Ρεπορτάζ

Λ όπως Λυρική, ή όπως Λιδoρίκι;
Του Παύλου Ηλ. Αγιαννίδη

«Γιατί η πλειονότητα στη Λυρική είναι από το Λιδoρίκι;». Με αυτό το ερώτημα- πληροφορία (και άλλα…) και με αφορμή την αποψινή πρεμιέρα της όπερας «Νόρμα» από την Εθνική Λυρική Σκηνή επιχειρήσαμε μια βουτιά στα άδυτα ενός ευρωβόρου οργανισμού που χρωστάει 15 εκατ. ευρώ, κόστιζε 32 εκατ. τον χρόνο και είναι… η καταχρεωμένη Ελλάδα σε μικρογραφία
«Ε΄ strano!… e΄ strano!» (Τι παράξενο!), από την «Τραβιάτα» του Βέρντι…
Δεν χρειάζεται να είναι ντετέκτιβ κάποιος για να διαπιστώσει πως κάτι είναι σάπιο- εδώ και χρόνια- στο Βασίλειο της Δανιμαρκίας, που έλεγε και ο Μάρκελλος στον «Αμλετ». Αρκεί να τηλεφωνήσει και να ζητήσει τον Τάδε υπάλληλο (όπου Τάδε ένα στερεοελλαδίτικο επώνυμο). «Ποιον απ΄ όλους τους Τάδε;» έρχεται η ερώτηση. «Τον Δείνα Τάδε». «Ποιον απ΄ όλους;» ξαναρωτούν; «Στο τεχνικό τμήμα, στους χορωδούς ή στα γραφεία διοίκησης;». Υποπτο; Καλά, δεν είναι και οι υπάλληλοι της Βουλής με τα προκλητικά «έξτρα». Απλώς είναι μια μεγάααλη οικογένεια με… εντοπιότητα.

Πριν να συναντηθούμε με τον νεόκοπο πρόεδρο της ΕΛΣ Νίκο Μουρκογιάννη, ειδικό στο μάνατζμεντ εταιρειών σε οικονομική κρίση και συγγραφέα επιτυχημένων βιβλίων για την εταιρική στρατηγική (το «Ρurpose» του θεωρείται, ειδικά στην Αμερική, ως βίβλος), του ζήτησα να το ψάξει λίγο, καθώς μόλις από την 1η Απριλίου είχε αναλάβει την «εξυγίανση». Τι ανακαλύφθηκε; Πως ένας παλιός διευθυντής προσωπικού από το Λιδoρίκι, όταν αυξάνονταν δραματικά οι δημόσιοι υπάλληλοι στη Λυρική (αλλά και εν γένει στην προ ΔΝΤ Ελλάδα), φρόντισε να προσλάβει συλλήβδην- ανειδίκευτους ή μη- συγγενείς και συντοπίτες.

Ομως δεν είναι έργο ενός αυτό το παράξενο. Συνεχίστηκε επί χρόνια και έγινε ανεκτό- δεν τολμούσαν και πολλοί να τα βάλουν με συνδικαλιστές της ΕΛΣ με «άκρες» σε πολιτικά γραφεία. (Το ζοφερό είναι πως σε επίπεδο χρεών, διογκωμένων δαπανών, υπεράριθμων υπαλλήλων υπάρχουν αναλογίες και στο Εθνικό Θέατρο και το ΚΘΒΕ…)

Στα χρόνια που «θεσμοθετούνταν» η… εντοπιότητα από το Λιδoρίκι, τα «λοιπά έξοδα» της Λυρικής αυξάνονταν για να φτάσουν ετησίως το ένα δισεκατομμύριο δραχμούλες! Οπως και τα χρέη σε πιστωτές, οι οποίοι κληρονομούνταν από διοίκηση σε διοίκηση, είτε τους χρειαζόταν είτε όχι (φέτος 3,5 εκατ. ευρώ).

Τα δε τραπεζικά δάνεια που ανανέωνε διαρκώς η ΕΛΣ, αυξάνοντάς τα για να καλύψει παλαιότερα και δημιουργώντας νέα χρέη- σαν την Ελλάδα ένα πράγμα-, είναι 4 εκατ. Ετσι έφτασε η «τρύπα» στα 14.800.000 ευρώ!

