Οι πειρατές του διπλανού δωματίου

Υπάρχει ένας άλλος, νέος, κόσμος εκεί έξω. Ταινίες, μουσικές από το κομπιούτερ απευθείας στο σαλόνι.
Η νεώτερη γενιά ξέρει. Αλλιώς βρίσκει τρόπους να τα απολαμβάνει όποτε και όπως θέλει. Το downloading και το streaming να ΄ναι καλά, λένε…

Είναι εικόνες από την ελληνική πραγματικότητα. Η οποία μπορεί να δίνει αποθαρρυντικά σημεία κάμψης ως προς τα κινηματογραφικά εισιτήρια και τις αγορές CD, αλλά πίσω από τους τοίχους και τις κλειστές πόρτες καταναλώνει- όπως φαίνεταιόλο και περισσότερα, όλο και πιο ειδικά οπτικοακουστικά προϊόντα τέχνης μέσω μιας απλής σύνδεσης Ιντερνετ.

Το σινεμά και το πικάπ είναι εκεί, στην οθόνη του υπολογιστή, παράθυρο στον απέραντο και ανεξέλεγκτο Κυβερνοχώρο. Το downloading (το κατέβασμα οπτικοακουστικών αρχείων) είναι η καθημερινότητά μας. Μπορεί, φερ΄ ειπείν, το «Κορίτσι με το τατουάζ» από τη σουηδική κινηματογραφική τριλογία του Στιγκ Λάρσον να έχει κόψει περίπου 20.000 εισιτήρια στις ελληνικές κινηματογραφικές αίθουσες, αλλά αν βουτήξει κάποιος στα νερά του Ελληνικού Κυβερνοχώρου θα ανακαλύψει ότι μόνο σε ένα σάιτ ανταλλαγής αρχείων το έχουν κατεβάσει πάνω από 6.000 άνθρωποι. Σκεφθείτε ότι τα αντίστοιχα ελληνικά σάιτ είναι αμέτρητα- μόνο τα περισσότερο διαδεδομένα είναι αρκετές δεκάδες. Πράγμα που μας επιτρέπει να υπολογίσουμε ότι η ίδια ταινία, αναλογικά, έχει «κατεβαστεί» από τουλάχιστον άλλους 120.000 έλληνες χρήστες και είχε κατ΄ οίκον τουλάχιστον 240.000 θεατές κατά μέσον όρο.

«Πειρατεία!» υποστηρίζουν οι (πολυεθνικές) κινηματογραφικές και δισκογραφικές εταιρείες. «Μα αν διέθεταν τις ίδιες ταινίες, με πολύ καλή ποιότητα εικόνας και ήχου, στο Ιντερνετ σε λογική τιμή για κάθε κατέβασμα, οι περισσότεροι από τους χρήστες αυτούς θα τις αγόραζαν», εξηγεί μέλος μιας από τις πιο δραστήριες ομάδες ανταλλαγής αρχείων ταινιών- με ενσωματωμένους ελληνικούς υπότιτλους- στο Διαδίκτυο. Την ίδια παραίνεση προς τις εταιρείες που διαμαρτύρονται και καταπολεμούν την οπτικοακουστική πειρατεία τη βρίσκεις αναρτημένη σε δεκάδες ελληνικά blogs συζητήσεων (και όχι υποχρεωτικά ανταλλαγής αρχείων).

«Το ζητούμενό μας δεν είναι αυτό που οι εταιρείες ονομάζουν “κλοπή πνευματικής ιδιοκτησίας” αλλά οι ίδιες οι ταινίες και η μουσική», συνεχίζει. «Κι αφού κανένας άλλος δεν μας τις προσφέρει στη μορφή που εμείς προτιμάμε- αν, ας πούμε, δεν μπορούμε ή δεν θέλουμε να πάμε στο σινεμά ή στο βιντεοκλάμπ, γιατί να μας υποχρεώσουν;το κάνουμε μόνοι μας, μεταξύ μας!» Είναι μια νέα, ιδιότυπη κοινωνία αυτή. Κυρίως νεανική. Ομως- όπως μαθαίνουμε- και χρήστες που έχουν πατήσει ταάντα, ακόμη και τα-ήντα έχουν μυηθεί στην ίδια διαδικασία.

Η διαδικασία, άλλωστε, είναι απλή: μια συνδρομή σε κάποιον από τους παρόχους links συμπιεσμένων αρχείων (rapid share, hotfile, filesmonster, oron, sharingmatrix κ.ά.) που κοστίζει κοντά στα 10 ευρώ τον μήνα, ο εντοπισμός σάιτ με links συμπιεσμένων αρχείων, το κατέβασμά τους- ένα ένα ή και ομαδικά με ειδικούς downloaders (προγράμματα κατεβάσματος), όπως οι JDownloader, Cryp tload κ.ά. – και η αποσυμπίεσή τους, αυτόματα ή χειροκίνητα. Ή αντίστοιχα τα αρχεία κατεβαίνουν μονοκόμματα μέσω προγραμμάτων torrents που λειτουργούν με συνεχή ροή δεδομένων Ρ2Ρ (από τον υπολογιστή ενός χρήστη προς τους υπολογιστές άλλων). Να διευκρινισθεί εδώ πως όλα αυτά αναφέρονται ενημερωτικά, για να δοθεί μια εικόνα του άγνωστου σε πάρα πολλούς αναγνώστες τρόπου που λειτουργεί η νέα κοινωνία ανταλλαγής ταινιών και μουσικής και σε καμία περίπτωση για τη δημιουργία νέων «πειρατών»- κατά τις εταιρείες- οπτικοακουστικών έργων.

