Της τέχνης τα… παράλογα

Τη στιγµή που η αυλαία µιας ακόµη πολυαναµενόµενης δηµοπρασίας έπεφτε στο Παρίσι – όπου βγήκε στο σφυρί µέρος της περίφηµης συλλογής Βολάρ – µε τζίρο 3,7 εκατ. ευρώ, η συζήτηση στον κόσµο της τέχνης άνοιγε σχετικά µε το αν οι φήµες είναι εκείνες που ελέγχουν την αγορά και όχι τα ίδια τα έργα µε την αξία τους.

Στην προχθεσινή δηµοπρασία χέρια άλλαξαν 139 έργα τέχνης, στην πλειονότητά τους σχέδια, και πολλαπλά, µε σπουδαίες υπογραφές όπως των Πάµπλο Πικάσο, Πολ Γκογκέν, Πιερ Ογκίστ Ρενουάρ και Μαν Ρέι, ενώ στα αζήτητα έµεινε ένα από τα πιο σηµαντικά έργα που αναµένονταν να πωληθούν: ένα πορτρέτο του συγγραφέα Εµίλ Ζολά, το οποίο είχε φιλοτεχνήσει ο παιδικός του φίλος Πολ Σεζάν. Και να σκεφτεί κάποιος πως το πορτρέτο θεωρείται σπάνιο, καθώς ο Σεζάν είχε καταστρέψει τα περισσότερα από τα πορτρέτα του Ζολά επειδή δεν τα θεωρούσε αρκετά καλά. Ωστόσο οι υπεύθυνοι του οίκου Sotheby’s, που είχαν και την ευθύνη της δηµοπρασίας, απέδωσαν το γεγονός ότι δεν πωλήθηκε το έργο σε λάθος κατά τη διάρκεια της διαδικασίας.

Δεν είναι η πρώτη φορά που ένα τέτοιο παράδοξο συµβαίνει τον τελευταίο καιρό. Από τη µία τα ρεκόρ διαδέχονται το ένα το άλλο. Από την άλλη έργα, η τιµή των οποίων αναµενόταν να εκτοξευθεί στα ύψη, και δηµοπρασίες που αναµένονταν να µαζέψουν όλα τα λεφτά – όπως εκείνη των Christies που διαφηµιζόταν ως η ακριβότερη δηµοπρασία έργων τέχνης που έχει γίνει ποτέ στην Ευρώπη – δεν κατάφεραν να πιάσουν τον στόχο.

Χαρακτηριστικό παράδειγµα τα τρία σχέδια µε µολύβι του Πικάσο, πορτρέτα της µούσας του Ντόρας Μαάρ, που πωλήθηκαν στη δηµοπρασία των Sotheby’s µε έργα ιµπρεσιονιστών και µοντέρνας τέχνης (όπου εκποιήθηκε µέρος της συλλογής Βολάρ). Πρόκειται για δηµιουργίες του 1937, που δεν συνδέονται µε καµία περίοδο του ζωγράφου και πρόκειται για ένα είδος προσωπικών σηµειώσεων.

«Είναι σχέδια του σωρού, γλυκανάλατα. Χωρίς την υπογραφή του Πικάσο δεν θα έβρισκαν ποτέ αγοραστές. Κι όµως, ξεπέρασαν κατά πολύ τις αρχικές του εκτιµήσεις πιάνοντας µέχρι και 1,418 εκατ. ευρώ», επισηµαίνει σε άρθρο του στους «Νew Υork Τimes» ο Σουρέν Μελικιάν.

«Είναι πολύ έντονη από τη µια µεριά η διάθεση του κοινού να αγοράσει και από την άλλη η έλλειψη έργων που να έχουν ποιότητα ή ουσιαστικό ενδιαφέρον».


Από τα 17 εκατ. ευρώ στα αζήτητα

Αρκεί µια µεγάλη υπογραφή για να πωληθεί ένα έργο; Από ό,τι φαίνεται όχι. Βασικό ρόλο παίζει και η τιµή. Διότι ναι µεν µπορεί µια ελαιογραφία του Σεζάν από τη Συλλογή Βολάρ να έµεινε στα αζήτητα από λάθος, όπως λένε οι αρµόδιοι, αλλά τα Νούφαρα του Μονέ – έργο που είχε χαρακτηριστεί αντικείµενο του πόθου για κάθε συλλέκτη ιµπρεσιονιστικών έργων – δεν κατάφεραν να αλλάξουν χέρια στη δηµοπρασία των Christie’s καθώς θεωρήθηκε υπερεκτιµηµένο (εκτίµηση προς 36 έως 48,7 εκατ. ευρώ) και δεν βρέθηκε τελικώς αγοραστής στα χρόνια της οικονοµικής κρίσης. Παράλογο όταν το ίδιο έργο είχε πωληθεί το 2000 προς 17 εκατ. ευρώ;