Σκληρότητα και ροµαντισµός

Νo 48
«Αµαρτωλοί και δολοφόνοι»
Το 1984 ο Βρετανός Τέιλορ Χάκφορντ του «Ιπτάµενος και τζέντλεµαν» µε το «Αgainst all odds» (Ερωτας χωρίς αύριο)
σκηνοθετεί το αντίγραφο του µινιµαλιστικού φιλµ νουάρ «Αµαρτωλοί και δολοφόνοι», δηλαδή «Οut of the past» του Ζακ Τουρνέρ και του 1947. Η διαφορά ανάµεσα στα δύο καλύπτει την απόσταση της Γης από το φεγγάρι!

Ολα αρχίζουν µε τον αβάσταχτο καηµό που τρώει τα σπλάγχνα του Τζεφ Μπέιλι (Ρόµπερτ Μίτσαµ). Που τα τελευταία χρόνια πουλάει βενζίνη στους περαστικούς κάποιας σκονισµένης περιοχής έξω από την Καλιφόρνια. Ηττηµένος δραπέτης από τους εφιάλτες του παρελθόντος, κάθεται και αφηγείται στο κορίτσι του την Αν (Βιρτζίνια Χιούστον) µια ιστορία. Δική του αλλά και µιας γυναίκας και κάποιου µακρινού γνωστού του. Δεν ήταν βενζινοπώλης αλλά private eye. Ιδιωτικός ντετέκτιβ. Συνηθισµένα πράγµατα. Κάποια διαζύγια, κάποιες εξαφανίσεις, κάποιοι µικροεκβιασµοί, κάποιες πενταροδεκάρες. Ωσπου µια υπόθεση φέρνει τούµπα τη ζωή του.

Μια υπόθεση που στην Αµερική εκείνης της εποχής περιλαµβάνεται σε λίγες λέξεις: Τhe Girl, the Gun and the Κilling. Το όνοµα του κοριτσιού Κάθι Μόρατ (Τζέιν Γκριρ). Του όπλου δεν έχει σηµασία. Του νεκρού ήταν Φίσερ. Ενδιαµέσως ο Ουίτ Στέρλινγκ (Κερκ Ντάγκλας).

Αυτός λοιπόν ο τζογαδόρος Ουίτ Στέρλινγκ αναθέτει στον Τζεφ µια απλή, στα χαρτιά, υπόθεση. Αν βρει και προσκοµίσει την Κάθι Μόρατ θα έχει να λαµβάνει πέντε χιλιάδες δολάρια. Η γκόµενα, του λέει, έφυγε ξαφρίζοντας από το πορτοφόλι µου σαράντα χιλιάρικα. ΟΚ boss, απαντάει ο Τζεφ. Λάθος του.

Μεγάλο. Γιατί ο Τζεφ εντοπίζει τα ίχνη της στο Ακαπούλκο. Γιατί την ερωτεύεται µέχρι λιποθυµίας. Γιατί πέφτουν και αναστενάζουν µαζί στο κρεβάτι. Γιατί εκείνη µε τα looks που διαθέτει τον πείθει πως δεν είναι κλέφτρα.

Γιατί κάποια στιγµή εµφανίζεται από το πουθενά ο Φίσερ, πρώην βοηθός του Τζεφ. Εντεταλµένος κι αυτός από τον Ουίτ Στέρλινγκ. Γιατί η γκόµενα πυροβολεί και τον σκοτώνει. Γιατί εκείνος θάβει το πτώµα. Γιατί στη συνέχεια πάλι ο Τζεφ ανακαλύπτει πως πράγµατι η Κάθι είχε σουφρώσει τα σαράντα χιλιάρικα. Και γιατί εκείνη την κοπανάει ρίχνοντας µερικές σφαίρες και µια φράση που ακόµα αντηχεί µέσα στην καρδιά του: «Αdios muchachos my darling!».

Το χειρότερο, αυτό που κάνει κοµµάτια την ψυχή του, είναι πως επιστρέφοντας από το Ακαπούλκο, επιστρέφοντας από τη φωλιά τους, πέφτει πάνω στον Ουίτ και την Κάθι. Πάλι µαζί τα δυο love birds σαν στο µεταξύ να µη συνέβη τίποτα. Θεέ µου, είµαι τόσο µα τόσο µαλάκας!

