«Ο σημαδεμένος»

«Say hello to my little friend!» Με τη θρυλική αυτή ατάκα και ένα θηριώδες πολυβόλο στα χέρια, ο Αλ Πατσίνο, γεμάτος αίματα και κοκαΐνη, υποδέχεται τους κολομβιανούς εκτελεστές στην πιο κλασική σκηνή του «Σημαδεμένου», που αποτυπώθηκε σε αμέτρητες αφίσες και τι-σερτ. Το γκανγκστερικό φιλμ του Μπράιαν ντε Πάλμα είναι μία από τις 100 αγαπημένες ταινίες του Δημήτρη Δανίκα.

Μεταξύ 15 Απριλίου και 31 Οκτωβρίου του 1980 ο Φιντέλ Κάστρο, σε μια έκρηξη μαγκιάς, ανοίγει το λιμάνι Μariel και επιτρέπει σε χιλιάδες Κουβανούς να διασχίσουν την απόσταση Πειραιάς- Αίγινα για να εγκατασταθούν στη Φλόριδα, δηλαδή τη Γη της Επαγγελίας. Προηγουμένως ο μπαγάσας είχε φροντίσει να ανοίξει και τις πόρτες των φυλακών. Ετσι έστειλε πεσκέσι πρώτο πράγμα στις ΗΠΑ!

Ενας απ΄ αυτούς με το όνομα Τόνι Μοντάνα (Αλ Πατσίνο) κολυμπώντας σε ωκεανούς αίματος, θα αναρριχηθεί συντόμως στον θρόνο του βασιλιά της κοκαΐνης και της ηρωίνης. Μισό αιώνα πριν, το 1932, ο πρωτοκλασάτος Χάουαρντ Χοκς (1896-1977), μέγας αμερικανός σκηνοθέτης όλων των «ειδών», υπογράφει τον πρώτο «Σημαδεμένο». Βασισμένο κι αυτό στο ομότιτλο μυθιστόρημα του Αρμιταζ Τρέιλ, ενός ταλαντούχου γραφιά που μόλις στα 28 άφησε την τελευταία του πνοή (1902-1930). Ο Μπεν Χεκτ, από τους γίγαντες του σεναρίου, το έκανε φέτες μιας συναρπαστικής ιστορίας που άφησε εποχή. Το όνομα του ήρωα ήταν Αντόνιο «Τόνι» Καμόντε. Και τον έπαιζε μοναδικά ένα άλλο θηρίο της υποκριτικής, ο Πολ Μιούνι (1896-1967). Εκείνος ο πρώτος «Σημαδεμένος» παρέα με τον «Little Ceasar» («Η πόλη τρομοκρατείται», 1931) του Μέρβιν Λερόι με πρωταγωνιστή τον Εντουαρντ Τζ. Ρόμπινσον, άνοιξαν θριαμβευτικά την αυλαία των gangster stories του αμερικανικού σινεμά. Ο Μπράιαν ντε Πάλμα- σκηνοθέτης του δεύτερου «Σημαδεμένου- είναι συνομήλικος του Φράνσις Φορντ Κόπολα. Μαζί με τον Μάρτιν Σκορσέζε, τον Ουίλιαμ Φρίντκιν, τον Τζορτζ Λούκας και τον Στίβεν Σπίλμπεργκ του «Jaws» («Τα σαγόνια του καρχαρία», 1975) εκτινάσσουν το Χόλιγουντ στα ουράνια. Ομως ο Ντε Πάλμα δεν διαθέτει την έμπνευση και την πρωτοτυπία ενός μεγάλου δημιουργού (Αuteur), όπως ο Κόπολα. Γι΄ αυτό, είτε από σκέψη είτε από ένστικτο, ορμάει στα «δάνεια» και τα ριμέικ. Σωστός. Και γι΄ αυτό επιδίδεται μετά μανίας στην «κατασκευή» κάθε ταινίας. Ετσι ο όρος Filmmaking αναγορεύεται σε ύψιστο πλεονέκτημα του κάθε σκηνοθέτη. Πριν από οτιδήποτε άλλο ο Μπράιαν ντε Πάλμα, όπως ο Μάρτιν Σκορσέζε, είναι Filmmaker. Με δύο «δανειστές». Ο πρώτος είναι ο Αλφρεντ Χίτσκοκ (1899-1980). Ο δεύτερος οι γκάνγκστερ. Οπως ας πούμε «Οι αδιάφθοροι» («Τhe Untouchables», 1987). Οπως με το «Carlito΄s way»- «Υπόθεση Καρλίτο» (1993), πάλι με πρωταγωνιστή τον Αλ Πατσίνο. Ενδιαμέσως ασχολήθηκε και με τις πολεμικές περιπέτειες («Casualties of War»- «Απώλειες πολέμου», 1989) αλλά σε χαμηλότερες πτήσεις. Ετσι, από το 1976 με το καλύτερό του θρίλερ «Εφιάλτες από το παρελθόν» («Οbsession») αναδεικνύεται ως μοναδικός κληρονόμος και συνεχιστής του Χίτσκοκ. Ολα τα θρίλερ που υπογράφει αναφέρονται πλαγίως σ΄ αυτόν.

