Φαινόμενα

Σύμβολο εγκλωβισμού
Της Πόπης Διαμαντάκου

Η επάνοδος της αλλοτινής «σταρ» Ρούλας Κορομηλά διαφημίστηκε σαν το γεγονός της χρονιάς. Κι όμως, βγήκε απροετοίμαστη, όπως η ίδια παραδέχθηκε στο δελτίο του Αlpha λίγο πριν από το τελευταίο live
Αυτό και μόνο υπήρξε η δικαίωση κάθε κριτικής που διαπίστωσε στην εμφάνισή της ως παρουσιάστρια μιας σύγχρονης και ακριβής παραγωγής, όπως το «Greek Ιdol», τα ελαττώματα μιας τηλεόρασης που έχει τελειώσει όχι γιατί πέρασε μόνο ο χρόνος, αλλά γιατί άλλαξαν οι απαιτήσεις.

Δεν πρόλαβε να τις διακρίνει; Ή επαναπαύθηκε το αλλοτινό «σύμβολο» μιας τηλεόρασης της αφασίας ότι έχει το ίδιο κοινό απέναντί της; Γιατί είναι αλήθεια, ότι υπηρέτησε με συνέπεια τις επιταγές της πανηγυρτζίδικης τηλεκουλτούρας που αναδυόταν στις αρχές της δεκαετίας του 1990, εκτυφλωτικά επιθετική πάνω από ένα πεδίο πολιτισμού συρρικνωμένο από την κρατική εξάρτηση, μπερδεμένο από μια εκπαίδευση εγκλωβισμένη σε απαρχαιωμένες μεθόδους, βρίσκοντας έναν κόσμο έτοιμο να αποθεώσει σαν φεγγαροχτυπημένος τα φανταχτερά μπιχλιμπίδια- σύμβολα του νέου τρόπου «ξέγνοιαστης», επιδοτούμενης ζωής.

Είκοσι χρόνια μετά η κοινωνία βρέθηκε σε κρίση να πληρώνει ακριβά την αφασία της, να αναζητεί νέες αξίες, να σφαδάζει από αγωνία για το μέλλον της. Ακριβώς αυτή τη στιγμή το αλλοτινό «σύμβολο» επανέρχεται στο γυαλιστερό προσκήνιο. Για να αποδείξει ότι παραμένει εγκλωβισμένη στην παλιά της εικόνα, εκείνη που δεν μπορεί παρά να είχε διαπιστώσει πριν από την απομάκρυνσή της από το γυαλί ότι είχε αρχίσει να δύει και ότι οι εποχές άλλαζαν ραγδαία.

Παρέμεινε «σύμβολο» η Ρούλα Κορομηλά, αλλά της τηλεοπτικής απόγνωσης, της δυσκινησίας, της κουλτούρας τού «οι-άλλοι-φταίνε». Εν προκειμένω έφταιγαν οι κακοί κριτικοί. Πίσω της συμπαρατάχθηκαν οι απελπισμένοι, έτοιμοι όλοι να φιμώσουν, να ισοπεδώσουν, να εξαφανίσουν όποιον τολμά να πει ότι ο «βασιλιάς είναι γυμνός», δηλαδή, είναι γυμνή μια τηλεόραση η οποία δεν ανταποκρίνεται στις σημερινές ανάγκες της κοινωνίας, γιατί στηρίχτηκε στην απουσία κριτηρίων και στην κατάργηση των αυτονόητων.

Δεν άδραξε την ευκαιρία να διαπραγματευτεί η Ρούλα Κορομηλά με την τηλεόραση της νέας εποχής, αυτή που

Ουδέποτε η τηλεόραση θα σταματήσει να παίζει με τις ψευδαισθήσεις

θέλει να βάλει στο παιχνίδι και το κοινό, να εκτονώσει το αίσθημα της περιθωριοποίησής του από παρέες κολλητών που έχουν την εξουσία να του επιβάλουν τις αξίες και τα κριτήριά τους. Να του δώσει την ψευδαίσθηση ότι συμμετέχει και ότι επιλέγει. Αυτό υπηρετούν τάλεντ σόου σαν το «Greek Ιdol». Ψευδαίσθηση; Προφανώς. Αλλά ουδέποτε η τηλεόραση θα σταματήσει να παίζει με τις ψευδαισθήσεις.

Αντιθέτως, έκανε τον εαυτό της επίκεντρο του θεάματος. Αυτό είχε μάθει. Φόρεσε το μίνι ώς τον αφαλό, επιδόθηκε σε ακκισμούς με την κριτική επιτροπή μονοπωλώντας την, ενώ υποτίθεται ότι θά ΄πρεπε να είναι προσανατολισμένη στους διαγωνιζόμενους, επέμεινε να επιδεικνύει ελαττώματα που άλλοτε παραμερίζονταν, όπως μια φωνή που μοιάζει με γδάρσιμο κιμωλίας στον μαυροπίνακα και επέδειξε την αγωνία της να παραμείνει η ίδια το απόλυτο «idol». Παρέμεινε. Αλλά είδωλο της τηλεόρασης των χαμηλών κριτηρίων, που διαστρεβλώνει πεισματικά την πραγματικότητα για να επιβάλει τις δικές της εφήμερες αξίες. Σε μια εποχή, ωστόσο, που ακριβώς αυτές αμφισβητεί.