Δεν είναι κρυφό ότι προηγούμενη διοίκηση της ΕΛΣ έφτασε να παραιτηθεί φοβούμενη τις απειλές- ακόμη και σε επίπεδο ζωής – οργισμένων πιστωτών. Αλλά και την εμπλοκή με τα χρέη σε «υποθέσεις του κοινού ποινικού δικαίου»! Ο νέος πρόεδρος αντιμετώπισε έναν από τους «παράξενους» (ως προς το αντικείμενο και τις ποσότητες) προμηθευτές, που στην κλίμακα του «είτε χρειάζονται είτε όχι» μάλλον ανήκει στη δεύτερη κατηγορία. «Μου χρωστάτε 2,5 εκατ. ευρώ. Θα μου δώσετε τίποτα σήμερα ή άλλη μέρα;» ρώτησε τον μάνατζερ. «Μηδέν σήμερα, μηδέν και αύριο» πήρε την απάντησή του.

Γιατί δεν αντέδρασε άγρια, όπως παλαιότερα; «Αν εφαρμοστεί το πτωχευτικό δίκαιο- η Λυρική έπρεπε να έχει πτωχεύσει από τον περασμένο Οκτώβριοόλοι παίρνουν ελάχιστα. Ομως ο υπουργός μπορεί και να πει “διαλύεται και η ΕΛΣ δεν χρωστάει τίποτα σε κανέναν”. Είναι αμφιβόλου συνταγματικότητας, αλλά δυνατόν» εξηγεί στα «ΝΕΑ» ο πρόεδρος Νίκος Μουρκογιάννης.

Επικρέμαται λοιπόν η δαμόκλειος σπάθη της πτώχευσης; «Μακάρι να ήταν έτσι. Το πρόβλημα στη Λυρική δεν είναι ότι αν δεν κάνουμε κάτι θα πεθάνουμε. Πεθαίνουμε όπως μιλάμε. Από 1ης Σεπτεμβρίου δεν έχουμε πλέον για μισθοδοσία, όσο κι αν περιορίστηκαν τα έξοδα. Αυτά είναι δεδομένα. Είναι τέλος διαδρομής».

«Dunque e proprio finita» (Ωστε τελειώσαμε στ΄ αλήθεια;), από την «Μποέμ» του Πουτσίνι…
Η Λυρική είχε φτάσει να πληρώνει 21 εκατ. ευρώ για 773 εργαζομένους: 337 αορίστου χρόνου- «μόνιμους» κατά τη λογική του υπερδιογκωμένου Ελληνικού Δημοσίου, 326 ορισμένου χρόνου- οι συμβάσεις τους δεν ανανεώνονται- και 110 μόνιμους υπαλλήλους του υπουργείου Πολιτισμού, ήτοι κυρίως την ορχήστρα που υπάγεται σε διαφορετικό καθεστώς. Από τα 32 που κόστιζε ετησίως!

Με τον περιορισμό των υπαλλήλων- οι οποίοι ανεξαιρέτως αξιολογούνται από την αρχή «και θα αξιολογούνται όλο και πιο αυστηρά»- και των εξόδων, το ανελαστικό αυτό κονδύλι μειώνεται ήδη στα 15 εκατ. Οπως και κάποια «παράξενα» επιπλέον γενικά έξοδα που κατέβηκαν από τα 2,5 εκατ. στις 500.000 ευρώ- για το περιεχόμενό τους που εκτιμάται ως «πολύ πολύ παράξενο» ο κ. Μουρκογιάννης δήλωσε «ανέτοιμος» και παρέπεμψε στα πεπραγμένα της νέας διοίκησης, εν καιρώ…

Μειώνοντας και τα ενοίκια από 2,5 εκατ. σε 1,5 εκατ. (ξενοικιάζονται το «Ακροπόλ», γραφεία Δίχως συμμάζεμα η Λυρική θα είχε φέτος εκτροχιαστεί κατά 12 εκατ. ευρώ με το χρέος της να ανεβαίνει στα 27 εκατ.!

κ.λπ. για να μεταφερθούν στην Καλλιθέα, σε κτίριο που παραχωρείται στην ΕΛΣ), τα 32 εκατ. του 2010 έχουν περιοριστεί ήδη στα 20 εκατ.

Η διαφορά; Τέσσερα δισεκατομμύρια δρχ.! Πλέον, η Λυρική «κινείται εντός ορίου προϋπολογισμού» υποστηρίζει ο πρόεδρός της. Καθώς 17 εκατ. είναι η επιχορήγηση του ΥΠΠΟΤ και σε 3 εκατ. εκτιμώνται τα έσοδα από χορηγίες και εισιτήρια.

