώνονται

Ούτε προσβολή «ιερών συµβόλων» ήταν, ούτε όµως και τη µνήµη αγώνων για τη δηµοκρατία τιµούσε το µαύρο πανό που ξεπρόβαλε στον Παρθενώνα µε την απελπισµένη κραυγή «Οχι, στις απολύσεις»
Στα όρια της απόγνωσης και πέρα από αυτά, συµβασιούχοι του υπουργείου Πολιτισµού καταφεύγουν και πάλι στο απόλυτο µήνυµα της αντίθεσης. Μια αντίθεση που παλεύει µε την ίδια τη συνείδηση της δηµοκρατίας. Μια αντίθεση όµως που εν τέλει αποτυπώνει νοοτροπίες, οι οποίες κάθε άλλο παρά το δηµοκρατικό ιδεώδες τιµούν.

Οχι γιατί προσβάλλει «ιερά» σύµβολα. Αλλά γιατί αποτελεί την εικόνα µιας κορυφαίας σύγκρουσης νοοτροπιών που δεν έχουν σχέση µε την έννοια του εθνικού, όσο έχουν µε την έννοια του «ιδιωτικού» και για την ακρίβεια της «ιδιοκτησίας», της αυθαίρετης οικειοποίησης δηµοσίου χώρου.

Διόλου τυχαία η επιλογή της ηµέρας της εθνικής επετείου, καθώς φέρνει στη µνήµη την κατάληψη του βράχου της Ακρόπολης από τους κατακτητές, όταν η σηµαία µε τον αγκυλωτό σταυρό σήµανε την κατάλυση της δηµοκρατίας από τον φασισµό και αργότερα, όταν ο ηρωισµός δυο Ελληνόπουλων, του Γλέζου και του Σάντα, ξανασήκωνε τη γαλανόλευκη στη θέση της σηµαίας του κατακτητή, για να στείλει το µήνυµα σε όλο τον κόσµο ότι η ελευθερία του πνεύµατος δεν καταλύεται, ξαναδίνοντας στην έννοια του εθνικού της Ελλάδας την παγκοσµιότητα που συµβόλιζαν τα Μάρµαρα του Παρθενώνα.

Ολα αυτά δεν έχουν σχέση µε καµιά «ιερότητα» της µνήµης και των συµβόλων της, που σηµαίνει και µουσειακή αποστείρωση των µηνυµάτων τους. Εχουν όµως σχέση µε τον τρόπο µε τον οποίο αντιλαµβάνονται οι σύγχρονοι διαχειριστές, γιατί αυτό είµαστε όλοι, Ελληνες και όσοι άλλοι έχουν στην κατοχή τους ελληνικά µάρµαρα, την παγκόσµια δύναµη των συµβολισµών που ξεπερνούν τα εθνικά όρια και τα τουριστικά οφέλη.

Είναι τα µοναδικά σηµεία όπου το εθνικό παύει να είναι «ιδιοκτησία» και στέλνει σε όλο τον κόσµο το µήνυµα µιας παγκόσµιας δύναµης του βλέµµατος.

Ολα όσα παλεύουν να κατακτήσουν µε την οπτικοακουστική τους υπερβιοµηχανία για παράδειγµα οι Αµερικανοί, εξοικειώνοντας το παγκόσµιο κοινό µε τη γλώσσα, τα ήθη τους – τα οπτικοακουστικά – τη µουσική, βρίσκονται εδώ και αιώνες στον βράχο της Ακρόπολης για να υπηρετήσουν ιδέες πολύ µεγαλύτερες από τις «εθνικές».