Στην ορολογία του φιλµ νουάρ ο χαρακήρας της Τζέιν Γκριρ ονοµάζεται femme fatale. Μοιραία γυναίκα. Αυτή που όχι µόνο µε τη λάγνα γοητεία της σέρνει το καράβι αλλά από πάνω το τουµπάρει και κάθε αρσενικό το πνίγει αφού προηγουµένως ρουφήξει όλα τα υγρά του, όλα τα λεφτά του και ξεκληρίσει την καρδιά του. Πάνω σ’ αυτόν τον χαρακτήρα οικοδοµήθηκαν τα τρία τέταρτα ενός είδους που λατρεύτηκε και άφησε τα ίχνη του σε κάθε σηµείο της παγκόσµιας οθόνης όσο κανένα άλλο. Κλασική περίπτωση το «Farewell my darling» (Δέκα δολοφόνοι για τον ντετέκτιβ Φίλιπ Μάρλοου) από το οµότιτλο αριστουργηµατικό βιβλίο του Ρέιµοντ Τσάντλερ, µε σκηνοθέτη τον Βρετανό Ντικ Ρίτσαρντς και πρωταγωνιστές τον Ρόµπερτ Μίτσαµ του 1979 και τη διεφθαρµένη Σάρλοτ Ράµπλινγκ (Ο θυρωρός της νύχτας). Το ίδιο ακριβώς στο υποδειγµατικό «Double identity» (Με διπλή ταυτότητα) του Μπίλι Ουάιλντερ και του 1944. Οπου η Μπάρµπαρα Στάνγουικ παίζει µε το δαχτυλάκι της τον κατά τα άλλα πανέξυπνο Φρεντ ΜακΜάρεϊ. Το ίδιο και ακόµα χειρότερα µε την Κάθλιν Τέρνερ του 1981 στην «Εξαψη» (Βody Ηeat) του Λόρενς Κάσνταν. Πάντα σ’ αυτές τις περιπτώσεις τα brains των αρσενικών καταλήγουν στο κάτω κεφάλι!

Ο Ζακ Τουρνέρ (Jacques Τourneur) γεννήθηκε στο Παρίσι το 1904 και πέθανε στο Παρίσι το 1977. Είπαµε οι µισοί και πλέον σκηνοθέτες, σεναρίστες, διαλογίστες, διευθυντές φωτογραφίας αλλά και πρωταγωνιστές του Χόλιγουντ από Σουηδία, Αυστρία, Γερµανία, Γαλλία, Ουγγαρία, Πολωνία, Αγγλία. Από οπουδήποτε πλην των ΗΠΑ. Μικρό αλλά χαρακτηριστικό παράδειγµα ο Ιταλός Νίκολας Μουζουράκα (Νicholas Μusuraca), ο διευθυντής φωτογραφίας που µε την ατµόσφαιρα και τα κοντράστα συµβάλλει τα µέγιστα στην απογείωση τού «Οut of the past». Ο πατέρας του Τουρνέρ, σκηνοθέτης κι αυτός, µετακοµίζει στο Χόλιγουντ το 1913. Ο µικρός µαθαίνει την Τέχνη στην αρχή ως κλητήρας, στη συνέχεια ως δεύτερος βοηθός σε µια υπερπαραγωγή του Ντέιβιντ Ο. Σέλζνικ και τέλος καταλήγοντας στην RΚΟ αναλαµβάνει το τιµόνι της σκηνοθεσίας και υπογράφει πρωτοκλασάτες ταινίες σε όλα σχεδόν τα είδη. Τρία τα αξεπέραστα πελονεκτήµατά του. Απίστευτη οικονοµία στην αφήγηση. Απίστευτος, υπόγειος συναισθηµατιισµός. Και απίστευτη ισορροπία ανάµεσα στη σκληρότητα και τον ροµαντισµό. Τα διαµάντια είναι παντοτινά!

Συνιστώ ανεπιφύλακτα
Δύο ακόµα διαµάντια του Ζακ Τουρνέρ από το είδος του Φανταστικού και του Τρόµου.

Μπροστά τους οι σηµερινές αντίστοιχες ιστορίες, σκέτες χαλκοµανίες. Κατά χρονολογική σειρά: «Cat Ρeople» («Οι άνθρωποι γάτες», 1942), «Ι walked with a Ζombie» («Περπάτησα µ’ ένα ζόµπι», 1943). Οι φανατικοί του είδους να σπεύσουν γιατί θα χάσουν!

Αύριο: «Ο ταξιτζής» του Μάρτιν Σκορσέζε
Η ταυτότητα

§ Π [-1190ρωτότυπος τίτλος: Οut of the past § Ετος: 1947 § Είδος: Φιλµ νουάρ § Σκηνοθεσία: Ζακ Τουρνέρ § Σενάριο: Ντάνιελ Μέινγουόρινγκ (από το µυθιστόρηµά του «Βuild my gallows high») και uncredited Φρανκ Φέντον, Τζέιµς Κέιν § Cast: Ρόµπερτ Μίτσαµ, Τζέιν Γκριρ, Κερκ Ντάγκλας, Ρόντα Φλέµινγκ, Βιρτζίνια Χιούστον § Μουσική: Ρόι Γουέµπ § Φωτογραφία: Νίκολας Μουζουράκα § Διάρκεια: 97’ § Χώρα: ΗΠΑ