… και οι κοινωνίες σε κρίση ταυτότητας

Tο ζήτημα της ετερότητας στην εποχή μας, απασχολεί έντονα τη διανοούμενη και πεζογράφο Κρίστεβα, καθώς παρατηρεί να αναπτύσσονται νέες μορφές ξενοφοβίας και ρατσισμού, που προκαλούν όλο και πιο έντονες συγκρούσεις. Γιατί; Πρώτα πρώτα επειδή η κρίση ταυτότητας έχει αλλάξει περιεχόμενο. Οπως μου έλεγε το 2000 (βλ. και Πρόσωπα 21ος αιώνας 2/9/2000), και δεν έχει διαψευστεί ακόμα, «Σήμερα βιώνουμε την ταυτότητά μας όχι με τους όρους τού “είμαι κάτι” αλλά με τους όρους τού “ανήκω σε κάποιο σχήμα”. Δηλαδή δεν γνωρίζω ποιος είμαι, βρίσκομαι σε σύγχυση, έχω χάσει τα σημεία αναφοράς μου, αλλά φαντάζομαι πως ανήκω σε αυτούς που…, άρα είμαι εξαρτημένος από… Γι΄ αυτό υιοθετούμε μια στάση αμυντική, η οποία αυτόματα δημιουργεί κλίμα αντιπαράθεσης. Παρατηρώντας λοιπόν τις πρωτοφανείς μετακινήσεις μεταναστών τα τελευταία χρόνια, βλέπουμε να “γεννιούνται” νέοι νομάδες που, αποκομμένοι καθώς είναι από τη γλώσσα και τις αξίες τους, αναπτύσσουν ένα αίσθημα ανασφάλειας και οδηγούνται στο να κατασκευάσουν πλαστά ερείσματα- κάτι που καταλήγει σε φαινόμενα όπως ο φονταμενταλισμός. Από την άλλη, βλέπουμε τους πληθυσμούς υποδοχής να μην προλαβαίνουν να προετοιμαστούν οικονομικά και ψυχολογικά για την ενσωμάτωση των ξένων, άρα να ξεπερνιούνται από τις εξελίξεις, οπότε να αναδιπλώνονται στα παραδοσιακά σχήματα και να αντιμετωπίζουν τους ξένους ως απειλή.» Για όλα αυτά, η Κρίστεβα παρομοιάζει τις κοινωνίες σε κρίση ταυτότητας με τους καταθλιπτικούς ανθρώπους οι οποίοι φθάνουν στο ντιβάνι του ψυχαναλυτή γεμάτοι άρνηση ή επιθετικότητα. «Τι κάνουμε γι΄ αυτούς; Διερευνούμε τα τραύματα ή τις εσωτερικές συγκρούσεις τους που τους οδηγούν στο να αναζητούν εύκολες λύσεις έξω από τον εαυτό τους. Πώς αντιμετωπίζουμε πολιτικά την ξενοφοβία; Με την επαναδιαπραγμάτευση της ιστορικής μνήμης μας και με μέτρα οικονομικής υποστήριξης και διαπαιδαγώγησης των νεοφερμένων!»