Πώς το δέχτηκαν οι υπάλληλοι; «Γνωρίζοντας ότι αν δεν γίνει αυτό θα κοπούν… τα πάντα» λέει ο κ. Μουρκογιάννης. «Ομως πρέπει να το πω: είμαι συγκινημένος από τη στάση τους. Τις προάλλες έκανα αιφνιδιαστική επίσκεψη τα μεσάνυχτα στο Θέατρο Ολύμπια- δεν βγήκε κάτι, αλλά έτσι ξέρουν ότι ανά πάσα στιγμή μπορεί να με βρουν μπροστά τους – και βρήκα έναν υπάλληλο, από τους απολυμένους, να κάνει παρέα με τον φύλακα. Μου είπε: “Με απέλυσες αλλά έκανες σωστά”».

«Un tal gioco, credetemi, e meglio non giocarlo…» (Μην παίζετε τέτοιο παιχνίδι), από τους «Παλιάτσους» του Λεονκαβάλο…

«Οι εργαζόμενοι έχουν καταλάβει πως δεν γίνεται αλλιώς» προσθέτει ο Νίκος Μουρκογιάννης (συνδικαλιστές το επιβεβαιώνουν). Οταν πρωτοήρθα βρήκα μια περίεργη κουλτούρα. Εναν φόβο διάχυτο: “Τώρα θα γίνει ντου”, “τώρα θα φάμε ξύλο”… (Νομίζω πως πλέον επανήλθε τουλάχιστον η κόσμια συμπεριφορά) Κάποιοι μου έλεγαν πως φοβούνται να βγω και πω τα πράγματα με τ΄ όνομά τους στους εργαζομένους ή αν αλλάξω στο εργασιακό καθεστώς. Στο Καζαχστάν είχα καλέσει 25.000 πεινασμένους εργαζομένους- κάποιους με Καλάσνικοφ- που είχαν να πληρωθούν τριάμισι χρόνια και τους είχα πει χειρότερα… Αυτή είναι η δουλειά μου και την έχω κάνει πενήντα φορές». Γι΄ αυτό φαίνεται πως επιλέχτηκε και από το υπουργείο Πολιτισμού ένας μετρ της εταιρικής στρατηγικής (σχολιαστής συχνά στους «Financial Τimes») για το ευρωβόρο Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου, με συμβουλή και υπόδειξη διάσημου «κυνηγού κεφαλών» προέδρων ειδικών για προβληματικούς οργανισμούς.

«Ρresago il cuore della tua condanna» (Η καρδιά μου προαισθάνθηκε την καταδίκη σου), από την «Αΐντα» του Βέρντι…

Δεν μπορεί να κλείσει η Λυρική, να απολυθούν όλοι και να επαναπροσληφθούν όσοι πραγματικά χρειάζονται για να λειτουργήσει σοβαρά; «Οταν με κάλεσαν από το υπουργείο μού είπαν: “Αν δεν έρθετε, είμαστε διατεθειμένοι να την κλείσουμε”» λέει ο Νίκος Μουρκογιάννης. «Το σκέφτηκα κι εγώ αυτό: Δεν σώζεται το μαγαζί, ας πεθάνει τουλάχιστον αξιοπρεπώς. Και μπορεί να πεθάνει με πτωχευτικό νόμο- δεν ξέρω αν αυτό είναι αξιοπρεπώς βέβαια. Νόμο που θα ορίζει τι θα γίνει με τον “θησαυρό” της, τα τόσα κοστούμια (που είναι λιγότερα απ΄ όσα θα έπρεπε) και το μοναδικό περιουσιακό της στοιχείο, ένα οικόπεδο 300 τ.μ. στη Γλυφάδα. Η περίπτωση της ΕΛΣ είναι παγκοσμίως ιδιάζουσα, καθώς στερείται περιουσιακών στοιχείων ώστε να εκποιηθούν σε πτώχευση. Μπορεί δε στην τακτική του προϊόντος γιγαντισμού της και στα δάνεια να μοιάζει με τη χρεωμένη Ελλάδα- αυτό ήταν και ένα προσωπικό κίνητρο για να ασχοληθώ -, αλλά η λύση γι΄ αυτήν είναι διαφορετική».

Αν πτωχεύσει η Λυρική, το συνολικό κόστος του κλεισίματος θα είναι με βάση τα στοιχεία του «εκκαθαριστή» προέδρου Νίκου Μουρκογιάννη 29,5 εκατ. ευρώ. Εννέα εκατ. θα είναι οι αποζημιώσεις για τους εργαζομένους αορίστου χρόνου, 2,5 εκατ. τα έξοδα εκκαθάρισης, θα πρέπει να αποπληρωθεί μέρος των δανείων και 11 εκατ. τρέχουσες δαπάνες.