Αλλωστε, το βασικό επιχείρημα των κινηματογραφικών και δισκογραφικών εταιρειών είναι πως οι «πειρατές» με το «δωρεάν» κατέβασμα έργων πλήττουν και την ίδια την οπτικοακουστική βιομηχανία (εκτιμάται, για παράδειγμα, ότι κάθε χρόνο στη Βρετανία από 8,3 εκατ. χρήστες διακινούν με αυτόν τον τρόπο αρχεία αξίας τουλάχιστον 120 εκατ. στερλινών) αλλά και τους καλλιτέχνες που χάνουν τα ποσοστά τους από τα πνευματικά δικαιώματα.

Τα στοιχεία που παρέχουν έρευνες των πολυεθνικών βιομηχανιών είναι ζοφερά: μόνο το 2008 στη Βρετανία λόγω του «παράνομου κατεβάσματος» χάθηκαν 1,4 δισ. στερλίνες και 39.000 θέσεις εργασίας. Εκτιμάται δε πως μέχρι το 2015 σε όλη την Ευρώπη θα χαθούν για τον ίδιο λόγο 1,2 εκατ. θέσεις εργασίας και 240 δισ. ευρώ.

Και ενώ στις Ηνωμένες Πολιτείες είχαμε μέχρι και καταδίκες χρηστών (φοιτητής στη Βοστώνη υποχρεώθηκε με απόφαση δικαστηρίου να πληρώσει 675.000

δολάρια στις εταιρείες για διαφυγόντα κέρδη), πολλά δικαστήρια χωρών, όπως η Ιταλία, αποφαίνονταν στο μεταξύ πως αν δεν υπάρχει κέρδος από την πλευρά του σάιτ ή του forum που παρέχει πρόσβαση στο κατέβασμα αρχείων- γιατί τα περισσότερα απ΄ αυτά έχουν συνδρομή για τους χρήστες- δεν προβλέπεται καταδίκη. Κάτι που ακόμη παραμένει μετέωρο ως προς τα ελληνικά δεδομένα, ύστερα από το κλείσιμο και την προσαγωγή των διαχειριστών τουλάχιστον δύο ελληνικών σάιτ, του greekfun και του gamato.

Πάντως, η Ευρωπαϊκή Ενωση, αφού κατ΄ αρχάς έχει δεχθεί ειδικά για τους χρήστες που κατεβάζουν οπτικοακουστικά έργα πως δεν μπορεί να υπάρξει ποινικός ή τεχνικός (π.χ. με το κόψιμο της σύνδεσης Ιντερνετ για τους χρήστες που κατεβάζουν από αντίστοιχα σάιτ) κολασμός αν δεν ακουστεί και η άποψη του χρήστη, έχει δώσει διορία μέχρι το 2011 στα κράτη- μέλη για να προσαρμόσουν το νομικό τους πλαίσιο- με την κρίση δεν αποκλείεται να πάει πίσω.

Την ίδια ώρα, 140 καλλιτέχνες στη Βρετανία (ανάμεσά τους οι Ρόμπι Γουίλιαμς, Radiohead, Clash, μέλη των Ρink Floyd, Ανι Λένοξ, Πίτερ Γκάμπριελ) έχουν ταχθεί κατά του κολασμού των χρηστών για την «ελεύθερη διακίνηση οπτικοακουστικού υλικού». Παράλληλα, έρευνα σε νεανικό κοινό στη Σουηδίαόπου κάποιοι χρήστες έφτασαν στα δικαστήρια- έδειξε πως το 75% είναι υπέρ της «ελεύθερης διακίνησης» κι ας θεωρείται παράνομο!

Αυτό ακριβώς είναι το σημείο στο οποίο στέκονται, όπως προκύπτει και από τα forum, και οι έλληνες χρήστες, αφού δεν υπάρχει «νόμιμη οδός» για να αποκτήσουν αυτό το υλικό στα κομπιούτερ τους. «Το θέμα είναι πως οι εταιρείες θέλουν ακόμη και στα επίσημα κατεβάσματα να εισπράττουν υπέρογκα ποσά», ισχυρίζεται χρήστης. «Δείτε, για παράδειγμα, το iΤunes που χρεώνει κάθε τραγούδι 0,99 ευρώ και 9,90 κάθε άλμπουμ, την ώρα που το ίδιο σάιτ στην Αμερική έχει προχωρήσει σε διαβάθμιση τιμών μέχρι και 0,49 δολάρια και που άλλα σάιτ, τα οποία χρεώνουν κανονικά και με τον νόμο ελληνικά τραγούδια (σ.σ.: δίνουν ως παράδειγμα σάιτ με ελληνική μουσική με ρωσική έδρα!), έχουν τιμές από 0,14 ευρώ».