Ο «Godfather» («Νονός») ήταν η κυρίαρχη ταινία εκείνης της εποχής. Απόλυτος και σχεδόν «δικτατορικός». Στοιχειωμένοι όλοι από το φάντασμα του Κόπολα. Ο μόνιμος εφιάλτης τους. Ο Σκορσέζε το 1976 επιχειρεί να «σκοτώσει» το φάντασμα, συλλαμβά νοντας πρώτα τον «Ταξιτζή» («Τaxi driver») και μερικά χρόνια αργότερα τα «Καλά παιδιά» («Goodfellas»). Ο Ντε Πάλμα αντιδρά μονοκοπανιά με τον «Σημαδεμένο». Πλαγίως ανατρέπει και γκρεμίζει κάθε ιδεολογικό σημείο του «Godfather». Δηλαδή οι γκάνγκστερ είναι ανελέητοι killers χωρίς κανένα μα κανένα ελαφρυντικό. Ο κάθε αρχιμαφιόζος ουδεμία σχέση με Ντον Κορλεόνε και υψηλή πολιτική. Αντιθέτως κτήνος, όρνεο, πεινασμένος λύκος και γεννημένος δολοφόνος. Αγαπητέ Φράνσις- σα να έλεγε – εξωραΐζεις τη Μαφία, επομένως Μαφία κι εσύ. Αδελφοκτονία. Υπέροχα!

Επομένως το στόρι πρέπει να κολυμπάει σε blood bath. Και επομένως η ατελείωτη βία να κυριαρχεί από το πρώτο μέχρι το τελευταίο λεπτό. Επομένως, μόνο ένας γραφιάς με αντίστοιχο παρελθόν θα μπορούσε να γράψει μια τέτοια ιστορία που να δικαιώνει τις άγριες διαθέσεις του Ντε Πάλμα. Ο Ολιβερ Στόουν. Ο σεναρίστας- και με Οσκαρ βραβευμένος-του «Εξπρές του μεσονυχτίου» («Μidnight express», 1978) ήταν ο καταλληλότερος όλων. Ολιβερ, όρμα. Με ποιον; Μα, φυσικά με τον Αλ Πατσίνο. Τhe best of Αll. Με περγαμηνές τη «Σκυλίσια μέρα» («Dog day afternoon», 1975), το «Σέρπικο» («Serpico», 1973), τον «Godfather» και τον «Πανικό στο Νιντλ παρκ» («Τhe Ρanic in Νeedle park», 1971). Ο τέλειος Τόνι Μοντάνα. Με θηλυκή παρτενέρ την κούκλα Μισέλ Φάιφερ. Μόλις 25 παρακαλώ. Ε, το τι λαμβάνει χώρα σ΄ αυτό το ανελέητο, ποταμιαίο μακελειό ούτε στην «Αγρια συμμορία» («Τhe Wild Βunch», 1970) του Σαμ Πέκινπα. Το μυδράλιο η προέκταση του Πατσίνο. Το θράσος η προέκταση του ταξικού του μίσους. Η τρέλα του η προέκταση μιας δυσθεώρατης αρχομανίας του. Κill them all. Ακόμα και τους συγγενείς μου. Με το επιμύθιο του «Σημαδεμένου» ο Ντε Πάλμα επιχειρεί να κατεδαφίσει τον «Νονό». Γιατί, λέει, κανείς δεν μπορεί να νικήσει το σύστημα. Οποιος το προσπαθήσει θα βρεθεί ten feet under. Ψέματα; Συνιστώ επίσης: Οι καλύτερες ταινίες του Ντε Πάλμα: «Εφιάλτες από το παρελθόν» («Οbsession», 1976), «Προετοιμασία για έγκλημα» («Dressed to kill», 1980), «Ο δολοφόνος του μεσονυχτίου» («Βlow out», 1981), «Υπόθεση Καρλίτο» («Carlito΄s Way», 1993). Τ Η ΔΕΥΤΕΡΑ: «Εν ψυχρώ» του Ρίτσαρντ Μπρουκς