Χορός κατασκόπων στον Θερμαϊκό

Σκοτεινά σοκάκια, πόρνες, µια Θεσσαλονίκη περικυκλωµένη από κατασκόπους και ένας έλληνας αστυνοµικός είναι οι πρωταγωνιστές του νέου βιβλίου ενός διάσηµου συγγραφέα ιστοριών κατασκοπείας

Το παλιό λιµάνι µε τις προβλήτες και τους οίκους ανοχής, τα στοτεινά σοκάκια και τα τούρκικα αρχοντικά βρίσκονται στον φόντο ενός µυθιστορήµατος κατασκοπείας µε επίκεντρο τη Θεσσαλονίκη και τίτλο «Spies of the Βalkans» (Κατάσκοποι των Βαλκανίων). Το νέο µυθιστόρηµα του Αλαν Φερστ, του νεοϋορκέζου µπεστσελερίστα στο είδος αυτό του µυθιστορήµατος, έχει ελληνικό θέµα και έλληνα ήρωα. Είναι ο Κώστας Ζαννής, υψηλόβαθµος αστυνοµικός που χειρίζεται λεπτές πολιτικές υποθέσεις. Μπορεί να ονοµάσει έναν πολίτη «καταζητούµενο εγκληµατία» και να ζητήσει την έκδοσή του, κυρίως όµως είναι αυτός που προσπαθεί να συνδιαλλαγεί εκ µέρους της Αστυνοµίας µε έναν εσµό κατασκόπων που έχουν κατακλύσει τη Νύµφη του Θερµαϊκού. Μια πολύφερνη νύφη που, όπως και παλαιότερα, έτσι και σε εκείνη την κρίσιµη περίοδο συγκέντρωνε την προσοχή πολλών ξένων διπλωµατών. Βρισκόµαστε στα τέλη του 1940. Οι Ελληνες έχουν αποκρούσει τους Ιταλούς _ πρόκειται για την πρώτη ήττα συµµάχου των Γερµανών. Οι τελευταίοι όµως είναι έτοιµοι για εισβολή και η πρωτεύουσα του ελληνικού Βορρά δεν µπορεί να κάνει τίποτα άλλο από το να περιµένει µουδιασµένη την άφιξή τους.

Η τουρκική διπλωµατική αποστολή, οι γερµανικές µυστικές υπηρεσίες, ένας ταξιδιωτικός συγγραφέας που έστειλαν οι Βρετανοί και πολλοί άλλοι κατάσκοποι _ από τη Βουλγαρία; Την Ιταλία; Κανείς δεν ξέρει.

Ο Ζαννής παλεύει µε τα θηρία. Και εµπλέκεται σε µια δύσκολη υπόθεση εξασφάλισης διόδου σωτηρίας του γερµανοεβραϊκού πληθυσµού από το Βερολίνο προς τη Θεσσαλονίκη και από εκεί για τη Μέση Ανατολή. Είναι ο µόνος ελεύθερος διάδροµος τη συγκεκριµένη χρονική στιγµή, όλοι οι άλλοι έχουν κλείσει. Και η Γκεστάπο ενεργοποιείται να τον κλείσει και αυτόν. Ταυτόχρονα όµως µε την απειλή του πολέµου, η ερωτική ζωή της πόλης παίρνει φωτιά _ να που για την «ερωτική Θεσσαλονίκη» ξέρουν και οι Αµερικανοί. Για τον Ζαννή ο έρωτας εκείνη την περίοδο λέγεται Ρωξάνη, είναι µια Αγγλίδα που διευθύνει την τοπική σχολή µπαλέτου. Κάποια στιγµή ανακαλείται εσπευσµένα στο Λονδίνο αλλά ο οξυδερκής Ζαννής _ έρωτας γαρ _ δεν υποψιάζεται ότι, εκτός από χορεύτρια, η Ρωξάνη είναι και κατάσκοπος.

