Ο ένας κόβει, ο άλλος ράβει

Δύο οι µεγάλες, ανεπανάληπτες στιγµές που συνιστούν τον απόλυτο ορισµό της µακάβριας, σαρκαστικής «µαύρης κωµωδίας». Δεύτερη – κατά αξιολογική σειρά – το «Ladykillers» (Η συµµορία των 5) του Αλεξάντερ ΜακΚέντρικ και του 1955. Πρώτη και ασυναγώνιστη το «Αρσενικό και παλιά δαντέλα» του Φρανκ Κάπρα και του 1944. Τέτοιο πανδαιµόνιο σουρεαλισµού, ιδιοφυούς κατάµαυρου χιούµορ και ασταµάτητων ανατροπών µόνο µία φορά σε κάθε αιώνα µπορεί να µας προκύψει. Και αν!

Η στιχοµυθία που λαµβάνει χώρα ανάµεσα στον ανιψιό και µέλλοντα γαµπρό Μόρτιµερ Μπριούστερ (Κάρι Γκραντ) και τις δύο καλοκάγαθες, καλόκαρδες, ευπροσήγορες και σεµνές θείες του, την Αµπι Τζόζεφιν Χαλ και τη Μάρθα Μπριούστερ (Τζιν Αντερ) θα προκαλέσει, ταυτόχρονα, µεγάλη ανατριχίλα και γέλιο που θα σε ακολουθεί και µετά το φινάλε αυτής της απίστευτης ιστορίας. Εντροµος εκείνος λέει, απειλητικά και τροµαγµένα, στις δύο θείες «Βut there is a body in the window seat!». Κι εκείνες, εντελώς ψύχραιµα, εντελώς φυσιολογικά, εντελώς σεµνά και εντελώς αρχοντικά απαντάνε:

«Υes dear, we know»! Μα καλές µου, υπάρχει ένα πτώµα στη θέση κάτω από το παράθυρο. Ναι, αγαπηµένε µας. Το γνωρίζουµε!

Προφανώς σε µεγάλα κέφια και σε οίστρο δηµιουργικό ο συγγραφέας Τζόζεφ Κέσελρινγκ (1902-1967). Αναδεικνύει το «µακάβριο» σε ύψιστο καλλιτεχνικό αγαθό. Και προφανέστατα ο Σιτσιλιάνος Φραντσέσκο Ροζάνο Κάπρα, κατά κόσµον Φρανκ Κάπρα, µέγας τεχνίτης της σκηνοθεσίας και µέγιστος δάσκαλος της υποκριτικής, µετατρέπει αυτό το θεατρικό – καθιστικό – έργο σε µια από τις πιο θρυλικές στιγµές της αµερικανικής φιλµογραφίας. Ράβει ο ένας, κόβει ο άλλος. Ασταµάτητοι οι αστραφτεροί διάλογοι. Ασταµάτητες οι ανατρεπτικές ατάκες. Ασταµάτητος ο «µηχανισµός» της σκηνοθεσίας. Ασταµάτητος ο σουρεαλισµός χαρακτήρων, καταστάσεων, σχέσεων και τελικών σκοπών. Από τις πιο καλοκουρδισµένες, χορταστικές, συµπυκνωµένες και ανάποδες στιγµές στην ιστορία της παγκόσµιας οθόνης. Ταινία αναφοράς χωρίς τίποτα, ούτε ένα καρέ, να είναι περιττό!

Η γεωγραφία καθορίζει την «προσωπικότητα» αυτής της µακάβριας κωµωδίας. Απέναντι απέναντι τα σπίτια του Μόρτιµερ Μπριούστερ και της µέλλουσας συζύγου του Ελέιν Χάρπερ. Ενδιαµέσως το νεκροταφείο. Εκείνος νέος, δυναµικός, ορµητικός και καθιερωµένος συγγραφέας και κριτικός. Αποφασίζουν να χτυπήσουν τις πόρτες των σπιτιών τους για να ανακοινώσουν τον γάµο τους. Βίος ανθόσπαρτος. Στη γενέθλια κατοικία του Μόρτιµερ, στεγάζονται οι δύο θείες του και ο «κουνηµένος» αδελφός του Τέντι (εκ του Θίοντορ Ρούσβελτ, το παρατσούκλι «Τέντι»). Ολα καλά και άγια. Στο σπίτι και ο παπάς της ενορίας. Τέλεια. Ωσπου ο Μόρτιµερ ανακαλύπτει το πρώτο πτώµα. Ωσπου ανακαλύπτει – από την οµολογία των δύο καλοκάγαθων µεσήλικων γυναικών – πως εκείνες αναµειγνύουν κόκκινο κρασί µε αρσενικό. Ωσπου ανακαλύπτει πως οι θείες του ποτίζουν τους επισκέπτες τους µ’ αυτό το θεσπέσιο υγρό. Ωσπου ακούει, έντροµος, να του εξοµολογούνται ότι «το κάνουµε για να απαλλάξουµε γνωστούς µας υπερήλικους από τη µοναξιά και τη δυστυχία». Και ώσπου µε τα ίδια του τα µάτια βλέπει ότι ο νέος επισκέπτης, κάποιος κύριος Ανταµ Χόσκινς, πρόκειται κι αυτός να λάβει την τελευταία δόση του και στη συνέχεια να αναχωρήσει από τον µάταιο τούτο κόσµο! Νever mind. Η Αµπι και η Μάρθα Μπριούστερ, οι πρώτες που επινόησαν και εφάρµοσαν τη µέθοδο της ευθανασίας!

