… και οι δύσκολες απαντήσεις για το καλό/κακό

Tο Ρετόρνο 201 είναι ένα από τα πιο συνταρακτικά βιβλία της νέας σεζόν. Ο τίτλος προέρχεται από το όνομα ενός δρόμου σε μια μικροαστική γειτονιά της Πόλης του Μεξικού, αλλά το βιβλίο δεν ανήκει στην έθνικ λογοτεχνία. Είναι η ωμή εικόνα ενός κόσμου- του κόσμου μας – που δοκιμάζει τα όριά του πάνω στα ίδια του τα παιδιά, δαιμονοποιεί το διαφορετικό και κανακεύει τις διεφθαρμένες συνειδήσεις. Είναι ένα βιβλίο που θέτει ερωτήματα υπαρξιακά, ηθικά, κοινωνικά. Γιατί όλα χάνονται σε ένα λεπτό; Τι είναι αυτό που ρουφά τη ζωή σε μια στιγμή; Γιατί υποφέρουμε για τα όνειρά μας; Γιατί παρασύρουμε στον χαμό αυτόν που αγαπάμε; Μήπως τα ζητήματα τιμής είναι ζητήματα οπτικής; Πώς μπορούμε να κρατήσουμε ζωντανή την ανάμνηση των νεκρών μας; Γιατί η κοινωνία θεωρεί ανόητη την ανθρωπιά;

Η ιδιαιτερότητα του Αριάγα είναι ότι οι ιστορίες του φέρνουν τον αναγνώστη σε πολύ δύσκολη θέση. Διότι καταλαβαίνει ότι από τις απαντήσεις που θα προσπαθήσει να δώσει, κρίνονται όχι μόνο τα στερεότυπα του καλού/κακού που έχει αποδεχτεί αλλά και η προσωπική του φιλοσοφία ζωής. Να διωχθούν τα παιδιά- δολοφόνοι; Να απελευθερωθεί η γυναίκα του τυφλού; Να παντρευτεί με το ζόρι ο ερωτύλος που γκάστρωσε την υπηρέτρια και την κλωτσάει για να προκαλέσει αποβολή; Να ζήσει ο 60άρης με τη 18άρα αφού αυτή τον λατρεύει και δέχεται να αποσυρθεί μαζί του; Δεν είναι λοιπόν τυχαίο που οι προστάτες της γειτονιάς Ρετόρνο θα αποδειχθούν και οι πιο διεφθαρμένοι: οι αστυνομικοί που χρηματίζονται για να κουκουλώσουν μια ιατρική αμέλεια, και ο γιατρός- στυλοβάτης που ξεσκαρτάρει συνειδητά τα αντικοινωνικά κατά τη γνώμη του στοιχεία, αφήνοντάς τα στην τύχη τους να πεθάνουν (π.χ. τον άοπλο νεαρό διαρρήκτη τον οποίο πυροβόλησε ο τρομαγμένος σύζυγος).