Ο γεννηµένος στο Μανχάταν Αλαν Φερστ είναι µάλλον άγνωστος στην Ελλάδα, είναι όµως πολύ γνωστός στις Ηνωµένες Πολιτείες Αµερικής και έχει µεταφραστεί σε δεκαεπτά γλώσσες. Αρχισε γράφοντας ταξιδιωτικά άρθρα και λογοτεχνικές κριτικές στο περιοδικό «Εσκουάιρ», αλλά προφανώς προτιµούσε να ταξιδεύει ο ίδιος και να γράφει λογοτεχνία. Εζησε αρκετό καιρό στη Νότια Γαλλία, µετά εργάστηκε στο Σιάτλ, έπειτα επέστρεψε στη Γαλλία _ στο Παρίσι αυτή τη φορά _, έγραφε µία εβδοµαδιαία στήλη στην «Ιnternational Ηerald Τribune» και δηµοσίευσε το πρώτο του µυθιστόρηµα κατασκοπείας, το 1988: ήταν το «Νight Soldiers» (Στρατιώτες της νύχτας). Ακολούθησαν άλλα εννέα, µε πιο πρόσφατο το «Τhe Spies of Warsaw» (Οι κατάσκοποι της Βαρσοβίας, Random Ηouse 2008). Τώρα έρχεται το ενδέκατο µυθιστόρηµά του, µε τη Θεσσαλονίκη στο επίκεντρο αλλά και µε το Παρίσι και το Βερολίνο να γίνονται οι δύο άλλες κορυφές ενός δύσκολου τριγώνου. «Καταπληκτικό µυθιστόρηµα για έναν άνθρωπο που διακινδυνεύει τα πάντα προκειµένου να αντιπαρατεθεί στον διάβολο» έγραψε ο ξένος Τύπος. Οσο για τον Κώστα Ζαννή, γράφουν οι «Νew Υork Τimes», µοιάζει µε παλαιότερους ήρωες του συγγραφέα ως προς τις ικανότητες και το στυλ: Αν ένας πολιτικός εκβιάζεται από µία πόρνη, τη λύση θα τη βρει ο Ζαννής. Αν µία σηµαντική γυναίκα σκοτώσει τον άντρα της και δείξει, επιπλέον, δηµόσια τη χαρά της που τον ξεπάστρεψε, ο Ζαννής θα σηκώσει τους ώµους και θα πει: «Ατακτο κορίτσι». Ωστόσο ο καινούργιος ήρωας του Φερστ είναι µια νεώτερη και πιο ρωµαλέα εκδοχή των ηρώων του συγγραφέα. Και το ότι είναι Ελληνας σε µια τόσο δύσκολη εποχή τού δίνει εντελώς διαφορετική προοπτική, γράφει η αµερικανική εφηµερίδα.

ΙΝFΟ

Αlan Furst, «Spies of the Βalkans».
Κυκλοφορεί από τις Εκδ. Random Ηouse, σελ. 288.

«Μην εµπιστεύεσαι το αύριο»

Το φθινόπωρο, οι βροχές ήρθαν στη Μακεδονία. Η καταιγίδα άρχισε από τα βόρεια _ την πέµπτη µέρα του Οκτωβρίου του 1940 _ όταν απειλητικά σύννεφα στάθηκαν πάνω από τα ορεινά χωριά στα σύνορα της Βουλγαρίας και της Ελλάδας. Στο µέσον της ηµέρας µετακινήθηκαν νότια, και πιο βαριά τώρα, κατηφόρισαν την κοιλάδα του ποταµού Βαρδάρη µέχρι που, το σούρουπο, έφτασαν στα υψώµατα της Θεσσαλονίκης και, την ώρα που ανάβουν τα φανάρια στους δρόµους, η βροχή άρχισε να στάζει από τα κεραµίδια στις στέγες στα παλιά σοκάκια του λιµανιού και πιτσίλισε την επιφάνεια της επίπεδης, σκοτεινής θάλασσας. Ακριβώς µετά τις έξι το απόγευµα, ο Κώστας Ζαννής, γνωστός στην πόλη ως ένας βετεράνος αξιωµατούχος της αστυνοµίας _ ό,τι και αν σηµαίνει αυτό, ίσως τίποτα παραπάνω από ένα κοστούµι αντί µιας στολής _ άφησε το γραφείο του στον ψηλότερο όροφο ενός ανώνυµου κτιρίου της Εγνατίας, κατέβηκε πέντε πατώµατα µε ξύλινες σκάλες που έτριζαν, κινήθηκε προς τον δρόµο και άνοιξε απότοµα την οµπρέλα του. Νωρίτερα την ίδια µέρα είχε δεχθεί ένα τηλεφώνηµα από τον Λιµενάρχη, κάτι που είχε να κάνει µε την άφιξη ενός τουρκικού φορτηγού πλοίου, του «Μπακίρ» _ «κάτι ασύνηθες» ήταν η φράση που χρησιµοποίησε ο αξιωµατικός, προσθέτοντας ότι προτιµούσε να παρακολουθήσει την υπόθεση προσωπικά. «Με καταλαβαίνεις, Κώστα» είχε πει.

Ω, ναι, ο Ζαννής τα καταλάβαινε όλα πολύ καλά. Εκείνη την περίοδο, την Ελλάδα κυβερνούσε η δικτατορία του Μεταξά από το 1936 _ το µήκος της γυναικείας φούστας ήταν οριοθετηµένο και απαγορευόταν να διαβάσεις δυνατά τον Επιτάφιο του Περικλή _ και ο κόσµος ήταν επιφυλακτικός όταν µιλούσε στο τηλέφωνο. Επιπλέον, µε µεγάλο µέρος της Ευρώπης να έχει καταληφθεί από τη ναζιστική Γερµανία και τα στρατεύµατα του Μουσολίνι στην Αλβανία, στα ελληνικά σύνορα, κανείς δεν µπορούσε να είναι βέβαιος για το τι θα επακολουθούσε. Αρα, «µην εµπιστεύεσαι το τηλέφωνο». Ή τις εφηµερίδες. Ή το ραδιόφωνο. Ή το αύριο.