Η χορωδία και το μουρμουρητό

Ολοι οι καλοί χωράνε στη σημερινή Τουρκία, μάς λέει λοιπόν ο Ζουλφί Λιβανελί, αλλά δεν μιλάει πια για μια κοσμοπολίτικη χώρα, όπως υπήρξε κοσμοπολίτικη η Ισταμπούλ της Λεϋλά. Μιλάει για μια χώρα εκσυγχρονισμένη μεν και ανεκτική αλλά συμπαγή, όπου το διαφορετικό δεν έχει δική του φωνή και οι μειονότητες χωνεύονται στη χορωδία που υπακούει στον μαέστρο. Η λύση στην πλοκή δίνεται άλλωστε με έναν φόνο, κάτι που υπαινίσσεται ότι η διασταύρωση τόσων «φυλών» δεν μπορεί ακόμα να οδηγήσει από μόνη της σε μια καινούργια σύνθεση απαλλαγμένη από τα βαρίδια του παρελθόντος.

Η δικαιοσύνη αποδίδεται μεν, αλλά και ο συντηρητισμός της κοινής γνώμης θριαμβεύει. Το τραγούδι του Λιβανελί κλείνει με ένα μουρμουρητό.