Το εντυπωσιακό είναι άλλο, ισχυρίζονται: το «κυνήγι» των εταιρειών στα προγράμματα Ρ2Ρ (από χρήστη σε χρήστη) άρχισε από τις αρχές του 2000. Τον Ιούλιο του 2001 κατάφεραν να κλείσουν το πρόγραμμα Νapster και αργότερα και άλλα σάιτ με torrents, με δικαστικές αποφάσεις. Αυτό όχι απλώς δεν περιόρισε την πειρατεία, αλλά δεκαπλασίασε κατ΄ αρχάς και εικοσαπλασίασε στη συνέχεια τα ανάλογα σάιτ. «Αν σκέφτονταν τον χρήστη, που στο κάτω κάτω είναι πελάτης τους, θα φρόντιζαν να του προσφέρουν αυτό που ζητάει σε λογικές, προσιτές τιμές και θα ήταν όλοι ευχαριστημένοι και πληρωμένοι. Και οι καλλιτέχνες και οι εταιρείες», γράφει χρήστης σε ελληνικό forum. «Αλλωστε οι καλλιτέχνες εισπράττουν ένα ελάχιστο ποσό. Αν απ΄ όλα αυτά τα εκατομμύρια κατεβάσματα που χάνουν οι εταιρείες επιμένοντας σε μέσα παλιά, όπως το σινεμά, το CD και το DVD, εισέπρατταν ένα ελάχιστο ποσό, π.χ. 10 λεπτά το κομμάτι, θα είχαν πληρωθεί όλοι πλουσιοπάροχα!».

Φανταστείτε: το 95% του downloading μόνο στη Βρετανία είναι εκτός «επίσημων» σάιτ! Και το 2006 πέντε δισεκατομμύρια τραγούδια, ήτοι 36.000 έτη… μουσικής (χώρια οι ταινίες), διακινήθηκαν από χρήστη σε χρήστη σε όλον τον κόσμο έναντι των 509 εκατομμυρίων τραγουδιών που διακινήθηκαν μέσω σάιτ όπως το iΤunes. Μέχρι το τέλος του 2010 εκτιμάται ότι αυτή η αναλογία 1:

10 θα έχει γίνει 1: 100!

Και σε όλο αυτό το διάστημα ο μόνος που δεν έχει χάσει είναι η μουσική: το 2000 πήγαν σε συναυλίες 21,8 εκατ. άνθρωποι και το 2008 έφτασαν τα 33 εκατομμύρια. Εκεί δε, διακινήθηκαν και εκατομμύρια bootlegs (μη νόμιμα αρχεία ήχου ή εικόνας και ήχου από τις συναυλίες), τα οποία επίσης δεν ελέγχονται από τους καλλιτέχνες ή τις εταιρείες. Κάποιοι καλλιτέχνες και κάποια γκρουπ το έχουν συνειδητοποιήσει και βγάζουν σε κυκλοφορία αμέσως μετά τις συναυλίες μουσικά ή και οπτικά αρχεία που διατίθενται «νόμιμα» και γίνονται ανάρπαστα, ειδικά όταν έχουν λογικές τιμές…

Σκηνή πρώτη: ο 13χρονος έχει ήδη συνδέσει το κομπιούτερ με την τηλεόραση και έχει ανοίξει τη διεύθυνση με τις νεώτερες ταινίες σε streaming (αναπαραγωγή μέσω Ιντερνετ). Οι γονείς του κάθονται στον καναπέ, απέναντι. «Τι θα δούμε απόψε;»…

Cut! Επόμενη σκηνή: ο 20χρονος φοιτητής αποσυμπιέζει μια σειρά από αρχεία rar (συμπιεσμένα στοιχεία) στην επιφάνεια του υπολογιστή του. Σε λίγο θα έχει έτοιμη την ταινία σε αρχείο mkv, σε υψηλή ανάλυση, με ποιότητα εικόνας και- πολυκάναλου- ήχου επιπέδου ΒluRay. «Ρε συ, έχεις βρει ελληνικούς υπότιτλους για την 3D έκδοση του “Avatar”;» ρωτάει τον κολλητό του στο κινητό…

Cut! Επόμενη σκηνή: η 16χρονη οργανώνει τον κατάλογο των mp4 μουσικών αρχείων της. «Πού να κατεβάσω το “Αlejandro” της Lady Gaga;», ρωτάει τον φίλο της που μπαίνει σε σάιτ με μουσικά αρχεία στο Ιντερνετ. «Α, βρες μου και το βιντεοκλίπ σε

καλή ποιότητα»…