«Ηταν εκεί… κι εγώ του ανήκα»

Είναι ένας αληθινός γρίφος πώς ένας τέτοιος άνδρας που απαιτούσε τη διαρκή προσοχή, κατάφερε να διατηρήσει τόσο καιρό την αγάπη μιας γυναίκας η οποία στο Χόλιγουντ είχε θεωρηθεί εξ αρχής ότι ήταν προκλητική, ανεξάρτητη και πνεύμα αντιλογίας, μιας γυναίκας που δεν είχε φούστες ή βραδινά φορέματα στην ντουλάπα της, που στον κινηματογράφο ερμήνευε ρόλους ανεξάρτητων γυναικών και είχε πάρει από το σπίτι της ιδιαίτερα προοδευτική διαπαιδαγώγηση. Στην εξαιρετική βιογραφία της Κάθριν Χέπμπορν, η συγγραφέας Μπάρμπαρα Λίμινγκ υποστηρίζει ότι την ηθοποιό, ακριβώς λόγω της διαπαιδαγώγησής της- και κυρίως λόγω μιας σειράς αυτοκτονιών των ανδρών της οικογένειάς της, τόσο από την πλευρά του πατέρα της όσο και από την πλευρά της μητέρας της – την προσείλκυαν άνδρες τους οποίους δεν μπορούσε να κατανοήσει και οι οποίοι έβγαζαν στην επιφάνεια τον πιο ανυπεράσπιστο εαυτό της, το ανήμπορο θηλυκό στοιχείο της που ήταν κρυμμένο κάτω από το κάστρο της Αικατερίνης της Μεγάλης, όπως την αποκαλούσαν στο Χόλιγουντ.

Σύμφωνα με την Λίμινγκ, η αυτοκτονία που σημάδεψε την Κάθριν ήταν εκείνη του μεγαλύτερου αδελφού της, τον οποίο βρήκε κρεμασμένο από ένα δοκάρι όταν εκείνη ήταν ακόμα στην εφηβική ηλικία. Ισως αυτό που περισσότερο επηρέασε τον χαρακτήρα της ήταν το γεγονός ότι στο σπίτι της ποτέ πλέον δεν μιλούσαν για το θέμα αυτό και δεν μπορούσε να εμπιστευτεί σε κανέναν τους φόβους της πως δεν είχε κάνει αρκετά για να αποτρέψει την απόφαση του αδελφού της. Πιθανόν η Χέπμπορν από τότε να ήθελε να βρει κάποιον για να τον σώσει. Και όταν έφτασε η στιγμή του έρωτα- έπειτα από ένα συμπαθητικό αλλά αδιάφορο γάμο με έναν φίλο της, τον Λάντλοου Ογκντεν Σμιθ, και ένα σχετικά φυσιολογικό ειδύλλιο με τον εκκεντρικό μεγιστάνα Χάουαρντ Χοκς- έπεσε θύμα πρώτα του σκηνοθέτη Τζον Φορντ, επίσης καθολικού, επίσης ανίκανου να πάρει διαζύγιο από τη σύζυγό του, και αργότερα του ανυπόφορου Τρέισι. Παρά το γεγονός ότι η μητέρα της ήταν διάσημη σουφραζέτα και εκείνη είχε εκπαιδευτεί στο Μπριν Μάουρ, ένα διακεκριμένο και προοδευτικό κολέγιο για κορίτσια, όπου οι μαθήτριες καλών οικογενειών μάθαιναν αυτοεκτίμηση.

Σχεδόν ένα τέταρτο του αιώνα μετά τον θάνατο του Τρέισι, η Χέπμπορν έγραψε τα απομνημονεύματά της με τον τίτλο «Εγώ η ίδια, ιστορίες της ζωής μου», όπου υπάρχει μια παράγραφος που θα έκανε κάθε χειραφετημένη γυναίκα να ανατριχιάσει: «Με ρωτούν τι έβρισκα στον Σπένσερ και έμεινα δίπλα του σχεδόν τριάντα χρόνια. Και για κάποιο λόγο μου είναι αδύνατον να απαντήσω. Ειλικρινά, δεν ξέρω. Το μόνο που μπορώ να πω είναι ότι ποτέ δεν θα μπορούσα να τον αφήσω. Ηταν εκεί… κι εγώ του ανήκα. Ηθελα να είναι ευτυχισμένος, να αισθάνεται ασφαλής, άνετος. Μου άρεσε να τον φροντίζω… να τον ακούω, να τον ταΐζω, να του μιλάω, να δουλεύω γι΄ αυτόν. Φρόντιζα να μην τον ενοχλώ, να μην τον εκνευρίζω, να μην τον κουράζω, να μην τον ανησυχώ ή να τον μαλώνω. Πάλεψα για να αλλάξω όλα εκείνα που καταλάβαινα ότι δεν του άρεσαν. Ενιωθα ότι κάποιες από τις πιο μεγάλες αρετές μου τον εκνεύριζαν. Τις αποποιήθηκα, τις καταπίεσα όσο μπορούσα».

