Ανατριχιαστική αλληγορία

Η διαπλοκή του είδους της «επιστηµονικής φαντασίας» µε το θρίλερ και τον τρόµο, το πιο προσφιλές σπορ του Αmerican Cinema.
Τρεις στις πέντε ταινίες αναφέρονται σ’ αυτό το είδος. Οι Αµερικανοί, οι πιο ελεύθεροι πολίτες στην Οικουµένη, φοβούνται ακόµα και τον ίσκιο τους. Τέλος πάντων.

Δύο οι µνηστήρες του θρόνου στο είδος των ταινιών τρόµου. Από τη µία το κρεοπωλείο µε εντόσθια, µε κίτρινα τερατώδη ανθρωπάκια και µε άφθονα κοµµένα κεφάλια. Σιχαµένα πράγµατα.

Από την άλλη, ο ρεαλιστικός, υπόγειος, ανελέητος τρόµος.

Ο πιο αγαπηµένος µου εκπρόσωπος αυτής της δεύτερης κατηγορίας είναι η αθάνατη, αλληγορική, ιστορία «Μακάβριοι εισβολείς» του Φίλιπ Κάουφµαν και του 1978!

Εχει σηµασία το ιστορικό του «Ιnvasion of the body snatchers». Γιατί αποδεικνύει, ακόµα µία φορά, το πολιτικό περιεχόµενο των τάχα µου «ψυχαγωγικών» αµερικανικών παραγωγών. Γιατί τη δεκαετία του ‘50 άρχισε να δηµοσιεύεται σε ένα περιοδικό µια «σειρά» – µε τον ίδιο τίτλο – όπου οι κάτοικοι µιας αµερικανικής πόλης µεταλλάσσονται σε άβουλα πλάσµατα ενός αόρατου εισβολέα. Ηταν το δεύτερο κύµα – το χειρότερο – των µακαρθικών διώξεων. Ηταν ο Ψυχρός Πόλεµος. Και φυσικά ο εισβολέας, πλαγίως, παρέπεµπε στους Reds. Περίφηµα. Αποτέλεσµα; Ο Ντον Σίγκελ (1912-1991) ένας από τους πιο ακέραιους επαγγελµατίες του Χόλιγουντ, ο άνθρωπος που το 1971 υπογράφει το «Dirty Ηarry» µε τον Κλιντ Ιστγουντ, µεταφέρει στην οθόνη την ιστορία που είχε σκαρώσει ο Τζακ Φίνεϊ για το αναγνωστικό του κοινό. Η επιδεξιότητα της σκηνοθεσίας και ο τρόµος που ροκάνιζε υπογείως τους θεατές µετατρέπουν αυτό το «σκουπίδι» σ’ ένα από τα διαµάντια εκείνης της εποχής. Η πιο εύστοχη και αριστοτεχνική βολή της µακαρθικής προπαγάνδας!

Οµως το 1978 ουδεµία σχέση έχει µε το 1956. Ολα είχαν έρθει τούµπα. Γιατί Βιετνάµ. Γιατί Watergate. Γιατί δολοφονία Κέννεντυ. Γιατί χούντα Πινοσέτ. Γιατί φοιτητικό κίνηµα.

Ετσι, σ’ αυτές τις νέες συνθήκες, προσαρµόζεται και η βιοµηχανία του θεάµατος. Κι έτσι ο Φίλιπ Κάουφµαν (του 1936), από τις σοβαρότερες περιπτώσεις της γενιάς του, δανείζεται την ίδια ιδέα και το ίδιο στόρι και µε µια αριστοτεχνική πιρουέτα, εντελώς εικαστική, αντιστρέφει την ιδεολογία του «Βody Snatchers». Με αφανή πιλότο τον Ερικ Αρθουρ Μπλερ, κατά κόσµον Τζορτζ Οργουελ (1903-1950). Ο Οργουελ περιγράφει έναν κόσµο ενταφιασµένο σε στρατόπεδα συγκέντρωσης.

Ο Κάουφµαν περιγράφει τον ίδιο κόσµο ως κλώνο του παλιού, συγκροτηµένου, εαυτού του. Ο ίδιος άνθρωπος χωρίς µνήµη. Χωρίς βούληση. Χωρίς δύναµη. Χωρίς προσωπικότητα. Χωρίς συναίσθηµα. Χωρίς τίποτα. Ο κλώνος είναι η «φωτογραφία» του πρωτότυπου. Το κόπι. Ο µηχανοποιηµένος άνθρωπος. Το ζωντανό ροµπότ.

Αβουλος. Αδειος. Κουρδισµένος. Περίπου «νεκρός».

Πώς γίνεται αυτό; Με τη διαδικασία της απορρόφησης. Ο κλώνος ρουφάει, σαν ηλεκτρική σκούπα Μiele, κάθε ίχνος συναισθηµάτων, µνήµης και βούλησης. Ποιος το κάνει αυτό; Η εξουσία φυσικά. Η εξουσία µε τις παραφυάδες της. Τους µηχανισµούς της και τους επιστήµονές της. Πότε συντελείται αυτή η διαδικασία της απορρόφησης; Κατά τη διάρκεια του ύπνου.

