«Με βλέπω σαν 30άρη µυθιστοριογράφο»

«Είµαι ένας φιλόσοφος που κάνει φιλοσοφία Δευτέρα µε Παρασκευή και που το Σαββατοκύριακο γράφει µυθιστορήµατα – και αυτό από την ηλικία των 48 ετών». Ετσι αυτοπροσδιορίζεται ο Ουµπέρτο Εκο. Και όταν µιλάει για φιλοσοφία, εννοεί σηµειολογία. Γιατί αυτή «είναι η µόνη δυνατή φιλοσοφική φόρµα σήµερα, όλα τα υπόλοιπα είναι λογοτεχνία»!

Ως µυθιστοριογράφος, πάλι, λέει ότι είναι… καινούργιος. «Βλέπω τον εαυτό µου σαν ένα νέο µυθιστοριογράφο 30 ετών». Γι’ αυτό και το βιβλίο που εξέδωσαν οι Πανεπιστηµιακές Εκδόσεις του Χάρβαρντ, µε τα σεµινάρια που έδωσε στην Ατλάντα, τα οποία είχαν θέµα τον τρόπο που γράφει, έχει τίτλο «Οµολογία ενός νέου συγγραφέα». Που όµως είναι και παλιός δάσκαλος. Και σήµερα πιστεύει, ότι το στοίχηµα της παιδείας στην εποχή του Ιντερνετ έχει αλλάξει: «Στο µέλλον», λέει, «η εκπαίδευση θα έχει σκοπό να διδάξει την τέχνη του φιλτραρίσµατος. Τώρα πλέον δεν είναι αναγκαίο να µάθεις στον άλλο πού είναι το Κατµαντού, γιατί αυτό το βρίσκει παντού. Από την άλλη, θα έπρεπε να ζητάµε από τους φοιτητές να εξετάσουν δεκαπέντε ιστοσελίδες για να αποφασίσουν ποια, κατά τη γνώµη τους, είναι η πιο αξιόπιστη. Θα έπρεπε να τους µάθουµε την τεχνική της σύγκρισης».

Ούτως ή άλλως, ο Εκο είναι από εκείνους που πιστεύουν ότι το βιβλίο στη χάρτινη µορφή του δεν πρόκειται να πεθάνει. «Το βιβλίο είναι µέχρι τώρα ο καλύτερος τρόπος να διατηρήσεις και να µεταδώσεις την πληροφορία. Για τρεις λόγους: Πρώτα απ’ όλα, πιστεύω ότι είναι πιο εύχρηστο στην ανάγνωση, έστω και αν υπάρχουν σήµερα νέοι που λένε ότι διαβάζουν καλύτερα στο iΡad. Επειτα, υπάρχει ο έρωτας για το αντικείµενο. Αν πάω στην αποθήκη µου και βρω τον Πινόκιο που είχα στα οκτώ µου χρόνια και πάνω στον οποίο είχα γράψει, ανακαλώ συναισθήµατα που δεν µπορώ να βρω σε µια δισκέτα που περιέχει το κείµενο του Πινόκιο. Τέλος, αν υπήρχε τότε δισκέτα, δεν θα µπορούσα σήµερα να τη διαβάσω γιατί θα είχε αποµαγνητιστεί. Εκεί βρίσκεται ένα πρόβληµα: οι υπολογιστές αλλάζουν τόσο που αγνοούµε ποια µπορεί να είναι η διάρκεια µιας δισκέτας».

Πάντως ο Εκο, όταν τον ρωτούν αν τελικά το Ιντερνετ θα πλήξει την κριτική µας ικανότητα, δίνει µια απρόσµενη απάντηση: «Πρέπει να επανεγκαταστήσουµε µια µοναστηριακή κουλτούρα. Μια µέρα θα χρειαστεί, πιθανόν, αυτοί που συνεχίζουν να διαβάζουν να αποσυρθούν στα φαλανστήρια του Φουριέ, µάλλον στην εξοχή, όπως οι Αµις στην Πενσυλβανία. Εκεί θα διαφυλάσσουµε την κουλτούρα και τα υπόλοιπα θα τα αφήσουµε να επιπλέουν όπως επιπλέουν. Με έξι δισεκατοµµύρια κατοίκους στον πλανήτη, δεν µπορούµε να καµωνόµαστε ότι υπάρχουν έξι δισεκατοµµύρια διανοούµενοι.

Πρέπει να είµαστε λίγο αριστοκράτες από αυτή την άποψη».

Και πρέπει να είµαστε και αµφισβητίες ορθολογιστές. Ο Εκο δεν πιστεύει στη γραφή, στα βιβλία, στην κουλτούρα όσο πιστεύει «στα ερωτήµατα και στην έρευνα». Υπενθυµίζει, όµως, θυµοσοφικά, ότι «οι πρώτοι που πήραν στα σοβαρά τον πνευµατισµό, τον 19ο αιώνα, ήταν οι επιστήµονες». Και συνεχίζει: «Βρήκα µαθηµατικούς και φιλοσόφους της Λογικής που πήγαιναν το βράδυ να τους διαβάσουν το µέλλον στις γραµµές των χεριών τους. Οσο περισσότερο ασκεί κανείς ένα επάγγελµα επιστηµονικό τόσο πιο πολύ έχει ανάγκη από κάτι άλλο.

Υπάρχουν πολιτικοί άνδρες που συµβουλεύονται το ωροσκόπιό τους – ο Μπους για παράδειγµα». «Και στην Ιταλία, το ίδιο;», τον ρωτώ. «Προσώρας, στην Ιταλία προτιµούν να πηγαίνουν µε κοριτσάκια…».