Γι’ αυτό και µε εκείνο το πανό των απελπισµένων – ουδείς τους το αρνείται – πάνω στα Μάρµαρα της ιστορίας του πολιτισµού, τα στερούν και από το ύψιστο επιχείρηµά τους εναντίον εκείνων που κρατούν κοµµάτια τους για να υπηρετήσουν τις δικές τους «εθνικές» ιδεολογίες. Δεν είναι ιδιοκτησία κανενός, γι’ αυτό και είναι προσβολή στην ίδια την ιδέα που συµβολίζουν το µοίρασµά τους ανά τα µουσεία. Η επανένωσή τους δεν θα ήταν κανενός είδους παραχώρηση σε έναν λαό ή µια κυβέρνηση, αλλά απόδειξη του σεβασµού στο σύµβολο ενός παγκόσµιου πολιτισµού. Αυτός συρρικνώθηκε για να υπηρετήσει ένα αίτηµα, δηµοκρατικό, ανθρώπινο, κορυφαίο, όπως είναι η επιβίωση, αλλά που δεν παύει να είναι κατά πολύ στενότερο της ιδέας την οποία έχουν ανάγκη να συντηρηθεί, περισσότερο από τους µισθούς των υπαλλήλων του ελληνικού υπουργείου Πολιτισµού, οι εργαζόµενοι όλου του κόσµου.

Αυτή η νοοτροπία της «ιδιοκτησίας», της οικειοποίησης τόπων – γιατί είναι εύκολη η πρόσβαση – µαρµάρων και εν τέλει του βλέµµατος είναι που οικοδόµησε τη σαθρή κουλτούρα του εφήµερου κέρδους. Είτε επιχειρούν να το οικειοποιηθούν µε τα δίκαια αιτήµατά τους εργαζόµενοι, είτε οποιαδήποτε κυβερνητική εξουσία, το αποτέλεσµα παραµένει το ίδιο. Η αυθαιρεσία του απελπισµένου απέναντι στην αυθαιρεσία του κρατικού νόµου.

Οχι ότι κινδυνεύουν τα σύµβολα, ούτε η ιστορία. Κινδυνεύουν όµως οι πιο ευάλωτοι, οι απλοί εργαζόµενοι, από τη στρέβλωση και αποδυνάµωση της ίδιας της µνήµης, στην οποία καταφεύγουν για να στηρίξουν τα αιτήµατά τους.
Πραγµατικότητα πιο πικρή από την αλήθεια

Αλήθεια ή ψέµα, ό,τι κι αν είναι η περίεργη υπόθεση ενός οδηγού ΚΤΕΛ που βρήκε, σύµφωνα µε τους ισχυρισµούς του, τσάντα µε 250.000 ευρώ και την παρέδωσε στον δικαιούχο, κρύβει την πικρή πραγµατικότητα της ανάγκης που έχει δηµιουργηθεί στους ανθρώπους να κερδίσουν το 10λεπτο της δηµοσιότητας που τους αναλογεί. Ισως και κάτι περισσότερο, ένα ηθικό βραβείο ή και υλικό, που όµως είναι πάντα αποτέλεσµα της δηµοσιότητας.

Μια ευχαριστήρια επιστολή του ευεργετηθέντος, σύµφωνα πάντα µε τους ισχυρισµούς του οδηγού, γιατί ο ίδιος την παρέδωσε προς δηµοσίευση στην τοπική εφηµερίδα, ενεργοποίησε τον µιντιακό µηχανισµό, που αναζητεί πάντα «ηθικά παραδείγµατα» να αναδείξει.

Ούτε όµως ο ευεργετηθείς κάτοχος της τσάντα βρέθηκε, ούτε άλλη απόδειξη της πράξης του οδηγού, όταν αναζήτησαν λεπτοµέρειες οι ρεπόρτερ.

Ηταν επόµενο να σχολιάσουν το γεγονός όλοι εκείνοι που είχαν σπεύσει και να το δηµοσιοποιήσουν από τους Καµπουράκη – Οικονοµέα ώς τον Παπαδάκη. Ηθελε να εντυπωσιάσει, ήθελε να βρει νύφη; Πιο κοντά στο ηθικό σκέλος της πικρής εν τέλει υπόθεσης βρέθηκαν οι Καραµεροχαριτάτοι, που όταν σηκώνουν το βλέµµα από τον κοντινό ορίζοντα της κάµερας απέναντι, ξαναβρίσκουν εµπειρία και ευαισθησία στα κοινωνικά προβλήµατα. Οπως κι αν είναι η αλήθεια, η πραγµατικότητα είναι ότι όλο αυτό το κλίµα µε τους τηλεαστέρες που δείχνουν να τα ‘χουν όλα συντρίβει την κοινή λογική.