«Υπάρχουν λόγοι για να μην κλείσει η Λυρική» λέει ο πρόεδρος. «Ο μακροοικονομικός είναι πως το νέο κτίριο στο Φάληρο θα είναι έτοιμο το 2015- το ήλεγξα ο ίδιος ενδελεχώς αυτό. Επειτα για να κλείσεις και να ξανανοίξεις έναν οργανισμό σαν τη Λυρική χρειάζεσαι περίπου 60 έως 100 εκατ. ευρώ- που δεν τα βλέπω να έρχονται από τις Βρυξέλλες. Για να την κλείσεις δε έχεις και τα 29,5 εκατ. ευρώ…».

Υπάρχει λοιπόν και σχέδιο κλεισίματος. «Θα ήταν ανεύθυνο να μην έχω. Οταν έκλεισα την Westinghouse Ισπανίας είχα γραφείο κλεισίματος εκεί για τέσσερα ολόκληρα χρόνια. Δεν ήρθα να προσθέσω άλλον έναν ξερόλα στη χώρα και δεν είμαι ψηλά στην ιεραρχία για να αποφασίζω ποιο είναι το εθνικό συμφέρον. Οι εναλλακτικές είναι δύο: είτε κλείνουμε τώρα, είτε κάνουμε μια ένεση μακροζωίας στη Λυρική. Συμμαζεύουμε πολύ τα έξοδα. Και δίνουμε αρκετά για τα χρέη, γιατί δεν θα υπάρξουν ποτέ κέρδη ώστε να καλυφθούν».

<ΙΝFΟ

«Νόρμα» του Μπελίνι απόψε και αύριο στο Ηρώδειο. Και την ερχόμενη Παρασκευή και Σάββατο. Εισιτήρια: 30-100 ευρώ.
Φοιτητικό: 15. Τηλ.
210-3662.100.

Οι ράφτρες και οι αμοιβές της… Μαντόνας

Η «Νόρμα» του Μπελίνι φτάνει «κουτσουρεμένη» ως προς τον τεράστιο αρχικό προϋπολογισμό της απόψε στο Ηρώδειο.

Οι πληροφορίες του γράφοντος επιμένουν ότι και στη «Νόρμα», όπως και στις περισσότερες παραγωγές της, είχαν έρθει «δοτά» ονόματα πρωταγωνιστών, ακόμη και για ρολάκια ελάχιστων λεπτών, ελλήνων και ξένων, με αμοιβές επιπέδου… Μαντόνας (άντε, κόψτε κάτι). Ετσι το κόστος ανέβαινε τρομακτικά, μόνο και μόνο για να βολευτεί ο τάδε ή ο δείνα συντελεστής με «άκρες» σε πολιτικά γραφεία ή με «πλάτες» στο συνδικαλιστικό status quo.

Τι έκανε ο πρόεδρος; Ανέθεσε (υποθετικά) το ανέβασμα μιας «Νόρμα» σε δύο Ελληνες και έναν Αγγλο- σαν να τους έκλεισε σε διαφορετικά δωμάτια με το ίδιο διαγώνισμα-, πήρε το μεγαλύτερο ποσό και ζήτησε με αυτό να την ανεβάσουν. Εργαζόμενοι ψιθύρισαν στα «ΝΕΑ» πως το τελικό ποσό ήταν στο ένα τρίτο από εκείνο που βρήκε αρχικά ο πρόεδρος!

«Κάποιοι από τον Τύπο με έψεξαν» λέει ο κ. Μουρκογιάννης. «Δεν καταλαβαίνω γιατί. Δεν έκανα έκπτωση στην ποιότητα.

Ούτε στο καλλιτεχνικό πρόγραμμα. Απλώς περιόρισα την ποσότητα και υπερβολικά κονδύλια (σ.σ.: το καλλιτεχνικό πρόγραμμα φέτος περιορίστηκε από τα 6 στα 3 εκατ. ευρώ). Υπάρχουν όμως πολλά «παράξενα». Γιατί η Λυρική πληρώνει, φερ΄ ειπείν, έμμισθες ράφτρες και τα περισσότερα κοστούμια της ράβονται έξωπ.χ. στον οίκο Αrrigo; «Αυτό όντως ήταν ένα πρόβλημα» λέει ο κ. Μουρκογιάννης. «Υπάρχουν όμως πολύ μεγαλύτερα.

Οι ράφτρες δεν θα με… πεθάνουν, που λένε. Εχω άλλα, χειρότερα…». Οπως κάποια «παράξενα» τμήματα, που δεν καταλαβαίνεις προς τι λειτουργούν στελεχωμένα με πολύ περισσότερα άτομα και με τεράστια έξοδα, όπως λένε πληροφορίες. Ή σκανδαλώδεις συμβάσεις. Σαν τα σκάνδαλα της καταχρεωμένης Ελλάδας…