Το σύμβολο του νεοφιλελευθερισμού

Σ τολισμένη σαν Ινδιάνα, με τη μύτη σουφρωμένη, γελά γεμάτη έκπληξη που βρίσκεται εκεί, σε μια ανεμοδαρμένη παραλία, ενώ θα έπρεπε εκείνη την ώρα να βρίσκεται στο σχολείο της… Είναι η 15χρονη τότε Κέιτ Μος- το κατοπινό πιο ακριβοπληρωμένο, πιο αντιγραμμένο και πιο ανθεκτικό στον χρόνο μοντέλο- στη φωτογραφία που σηματοδότησε την είσοδο στην κοινωνική σκηνή της λεγόμενης «Γενιάς Χ». Βρισκόμαστε στα 1990 κι αυτή η αδύνατη Αγγλιδούλα από τα λονδρέζικα προάστια, μόλις 1,70 μ.,

«γίνεται» εξώφυλλο στο ροκ περιοδικό «Τhe Face» και σύμβολο της νέας ομορφιάς. Μιας ομορφιάς του δρόμου, αυθάδικης, ατελούς, ανδρόγυνης, «δημοκρατικής», που περιφρονεί το κυνήγι της τελειότητας και τους κοινωνικά προκαθορισμένους ρόλους, και εγκαινιάζει νέες συμπεριφορές και ένα νέο ύφος ζωής.

Ενα lifestyle που τελικά θα συντονιστεί με την μπλερική αντίληψη για την αναζωογόνηση της οικονομίας με ατμομηχανή όχι πια την παραδοσιακή βιομηχανία, αλλά την πολιτιστική βιομηχανία. Μέσα από το πρίσμα αυτού ακριβώς του εμβληματικού μοντέλου- προτύπου, ο Γάλλος Κριστιάν Σαλμόν, αναστοχάζεται τη νεοφιλελεύθερη κοινωνία και την πολιτική διαχείριση των επιθυμιών και των σωμάτων, που τη χαρακτηρίζει.

Στο πολύ ενδιαφέρον και πολλαπλώς τεκμηριωμένο βιβλιαράκι του Η μηχανή Κέιτ Μος (Εκδ. Νόβολι σε μτφ. Γ. Καράμπελα, λίγο φορτωμένη με γαλλισμούς) αυτός ο κοινωνιολόγος στο Κέντρο Ερευνών CΝRS, πρόεδρος για 12 χρόνια του Διεθνούς Κοινοβουλίου Συγγραφέων (1993- 2005) και συνιδρυτής του Διεθνούς Δικτύου Πολιτικών Προσφύγων, χρησιμοποιεί το πεδίο της μόδας σαν κλειδί για να αποκωδικοποιήσει τις συμπεριφορές που ορίζουν σήμερα το νεοφιλελεύθερο υποκείμενο. Παρακολουθώντας για μία εικοσαετία την Κέιτ Μος να επινοεί ακατάπαυστα τον εαυτό της, να αναμειγνύει τις ταυτότητες, τις έξεις, τις εποχές και να τυποποιεί νέες σχέσεις με το σώμα, με το φύλο, με το ίδιο το ανθρώπινο είδος μετά την ψηφιακή επανάσταση, βλέπει να προβάλλει ένα ανησυχητικό ατομικιστικό πρόγραμμα ζωής. Ενα πρόγραμμα όπου ο καθένας καλείται να κάνει στρατηγική χρήση του εαυτού του προκειμένου να μεγιστοποιήσει την (αυτ)αξία του για να προσαρμοστεί σε μιαν άκρως ελαστική αγορά εργασίας. Την ίδια κατάσταση σχολιάζει η νομπελίστρια Ελφρίντε Γέλινεκ λέγοντας (στο Δράματα πριγκιπισσών): «Για να μπορέσεις να σαγηνέψεις τους άλλους πρέπει να σαγηνέψεις πρώτα τον εαυτό σου»