Οταν το υποψήφιο θύµα είναι ανυπεράσπιστο και ευάλωτο.

Ο ύπνος είναι ένας µικρός «θά νατος». Το αποτέλεσµα είναι εφιαλτικό. Ο κλώνος µετατρέπεται σε ρουφιάνο. Μόλις µπει στην κυκλοφορία και µόλις πέσει σε κάποιον µη µεταλλαγµένο γνωστό του, τον δείχνει µε το δάκτυλό του και την ίδια στιγµή βγάζει µια εκκωφαντική κραυγή. Σαν να λέει «πάρτε τον είναι εχθρός». Ετσι ένας ένας οι κάτοικοι ενός χωριού, µιας πόλης, µιας χώρας, οι πολίτες του κόσµου, µετατρέπονται σε άβουλα πλάσµατα και σε δωσίλογους του συστήµατος. Περπατάω, εργάζοµαι, τρώω, κοιµάµαι, καρφώνω. Σας λέει τίποτα αυτό;

Το στόρι αυτής της κοινωνικής και πολιτικής αλληγορίας του Φίλιπ Κάουφµαν είναι ανατριχιαστικό. Η Ελίζαµπεθ Ντρίσκολ (Μπρουκ Ανταµ), γιατρός στο Υγειονοµικό του Σαν Φρανσίσκο, καταφεύγει στον φίλο της Μάθιου Μπενέλ (Ντόναλντ Σάδερλαντ) για να του εκφράσει την ανησυχία της. Γιατί, λέει, ο εραστής της δεν είναι αυτός που εκείνη ήξερε. Κάτι µέσα του έχει αλλάξει. Τα περιστατικά αυτών των µεταµορφώσεων διαδέχονται το ένα το άλλο. Θα αντέξουν; Θα αποµείνει έστω ένας κανονικός εκπρόσωπος του ανθρώπινου είδους;

Τέσσερα τα ριµέικ
Η ίδια ιστορία σε ακόµα δύο ριµέικ. Κατά χρονολογική σειρά. Το 1993 ο Εϊµπελ Φερέρα σκηνοθετεί το «Βody Snatchers» (µε αυτό τον τίτλο προβλήθηκε και στην Αθήνα). Αποτυχία. Το 2007 ο γερµανός Ολιβερ Χιρσµπίγκελ της «Πτώσης» (του Χίτλερ) και του «Εxperiment» σκηνοθετεί το «Ιnvasion» («Εισβολή») µε τη Νικόλ Κίντµαν. Δεύτερη αποτυχία!

Συνιστώ επίσης
Και τους «Ανθρώπους του τρόµου» – έτσι προβλήθηκε το «Ιnvasion of body Snatchers» του Ντον Σίγκελ και του 1956. Αλλά και του ιδίου το «Κillers» του 1964 (οι πέντε δολοφόνοι) από ιστορία του Ερνεστ Χέµινγουεϊ µε Λι Μάρβιν, Τζον Κασσαβέτη, Αντζι Ντίκινσον, Ρόναλντ Ρέιγκαν. Επίσης από τις σκηνοθεσίες του Φίλιπ Κάουφµαν, το πασίγνωστο «Η αβάσταχτη ελαφρότητα του είναι» (Τhe Unbearable Lightness of Βeing -1988) από το οµότιτλο µυθιστόρηµα του Μίλαν Κούντερα µε Ντάνιελ Ντέι Λιούις, Ζιλιέτ Μπινός, Λίνα Ολιν καθώς και το ακόµα καλύτερο «Οι κατάλληλοι άνθρωποι» (Τhe Right stuff, 1983) µε Σαµ Σέπαρντ, Σκοτ Γκλεν, Εντ Χάρις, Ντένις Κουέιντ και Μπάρµπαρα Χέρσεϊ.

Αύριο: «Ταξίδι στην άγρια φύση» του Σον Πεν
Η ταυτότητα

§ Πρωτότυπος τίτλος: Ιnvasion of the body snatchers § Είδος: Θρίλερ επιστηµονικής φαντασίας § Ετος: 1978 § Σκηνοθεσία: Φίλιπ Κάουφµαν § Σενάριο: Γ. Ντ. Ρίχτερ (από µυθιστόρηµα του Τζακ Φίνεϊ)

§ Cast: Ντόναλντ Σάδερλαντ, Μπρουκ Ανταµ, Τζεφ Γκόλντµπλουµ, Βερόνικα Καρτράιτ, Λέοναρντ Νιµόι § Μουσική: Ντένι Ζάιτλινγκ § Φωτογραφία: Μάικλ Τσάπµαν § Διάρκεια: 115’ § Χώρα: ΗΠΑ