Επιφυλλίδα

Το τελευταίο οχυρό
Του Κώστα Λογαρά

Το θέµα είναι λεπτό και παρουσιάζει, ούτως ή άλλως, µια δυσχέρεια στον χειρισµό του. Αλλά έχει ενδιαφέρον η προσέγγισή του µε αφορµή τις δηλώσεις τού Μίχαελ Μπέκερ, µάνατζερ του ποδοσφαιριστή Μπάλακ, ότι στην Εθνική Γερµανίας υπάρχουν «ένα µάτσο οµοφυλόφιλοι παίκτες» (ρεπορτάζ του Γιώργου Νασµή στα «ΝΕΑ», 15/7).

Ο αθλητικός συντάκτης αναφέρει ότι «οι δηλώσεις του Μπέκερ προκάλεσαν αναστάτωση στους κόλπους τού γερµανικού ποδοσφαίρου, που θεωρεί ταµπού το θέµα της οµοφυλοφιλίας».

Και προσθέτει ότι «η γερµανική οµοσπονδία αρνήθηκε να σχολιάσει την υπόθεση».

Και τι θα µπορούσε να πει, άραγε; Το θέµα αποτελεί κόκκινο πανί για τους ποδοσφαιρικούς κύκλους κι ούτε είναι δυνατόν να ξεπεραστεί ποτέ. Ακόµα κι αν αλλάξουν οι κοινωνικές αντιλήψεις, ο χώρος του ποδοσφαίρου θα παραµείνει το τελευταίο προπύργιο της οµοφοβίας. Οι λόγοι είναι µάλλον προφανείς. Αν έχει κάποιος στο µυαλό του τη γηπεδική κυρίως γλώσσα (συνθήµατα, χειρονοµίες, νεύµατα οπαδών και τις συνδηλώσεις τους), καταλαβαίνει ότι το πιο τεστοστερινούχο άθληµα έχει µεν τον χαρακτήρα µιας πολεµικής αναµέτρησης, αλλά αποτελεί και έκφραση σεξουαλικής συµπεριφοράς. Οι ποδοσφαιριστές δεν αγωνίζονται απλώς για τη νίκη της οµάδας, αλλά µοιάζει να δίνουν προεκτάσεις στην ερωτική ζωή: είναι οι εκπρόσωποι ενός πλήθους που περιµένει απ’ τους 12 να ξεσκίσουν την αντίπαλη οµάδα, δίχως ωστόσο να δοκιµαστούν ή να ρισκάρουν στο ελάχιστο οι ίδιοι οι οπαδοί.

Ισα ίσα, αυτοί µπορούν να είναι µαλθακοί κι αγύµναστοι, µε πλαδαρές κοιλιές, αραχτοί θεατές µιας διαµάχης που την απολαµβάνουν εκ του ασφαλούς – άλλωστε, θέλει κότσια ο… ενεργητικός αθλητισµός. Ενώ, αντιθέτως, οι ποδοσφαιριστές, ως εκφραστές αδιαµφισβήτητης ανδρείας, καλούνται να διεκπεραιώσουν τον αγώνα, την εξουσιαστική επιβολή πάνω στους άλλους. Ο οπαδός απαιτεί από αυτούς να τον εκπροσωπήσουν επαρκώς στις επιδόσεις τους. Ο, τι ο ταγµένος οπαδός πραγµατώνει κατ’ ιδίαν (καλά ή ζαβά, ο ίδιος µόνο ξέρει), οι ποδοσφαιριστές οφείλουν αντ’ αυτού να το φέρουν εις πέρας µε τον πιο πετυχηµένο τρόπο. Και µάλιστα ενώπιον όλων. Η νίκη της οµάδας αποτελεί για τον σταυροφόρο οπαδό τεκµήριο και του δικού του ανδρισµού, τα δε αποδεικτικά στοιχεία (τα γκολ, οι ηρωικές φάσεις, η πανηγυρική ολοκλήρωση και νίκη) θα τα διατυµπανίσει, στη συνέχεια, µε κοµπασµό και προσβλητική για τον ηττηµένο γλώσσα: «Πήρες του Ζιντάν το κιλοτάκι Ζαγοράκη, Ζαγοράκη», «Με τον Ζήση, µε τον Ζήση, θα τρελάνουµε τον Φίγκο στο γ…σι» κ.λπ. – βλ. άρθρο του Γιάννη Χάρη στα «ΝΕΑ», 3-4 Ιουλίου 2010 (ας επισηµανθεί εδώ ο ενεργητικός ρόλος του οπαδού σε οµοφυλοφιλικές πρακτικές· δεν νιώθει ότι στιγµατίζεται, αντιθέτως αποτελεί γι’ αυτόν αιτία υπεροχής).

Αν λοιπόν επιτευχθεί η νίκη, επιβεβαιώνεται η ανδρική του υπεροχή. Αλλιώς, τα κάνει λίµπα µέσα κι έξω απ’ το γήπεδο εκλαµβάνοντας την ήττα ως προσωπική του προσβολή. Στην ήττα της οµάδας, οπότε αναγκαστικά υπάρχει αλλαγή ρόλων, θίγεται η «αντρική» υπόσταση του ζηλωτή οπαδού. Εχοντας ταυτίσει την ήττα µε την παθητικότητα, ανάγει τον στιγµατισµό κατ’ ευθείαν πάνω του (είναι ένα από τα αίτια, νοµίζω, της τυφλής προς πάσα κατεύθυνση βίας).

Ως εκ τούτου, η ακραία οµοφοβία η οποία συναντάται στους ποδοσφαιρικούς χώρους και φτάνει έως τη χλεύη και τον ρατσισµό έχει να κάνει µε λόγους πιο βαθείς από µιαν απλή αρνητική στάση (στο κάτω κάτω, η αποστροφή που µπορεί να αισθάνεται κανείς για την οποιαδήποτε ερωτική συµπεριφορά, είναι απολύτως κατανοητή – όµως δεν πρόκειται περί αυτού, αλλά για θέµα ταµπού).

Πώς να δεχθεί, λοιπόν, την παρεκκλίνουσα ερωτική συµπεριφορά των ποδοσφαιριστών ο οπαδός, που πάνω σ’ αυτούς έχει στηρίξει την προσωπική του ύπαρξη, έχει κτίσει την ταυτότητά του κι έχει εµπιστευθεί τον κρυφό του, ίσως, εαυτό ξορκίζοντας φόβους ανοµολόγητους; Του είναι αδιανόητο να τα δει να καταρρέουν όλα αυτά και ν’ ακυρώνονται. Το θέµα θα παραµείνει, για πάντα, κόκκινο πανί.

§ Ο [-843 Κώστας Λογαράς είναι συγγραφέας