Οσο για συγκρίσεις οι οποίες εφευρέθηκαν με ώριμους σταρ της αμερικανικής τηλεόρασης, ουδείς εξ αυτών διανοήθηκε να βγει στη σκηνή με σορτσάκι και φανελάκι παριστάνοντας το τζόβενο. Είχε την ευκαιρία της η Ρούλα Κορομηλά. Αρνήθηκε να τη δει. Χώρο πάντα θα έχει. Η εμπειρία δεν ακυρώνεται εκτός αν το πράξει εκείνος που τη διαθέτει.


Οι νέες τηλεψευδαισθήσεις

Η τηλεόραση αναδιπλώνεται για να υπηρετήσει τον κεντρικό της ρόλο στην καθοδήγηση των αγορών σε μια εποχή που οι παλιοί όροι τους αμφισβητούνται. «Συμμετοχή του κοινού» είναι το νέο σύνθημά της και τα παντός είδους τάλεντ σόου ευαγγελίζονται μια σόουμπιζνες, όπου τα αστέρια της θα επιλέγονται «δημοκρατικά» από τους τηλεθεατές. Και όχι μόνο.

Είναι μια τηλεόραση που αντανακλά συμβολικώς την ανάγκη της εποχής για «τόπο στους νέους». Υποτίθεται ότι ανοίγει τις πόρτες στο κοινό να επιβάλει τα δικά του κριτήρια για το ποιος «θα πάρει τη δουλειά». Μην τρελαθούμε όμως, οι επιλογές καθορίζονται πάντα από τους όρους της παραγωγής των εν λόγω σόου. Ο χώρος που απομένει στο κοινό είναι συμβολικός. Και τι αντανακλούν; Το επίπεδο της κουλτούρας κοινού, τηλεόρασης και σόουμπιζνες. Ως εκ τούτου, δεν ήταν καμιά έκπληξη η υποστήριξη στον Χρήστο του «Greek Ιdol» από το κοινό, ούτε στην Αντιγόνη

Η τηλεόραση αντανακλά συμβολικώς την ανάγκη της εποχής

από την κριτική επιτροπή. Ο πρώτος συγκέντρωνε όλα τα χαρακτηριστικά του ρόλου του «παιδιού του λαού», που από το ασπρόμαυρο σινεμά μέχρι τις σημερινές διαφημίσεις προκαλεί τη νοσταλγική ταύτιση του λαού μιας Ελλάδας ψωροκώσταινας. Η δεύτερη είχε τα χαρακτηριστικά ενός «έτοιμου πακέτου» για να ενταχθεί στη ρηχή παράδοση μιας σόουμπιζνες, όπου οι κυρίες με καλή φωνή ή μέτρια αναλαμβάνουν να υποστηρίξουν το απόλυτο κιτς του καρναβαλικού στυλ της πίστας. Καμιά από τις εν λόγω περιπτώσεις, όπως και η συμπαθέστατη Βαλάντω με τη δουλεμένη φωνή, που κέρδισε τη νίκη στο «Greek Ιdol» δεν επιβεβαιώνουν τον ρόλο της νέας τηλεόρασης που ανοίγει πόρτες στους νέους. Παντού στις άλλες αγορές, απόφοιτοι των τάλεντ σόου κάνουν καριέρες, όπως και ουκ ολίγοι νέοι τραγουδιστές και συνθέτες οι οποίοι χρησιμοποίησαν την ιντερνετική οδό για να προβάλλουν τη δουλειά τους παρακάμπτοντας τους ασφυκτικούς κανόνες της σόουμπιζνες. Συμπέρασμα; Ακόμη και αυτό το νέο είδος τηλεόρασης, της ελεγχόμενης συμμετοχής του κοινού, δεν αντανακλά στη χώρα μας παρά εκείνη την παλιά νοοτροπία ενός κόσμου που θεωρούσε τα νιάτα απειλή, που τα περιόριζε στον ρόλο του ντεκόρ, του άλλοθι για να στηρίξει την εξουσία του και να προβάλει την εικόνα του πάνω τους.


Αρες, μάρες, κουκουνάρες

Απορούμε για τη σύγχυση που επικρατεί σε όλους τους τομείς σε αυτή τη χώρα; Ορισμένοι, επειδή βγαίνουν στην τηλεόραση θεωρούν ότι μπορούν να έχουν άποψη για τα πάντα, όπως αυτή που εξέφρασε η Σοφία Βόσσου (φωτογραφία), καλεσμένη της Μελέτη (Star) τις προάλλες: άριστα πράττουν και χρησιμοποιούν τις εκπομπές τους για να απαντούν στις κριτικές διάφοροι τηλεαστέρες.

Να υπενθυμίσουμε, ότι ο τηλεοπτικός αέρας δεν είναι ιδιοκτησία του κάθε τηλεαστέρα. Ούτε καν της τηλεοπτικής επιχείρησης. Παραμένει ιδιοκτησία των ελλήνων πολιτών, που την εκχωρούν για να ψυχαγωγούνται, κάτι που σαφώς τονίζεται και στο Σύνταγμα, το οποίο διαχωρίζει την τηλεόραση από τα υπόλοιπα μίντια. Παραξεχαστήκαμε…