Το λέει με φυσικότητα, σαν να επρόκειτο για κάτι καλό. Και ίσως, για την ίδια, να ήταν. Γιατί η Χέπμπορν μετέτρεψε την αγάπη της για τον Τρέισι και τα βάσανα που τραβούσε γι΄ αυτόν στον πιο ριψοκίνδυνο προσωπικό αγώνα για κάποιο είδος ευτυχίας που βαθιά μέσα στην καρδιά της, επιθυμούσε τυφλά.

Από την αρχή της σχέσης τους δέχτηκε τους όρους του Τρέισι, οι οποίοι δεν χρειάστηκε καν να διατυπωθούν ρητά. Εκείνος συνέχιζε να είναι με τη σύζυγό του, άσχετα αν συζούσαν ή όχι (ούτε με την Χέπμπορν έζησαν μαζί: όταν την επισκεπτόταν το βράδυ έφευγε την αυγή, σαν περιστασιακός εραστής της, και όταν έμεναν στο ίδιο σπίτι εκείνη κοιμόταν σε άλλο δωμάτιο). Και εξαφανιζόταν κάθε φορά που βυθιζόταν στην κατάθλιψη. Ηταν ικανός να περάσει πολλές ημέρες κλεισμέ

Οταν την επισκεπτόταν το βράδυ έφευγε την αυγή, και όταν έμεναν στο ίδιο σπίτι εκείνη κοιμόταν σε άλλο δωμάτιο

νος σε ένα δωμάτιο ξενοδοχείου, μπεκροπίνοντας σαν σφουγγάρι. Η Κάθριν ήταν ευτυχισμένη- ευτυχισμένη!- γιατί της επέτρεπε να κοιμάται στον διάδρομο, στήνοντας αυτί στους ήχους που ακούγονταν από μέσα. Οταν περνούσε πολλή ώρα χωρίς να δίνει σημεία ζωής, η ηθοποιός φώναζε τον γκρουμ ή τον ρεσεψιονίστ και τον έβαζε να ανοίξει την πόρτα, μόνο και μόνο για να μπει ανάμεσα από ένα σωρό ακαθαρσίες και να σώσει τον άνθρωπο αυτόν από την κόλασή του για λίγο, να τον πλύνει, να καθαρίσει το δωμάτιο… και να βγει πάλι έξω για να κοιμηθεί στο πάτωμα.

Η ΤΕΛΕΙΑ ΜΑΖΟΧΙΣΤΡΙΑ
«Η αγάπη δεν έχει καμία σχέση με όσα περιμένεις να πάρεις, μόνο με όσα αναμένεται να δώσεις, δηλαδή τα πάντα. Αυτό που παίρνεις ως αντάλλαγμα ποικίλλει. Αλλά, πραγματικά, δεν είναι ανάλογο με ό,τι δίνεις. Δίνεις επειδή αγαπάς και δεν μπορείς να σταματήσεις να δίνεις». Αυτή η φράση, που είναι επίσης από την αυτοβιογραφία της Χέπμπορν, μοιάζει με διακήρυξη μιας τέλειας μαζοχίστριας.

Το δισυπόστατο στοιχείο στον χαρακτήρα της Χέπμπορν ήταν εμφανές και στους ρόλους της, ειδικά από τότε που έπαιζε ως ζευγάρι με το ταίρι της και στη ζωή. Η ελιτίστρια δημοσιογράφος στο «Η γυναίκα της χρονιάς» και η φεμινίστρια δικηγόρος στο «Από το πλευρό του Αδάμ», παρά την έντονη ανεξαρτησία τους και την αιχμηρή αίσθηση του χιούμορ, μήπως δεν καταλήγουν να «δαμαστούν», κατά κάποιο τρόπο, από την πανουργία του άνδρα που αγαπούν; Είναι πιθανό ότι η Κάθριν Χέπμπορν- η οποία, από την άλλη, ήταν πάντοτε γυναίκα ικανή να επιβιώνει όπως αποδεικνύεται από το γεγονός ότι επέζησε στη σχέση της με τον Τρέισι – θα έδινε τα πάντα για να μην είναι σαν τη μητέρα της ή τις θείες της, να είναι μια κανονική γυναίκα. «Οι κανονικές γυναίκες καταλαβαίνουν τους άνδρες καλύτερα από τις ωραίες γυναίκες», είπε κάποτε. Εκείνη όμως αποτελούσε εξαίρεση, ήταν εξαιρετικά όμορφη, αλλά ήξερε να καταλαβαίνει πολύ καλά τον Σπένσερ Τρέισι. Συνήθιζε να τον συνοδεύει στα γυρίσματα και παρέμενε διακριτικά σε απόσταση, πλέκοντας. Κάθε φορά που ο Τρέισι τελείωνε μια σκηνή, η Χέπμπορν, με τον ελαφρώς ένρινο τόνο της, κάπως σικ- «Μιλάς σαν να σου έχουν βάλει ένα φτερό στον κώλο», της είχε πετάξει κάποτε ειρωνικά ο εραστής της- αναφωνούσε εκστατικά: «Δεν είναι υπέροχος;», ή οποιαδήποτε άλλη εγκωμιαστική φράση που προοριζόταν για να ενισχύσει το «εγώ» του συντρόφου της. Τα χειρότερα χρόνια της αρρώστιας του Τρέισι (που είχε καταστραμμένα συκώτι, νεφρά και προστάτη και χρόνιο πνευμονικό οίδημα) δεν γύρισε άλλες ταινίες, παρά μόνο εκείνες στις οποίες κατάφερνε να έχει ρόλο και εκείνος. Πολύ πριν είχε απορρίψει προσφορές που της άρεσαν, μόνο και μόνο για να μπορεί να είναι κοντά του, για να ελέγχει τη ροπή του προς το ποτό.

