Μυστικά κρυµµένα στο υπόγειο

Ενα… κρυφό µουσείο για την «κρυφή» ιστορία της Θεσσαλονίκης λειτουργεί κρυφά µε είσοδο από την κρυπτή στοά (criptoporticus) του αρχαιολογικού χώρου της Αρχαίας Αγοράς στη Θεσσαλονίκη. Ανάµεσα στα εκθέµατά του µπορεί κανείς να δει και πολλά «πονηρά» αντικείµενα της ελληνιστικής περιόδου από το βαλανείο (οίκος ανοχής και λουτρά), που εντοπίστηκε το 1997.

Το (υπόγειο και «αθέατο») Μουσείο της Αρχαίας Αγοράς της Θεσσαλονίκης, του οποίου η κατασκευή άρχισε πριν από έντεκα χρόνια («Οκτώ αιώνες Θεσσαλονίκης σε υπόγειο Μουσείο», «ΤΑ ΝΕΑ», 8 Ιουλίου 1999), αν και ολοκληρώθηκε πριν από περίπου έναν χρόνο, παρέµενε κλειστό. Αρχισε όµως ανεπίσηµα να λειτουργεί από τον Ιούλιο και να δέχεται τους «επίµονους» επισκέπτες του. Καθώς ο επισκέπτης θα πρέπει να διασχίσει τον χωρίς σήµανση και ενηµέρωση αρχαιολογικό χώρο σε έκταση 14.000 τ.µ., να εισέλθει στην κρυπτή στοά, να τη διασχίσει και στο τέλος της να ανακαλύψει τη… µυστική πόρτα που ανοίγει το νέο µουσείο στην ιστορία 23 αιώνων της εµπορικής Θεσσαλονίκης. Ιστορία που αρχίζει από τον 3ο π.Χ. αιώνα και φθάνει έως και την πυρκαγιά του 1917 που κατέστρεψε σπίτια και εµπορικά καταστήµατα πέριξ της Αρχαίας Αγοράς.

Η είσοδος στο «κρυφό» µουσείο των 1.534

τ.µ. προµηνύει νέες εκπλήξεις για τον ανυποψίαστο επισκέπτη. Πίσω από τη µακέτα του µουσείου τον περιµένει ως πρώτο έκθεµα µία τεραστίων διαστάσεων πλάκα θεµελίωσης που εκτίθεται στην πρώτη αίθουσα. Ο επισκέπτης φαντάζεται ότι αφορά – τι άλλο; – το µουσείο. Οµως η εκτιθέµενη µαρµάρινη πλάκα «µιλάει» για τον βασιλέα της Ελλάδας, τον πρωθυπουργό Στέφανο Στεφανόπουλο, τον υπουργό Δικαιοσύνης Δηµήτριο Παπασπύρου που έθεσαν τον θεµέλιον λίθον του Δικαστικού Μεγάρου της Θεσσαλονίκης µε εγχάρακτη ηµεροµηνία την 27η Οκτωβρίου του 1962.

Το παράλογο εξηγείται αναλυτικά στις καλογραµµένες και καλοτυπωµένες αφίσες που καλύπτουν τους τοίχους της πρώτης αίθουσας του µουσείου.

Ο θεµέλιος λίθος είχε πράγµατι τοποθετηθεί το 1962, οπότε και είχε αποφασισθεί η οικοδόµηση του Δικαστικού Μεγάρου σε εφαρµογή του σχεδίου του γάλλου αρχιτέκτονα Ερνέστου Εµπράρ. Ο Εµπράρ είχε σχεδιάσει (µετά την πυρκαγιά του 1917) πάνω στον άξονα της οδού Αριστοτέλους µια µνηµειακή πλατεία πλαισιωµένη από δύο δηµόσια κτίρια. Το Δικαστικό Μέγαρο και το Δηµαρχείο της πόλης.

Το 1956 αποφασίστηκε η ανέγερση του Δικαστικού Μεγάρου, ακολούθησαν η θεµελίωσή του (µε τον ογκώδη λίθο) και η έναρξη των εκσκαφικών εργασιών που «έδωσαν» τα πρώτα έδρανα του Ωδείου, την επιγραφή «Ωδείον Εκ Θεµελίων» (εκτίθεται σήµερα στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης), καθώς και τρία (από τα εννέα) αγάλµατα των Μουσών (Ευτέρπη, Ερατώ, Κλειώ) τα πρωτότυπα των οποίων εκτίθενται επίσης στο Αρχαιολογικό Μουσείο και αντίγραφά τους κοσµούν το Μουσείο της Αρχαίας Αγοράς.

Ακολούθησε πενταετής (ώς τον Ιανουάριο του 1967) «πόλεµος» µεταξύ των αρχαιολόγων – µε την αµέριστη συµπαράσταση του Τύπου της πόλης – και του υπουργείου Δικαιοσύνης, το οποίο εµµένει στην ανέγερση του Δικαστικού Μεγάρου και, τελικά, «νικούν» τα αρχαία.