ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ

19ος αιώνας: Εμποροι δραστηριοποιούνται στα λιμάνια της Μαύρης Θάλασσας, ενώ ελληνόφωνες κοινότητες δημιουργούνται στη Ρωσία. Οι διωγμοί στα τουρκικά εδάφη ωθούν όλο και περισσότερους ελληνόφωνους προς τη Ρωσία.

1922: Ποντιακοί πληθυσμοί αναζητούν προστασία από τις τουρκικές επιχειρήσεις στις νεαρές Σοβιετικές Δημοκρατίες. Κυκλοφορούν ελληνόφωνες σοσιαλιστικές εφημερίδες, ιδρύονται θεατρικοί όμιλοι, εκπαιδευτικοί σύλλογοι.

1928-1937: Κορύφωση της ελληνόφωνης εκδοτικής και πολιτιστικής δραστηριότητας. Το «εκδοτικόΚομυνιςτις» εκδίδει 546 βιβλία, 287 στη δημοτική και 259 στην ποντιακή διάλεκτο. Το 1932 κυκλοφορεί η εφημερίδα Κόκινος Καπνάς. Δημιουργούνται εκατοντάδες κολχόζ (αγροτικοί συνεταιρισμοί), με ελληνικά ονόματα, όπως «Νίκος Ζαχαριάδης», «Ριζοσπάστης», «Νέα Ζωή».

1938: Αναστέλλεται η κυκλοφορία των κομματικών εφημερίδων, ελληνόφωνα στελέχη και μέλη του Κομμουνιστικού Κόμματος καταδικάζονται, αρχίζουν οι εκτοπίσεις των ελληνόφωνων και άλλων μειονοτικών πληθυσμών, ιδίως στη περιοχή της Μαριούπολης.

1941-1945: Οι Ελληνες της Σοβιετικής Ενωσης συμμετέχουν στην πολεμική προσπάθεια, πολλοί παρασημοφορούνται ή χάνουν τη ζωή τους. Το 1942 και το 1944 νέες εκτοπίσεις πληθυσμών προς τη Σιβηρία.

1960: Το πρώτο μαζικό ρεύμα επιστροφής προς την Ελλάδα. Μέχρι το 1967 εγκαθίστανται στην Ελλάδα περίπου 30.000 άνθρωποι, ύστερα από άδεια των σοβιετικών αρχών. Το μετεμφυλιακό κράτος επιχειρεί να τους προσεταιριστεί με διάφορους «Συλλόγους Επαναπατρισθέντων εκ του Παραπετάσματος».

1987: Πραγματοποιούνται για πρώτη φορά εκδηλώσεις για τις «σταλινικές διώξεις» και καθιερώνεται ως Ημέρα Μνήμης η 13η Ιουνίου. Πρωταγωνιστούν ποντιακές οργανώσεις των Αθηνών. Το ζήτημα τίθεται στο Β΄ Παγκόσμιο Ποντιακό Συνέδριο στη Θεσσαλονίκη.

1989: Αρχίζει η μαζικότερη και τελευταία πορεία των ελληνόφωνων πληθυσμών προς την Ελλάδα. Ως το 1999 ο αριθμός τους ξεπερνά τις 150.000. Εγκαθίστανται κυρίως στην Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη και τη Θράκη.

2000: Εντονη αντιπαράθεση στις βουλευτικές εκλογές για «ελληνοποιήσεις» προσφύγων από τη Σοβιετική Ενωση. Στα επόμενα χρόνια, αναπτύσσεται έντονη συζήτηση για τις «σταλινικές διώξεις».