Μπερδεµένος ο Μόρτιµερ.

Πάση θυσία πρέπει να συγκαλύψει την… ευθανασία. Αλλιώτικα πάπαλα η νύφη, πάπαλα ο γάµος, πάπαλα η φήµη. Αλλά πώς; Εύρηκα! Θα ρίξει το φταίξιµο στον «κουνηµένο» αδελφό του. Εποµένως πρέπει να σπεύσει, εδώ και τώρα, να βγάλει επίσηµο χαρτί που να πιστοποιεί την πνευµατική διαταραχή του «Τέντι». Εποµένως πρέπει να χτυπήσει την πόρτα του δικαστή. Και εποµένως, στο µεσοδιάστηµα που θα λείπει, ουδείς µα ουδείς πρέπει να µπει µέσα στο σπίτι. Γι’ αυτό λοιπόν αναγκάζει τις δύο θείες του που δηλητηριάζουν και σκοτώνουν για καλό σκοπό να του υποσχεθούν πως δεν θα ανοίξουν την πόρτα σε κανέναν, ούτε στον Θεό. Και φεύγει. Και το κουδούνι του σπιτιού χτυπάει. Και ο άλλος αδελφός του Μόρτιµερ, ο Τζόναθαν Μπριούστερ, µπουκάρει. Με όψη Φρανκενστάιν. Συνοδευόµενος από τον προσωπικό του πλαστικό χειρουργό (Πίτερ Λόρι). Ο οποίος πρόκειται να του αλλάξει τα χαρακτηριστικά του προσώπου του ώστε η αστυνοµία που τον κυνηγάει να µην τον αναγνωρίσει και να µην τον συλλάβει για τον φόνο κάποιου Σπινόλτζο, το πτώµα του οποίου είναι τοποθετηµένο στο αυτοκίνητο του Τζόναθαν. Τρελό; Κάτι περισσότερο. Ζουρλοµανδύας µε κέντηµα χρυσό!

Συνιστώ ανεπιφύλακτα
Ακόµα οκτώ οι µνηµειώδεις εµφανίσεις του Κάρι Γκραντ (1904-1986), του πιο µπριλάντε σταρ του Χόλιγουντ. Κατά χρονολογική σειρά: «Κοινωνικά σκάνδαλα» (Τhe Ρhiladelphia story) 1940 – «Υποψίες» (Suspicion) 1941 – «Νotorious» 1946 – «Μonkey business» 1952 – «Το κυνήγι του κλέφτη» (Τo catch a thief) 1955 – «Μεγάλε µου έρωτα» (Αn affair to remember) 1957 – «Στη σκιά των 4 γιγάντων» (Νorth by Νorth West) 1959 – «Ραντεβού στο Παρίσι» (Charade) 1963.

Ακόµη τρεις οι θρυλικές σκηνοθεσίες του Φρανκ Κάπρα (1897-1991). Κατά χρονολογική σειρά: «Συνέβη µια νύχτα» (Ιt happened one night)

1934 – «Αµερική η χώρα της ελευθερίας» (Μr. Smith goes to Washington) 1939 – «Μια υπέροχη ζωή» (Ιt’s a wonderful life) 1946.


Η ταυτότητα

§ Π [-1196ρωτότυπος τίτλος: Αrsenic and Οld Lace § Ετος: 1944 § Σκηνοθεσία: Φρανκ Κάπρα § Σενάριο: Τζούλιαν και Φίλιπ Επστάιν (από το οµότιτλο θεατρικό του Τζόζεφ Κέσελρινγκ)

§ Cast: Κάρι Γκραντ, Τζόζεφιν Χαλ, Τζιν Αντερ, Πρισίλα Λέιν, Τζον Αλεξάντερ, Πίτερ Λόρι, Εντουαρντ Μάρεϊ, Τζακ Κάρσον § Μουσική: Μαξ Στάινερ § Φωτογραφία: Σολ Πολίτο § Είδος: Μακάβρια, µαύρη κωµωδία § Διάρκεια:

118’ § Χώρα: ΗΠΑ