«Η ελπίδα πεθαίνει τελευταία»

Αντί της εντιµότητας, της υπευθυνότητας και της δικαιοσύνης που ζητούν οι λαοί των σπαρασσόµενων από την οικονοµική κρίση χωρών, ένα χωρίς τέλος θέατρο του παραλόγου ξετυλίχθηκε στην «Ερευνα» του Παύλου Τσίµα
Ηταν η τρίτη συνέχεια µιας σειράς, της οποίας το πρώτο µέρος το είχαµε παρακολουθήσει ήδη στα περσινά αφιερώµατα της εκποµπής στις χώρες που είχαν ζητήσει την παρέµβαση του ΔΝΤ.

Ο φακός βρέθηκε στην Ισλανδία και από εκεί στην Ουγγαρία. Παντού εργαζόµενοι που λυγίζουν κάτω από το βάρος δανείων, πολιτικοί βουτηγµένοι στα σκάνδαλα, εξεταστικές επιτροπές, αποκαλύψεις εγκληµατικής ανευθυνότητας και για πρώτη φορά στην ιστορία ένας πρωθυπουργός καταδικάζεται σε φυλάκιση όχι για σκάνδαλα, αλλά για πολιτικές αποφάσεις που παρέλειψε να πάρει οδηγώντας τη χώρα του στην οικονοµική καταστροφή (Ισλανδία) , επιχειρήσεις που ερηµώνουν, ύφεση, δηµοφιλείς ηθοποιοί κατεβαίνουν στην πολιτική αυτοχαρακτηριζόµενοι «κλόουν», κάτι σαν τους «κλόουν του τσίρκου, που τους βγάζουν στην σκηνή όταν κάτι πάει στραβά να διασκεδάσουν το πλήθος, όπως λέει χωρίς ενδοιασµό ο Τζον Γκαρ, κωµικός που εξελέγη δήµαρχος στην Ισλανδία. Φαινόµενα βίαια, που µοιάζει να ακυρώνουν τα εργαλεία της σκέψης µε τα οποία ανέλυαν οι δηµοκρατίες ώς χθες τον εαυτό τους για να αναζητήσουν διεξόδους τις δύσκολες στιγµές.

Ή µήπως όχι; Απλώς οι εφιάλτες που έµοιαζαν µακρινοί στις εποχές της ευφορίας και ουδείς επιθυµούσε να τους συζητήσει γιατί στην ουσία κανείς δεν άκουγε, έγιναν πραγµατικότητα στην ώρα τους, προκαλώντας σπασµούς σύγχυσης ακόµη και στις Κασσάνδρες που τους προέβλεπαν;

Σαν τον σηµερινό υπουργό Οικονοµίας της Ισλανδίας Στ. Σιγκφούνσον, προερχόµενο από τον χώρο της Αριστεράς, που ήδη από το 2001 και ενώ το µεγάλο τραπεζικό πάρτι ήταν στο φόρτε του, φώναζε ότι πρόκειται για φούσκα. Αφηγείται στον φακό της «Ερευνας» ένα όραµα ή µια ευχή, ότι πρέπει η χώρα του να ξαναβρεί τις σκανδιναβικές παλιές αξίες, την κοινωνία της αλληλεγγύης και της ισότητας και η κυβέρνησή του να πείσει ότι µπορεί να οικοδοµήσει µιαν έντιµη κοινωνία.

Καθώς οι χώρες βουλιάζουν στην ύφεση, οι λαοί ζητούν από τους πολιτικούς να αναλάβουν τις ευθύνες τους. Στην Ισλανδία το Ιντερνετ είναι ο νέος τόπος συνάντησης και οργάνωσης. Από εκεί ξεκινούν οι διαδηλώσεις, η περίφηµη «εξέγερση της κατσαρόλας», η αντίδραση των Ισλανδών να πληρώσουν τα 4 δισ. του χρέους µιας ιδιωτικής τράπεζας, όταν η µυστική συµφωνία της κυβέρνησης, που είχε σκοπό να παραπλανήσει τον λαό, κυκλοφόρησε στο Ιντερνετ. Σε αυτό το αναστατωµένο τοπίο εµφανίζεται το φαινόµενο του «κόµµατος των ηθοποιών» και ο επικεφαλής, ο διάσηµος στη χώρα του κωµικός Τζον Γκαρ, που εκλέγεται δήµαρχος, εµφανίζεται ως εκφραστής των «θυµωµένων πολιτών». Η πολιτική του πρόταση; Καµία. Είµαστε οι κλόουν του τσίρκου θα πει, «στην κωµωδία όλα είναι timing… αυτός είναι ο ρόλος µου». Οι πολίτες παραµένουν θυµωµένοι, αλλά και πολύ κουρασµένοι από τη σισύφεια προσπάθεια να αντισταθούν στην κατρακύλα.

Στην Ουγγαρία δηλώνουν και εξαιρετικά δύσπιστοι απέναντι στους νέους πολιτικούς που κέρδισαν τις εκλογές εις βάρος του Σοσιαλιστικού Κόµµατος που καταποντίστηκε, αρνήθηκαν να διαπραγµατευτούν µε το ΔΝΤ, εκείνο έφυγε, αλλά όλοι είναι βέβαιοι ότι η νέα κυβέρνηση θα του ζητήσει νέα διαπραγµάτευση και νέο δάνειο.

Εντιµότητα, υπευθυνότητα, εµπιστοσύνη, οι χαµένες αξίες που επανέρχονταν στον λόγο πολιτικών και πολιτών στην «Ερευνα», ενώ ξεδιπλωνόταν ένα τοπίο αφυδατωµένο και χέρσο, όπου ένας επιχειρηµατίας από την Ουγγαρία σε σπαστά ελληνικά επέµενε να σπείρει την πεποίθησή του ότι «η ελπίδα πεθαίνει τελευταία», το ίδιο και ένας έλληνας σουβλατζής στη Βουδαπέστη.


Ο βούρκος απλώνεται γρήγορα

Ξεχύνεται το µπιγκµπραδερικό θέαµα από παντού µε άλλοθι την καταγγελία της φτήνιας του. Αναπαράγονται κάθε ώρα της ηµέρας στιγµιότυπα, τάχα για πλάκα, από τις πλήθος βαµπιρικές εκποµπές, που επιβιώνουν µε κουτσοµπολιά και πλάνα από άλλες εκποµπές, µε αποτέλεσµα να θριαµβεύει ο στόχος του είδους του θεάµατος, που είναι ο εθισµός. Γι’ αυτό και εκτός από την καθηµερινή ειδική εκποµπή του Αlpha, υπάρχει συνδροµητικό κανάλι που εκπέµπει όλο το 24ωρο την µπιγκµπραδερική «καθηµερινότητα». Αυτό που γνωρίζουν πολύ καλά οι επαγγελµατίες της τηλεοπτικής χυδαιότητας είναι ότι ασκεί την εθιστική γοητεία του αποτρόπαιου ειδικώς σε ένα κοινό ευάλωτο χωρίς διεξόδους και αντιστάσεις.