ΣΕΞ ΚΑΙ ΑΓΑΠΗ
Μια άλλη από τις εξομολογήσεις της Χέπμπορν στο βιβλίο της: «Υπάρχει μια τεράστια διαφορά ανάμεσα στην αγάπη και την ερωτική έλξη. Γενικά, συνηθίζουμε να χρησιμοποιούμε τη λέξη αγάπη, ενώ θέλουμε να μιλήσουμε για έλξη. Νομίζω ότι πολύ λίγοι άνθρωποι αγαπούν πραγματικά. Νομίζω πως η έλξη είναι μια κατάσταση πολύ πιο βολική. Βασίζεται στις αισθήσεις». Ισως ήταν η ερωτική έλξη που φοβόταν. Αντίθετα, της ήταν πιο εύκολο να παραιτηθεί από το ίδιο της τον εαυτό για να βυθιστεί στην άβυσσο του Τρέισι.

Η σεξουαλική σχέση μεταξύ τους δεν φαίνεται να ήταν και σπουδαία. Τουλάχιστον, από όσο ξέρουμε. Τόσα χρόνια σιωπής, τόση παρανομία στις επαφές τους, τόση διακριτικότητα από τους στενούς φίλους, ακόμη και η συμπεριφορά της νόμιμης συζύγου του ηθοποιού, η οποία έκανε σαν να μην συνέβαινε τίποτε, όλα αυτά έχουν συντελέσει στο να αγνοούμε πόσο θερμές ήταν οι σεξουαλικές επαφές τους, αν ήταν ποτέ υπαρκτές. Οπως παρατηρεί η Μπάρμπαρα Λίμινγκ: «Λόγω των ασυνήθιστων προφυλάξεων που έπαιρναν ο Τρέισι και η Χέπμπορν για να διατηρήσουν τη σχέση τους κρυφή, ο κόσμος μερικές φορές αναρωτιόταν μήπως ήταν αλήθεια, όπως επέμενε το στούντιο, ότι ήταν απλά φίλοι και σύντροφοι. Περνούσαν μήνες χωριστά. Οι φίλοι του Κιούκορ σχολίαζαν ότι εκείνη κοιμόταν στο δωμάτιο των ξένων του σκηνοθέτη, ενώ ο Τρέισι έμενε σε ένα από τα μπανγκαλόου του. Αυτοί οι διακανονισμοί έκαναν τον κόσμο να πιστεύει, λανθασμένα, ότι η σχέση τους ήταν πλατωνική».

Ο Τρέισι πέθανε μια νύχτα του 1967 στο εξοχικό που είχε νοικιάσει η Χέπμπορν για να μπορεί να τον φροντίζει. Κατέρρευσε στην κουζίνα, από καρδιακή προσβολή. Και η Κάθριν που έμενε στο δωμάτιο για το υπηρετικό προσωπικό και με τον παραμικρό θόρυβο έσπευδε για να τον βοηθήσει, έτρεξε να τον αγκαλιάσει. Εξάλλου, αυτό έκανε τα τελευταία 26 χρόνια: δεν κοιμόταν στο κρεβάτι του, αλλά έτρεχε με το παραμικρό δίπλα του να τον φροντίσει.

Στη συνέχεια, η Χέπμπορν αναγκάστηκε να μείνει στο περιθώριο επειδή η Λουίζ και η οικογένειά της ανέλαβαν τον νεκρό, ο οποίος βέβαια ούτε καν ανέφερε τη Χέπμπορν στη διαθήκη του.

ΕL ΡΑΙS SΕΜΑΝΑL