Το μήλον της Εριδος του Μεσαίωνα

Μια άγνωστη (και εξαιρετικά) ενδιαφέρουσα εκκίνηση του ευρωπαϊκού επεκτατισμού από το 1000-1513 ήτανεκτός από τα οικονομικά κριτήρια- η ανάγκη για μπαχαρικά!

Σε αυτό το ιστορικό συμπέρασμα καταλήγει ο Πολ Φρίντμαν- καθηγητής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο του Γέιλ- και με άξονα το πρωτότυπο θέμα ξεδιπλώνει τη μελέτη του γύρω από τις ιατρικές, γαστρονομικές και θρησκευτικές γνώσεις για το πολύτιμο και ιερό αγαθό του τότε κόσμου. Ετσι κι αλλιώς ο πόθος, η μόδα και η γεύση κινούν αυτοκρατορίες και άρα η επιθυμία των Ευρωπαίων (της αυγής της σύγχρονης περιόδου) να βρουν μία οδό προς τα μπαχαρικά, συγκαταλέγεται στις πιο σημαντικές δυνάμεις ώθησης που γνώρισε ο κόσμος. Αυτή η διαπίστωση- που εδράζεται στη συστηματική μελέτη και στην πολύχρονη συγκέντρωση πληροφοριών και έρευνας από τον συγγραφέα, κάτι που αποδεικνύεται και από τις σημειώσεις αλλά και τη βιβλιογραφία του σπουδαίου πονήματος- ισχύει και για άλλες ιστορικές περιόδους με μήλον της Εριδος και άλλα αγαθά. Η αξία των διαμαντιών, για παράδειγμα, διατάραξε τις αφρικανικές χώρες ενώ και το πετρέλαιο σήμερα συχνά έγινε η θρυαλλίδα πολεμικών συγκρούσεων και το όχημα για να αλλάξουν γεωπολιτικές ισορροπίες. Ετσι αντίστοιχα, το πάθος για μπαχαρικά πυροδότησε την έκρηξη της ευρωπαϊκής αποικιοκρατίας που με τη σειρά της επέδρασε στη δημογραφία, την πολιτική, τον πολιτισμό, την οικονομία και την οικολογία της τότε υφηλίου. Και μπορεί σήμερα τα μπαχαρικά να θεωρούνται συνηθισμένα (και να περιορίζονται στον κόσμο της κουζίνας), στα πρώτα χρόνια του Μεσαίωνα όμως η χρήση τους είχε πολλούς και διαφορετικούς τρόπους, με αυτά καταπολεμούσαν ασθένειες, προήγαγαν την ευεξία και συνδέονταν ακόμη και με τελετουργίες της Εκκλησίας. Πάνω σε αυτή ακριβώς τη θεώρηση – αλλά και στη μόνιμη αναζήτηση του ευώδους και του εξωτικού που σήμερα μετασχηματίζεται στη μόδα της fusion κουζίνας στις δυτικές κοινωνίες- ο Φρίντμαν ζωγραφίζει τον καμβά της μεσαιωνικής κοινωνίας και δεν περιορίζει το εγχείρημά του σε μια ιστορικοκοινωνική μελέτη για ειδικούς, αλλά τη δίνει με μια λοξή συγγραφική «ματιά» που διαβάζεται απνευστί.