Μια ερμηνεία της πραγματικότητας

«Με στοιχειώνει ακόμα αυτός ο αστακός με τον αρακά που βρέθηκε από τον ιατροδικαστή στο στομάχι του Πολκ», μού έλεγε προχθές ο Εντμουντ Κήλυ με νεανικό σθένος παρά τα 82 του. «Δεν είναι συνηθισμένο φαγητό για Ελληνες…». Η νύξη αυτή δεν είναι τυχαία: παραπέμπει στην πληροφορία που θέλει τον αμφιλεγόμενο Ράντολ Κόουτ, υπεύθυνο Τύπου και πληροφοριών στο βρετανικό προξενείο, να είναι ο τελευταίος άνθρωπος που είδε τον Πολκ ζωντανό. Ο Κήλυ δεν το γράφει ευθέως στο βιβλίο του, αλλά το υπαινίσσεται σήμερα πως οι υποψίες του για τη δολοφονία στρέφονται εναντίον μιας ειδικής μονάδας της βρετανικής Μυστικής Υπηρεσίας Πληροφοριών επιφορτισμένης με τις βρώμικες δουλειές, σε μια εποχή λυσσαλέου αγώνα βρετανών και αμερικανών πρακτόρων να διαλύσουν την κομμουνιστική επιρροή. Η αφετηρία του ωστόσο ήταν άλλη. Ηθελε να φωτίσει τον ρόλο των Αμερικανών στη σκευωρία, ρόλο που μαρτυρούσε την «απόπειρα επέμβασης», όπως έγραψε, των ΗΠΑ στα εσωτερικά μιας άλλης χώρας- μια «γραμμή» που επικράτησε έπειτα στην αμερικανική εξωτερική πολιτική. Μια αντίστοιχη αγωνία να αποκαταστήσει ιστορικές αδικίες, τον τροφοδότησε άλλωστε και στα σημαντικότερα μυθιστορήματά του. Χαρακτηριστικά, τα Ημερολόγια μιας έρημης χώρας (Εξάντας 1986) που φωτίζουν την κατάληψη της εξουσίας στην Καμπότζη από τους Ερυθρούς Χμερ, από την οπτική μιας γυναίκας-πρόσφυγα. Επίσης, το Τελευταίο καλοκαίρι της αθωότητας (Εξάντας 1993) που παραπέμπει στον διωγμό των Εβραίων της Θεσσαλονίκης. Και φυσικά, η Σιωπηλή κραυγή της μνήμης (Εξάντας 1996) όπου υπαινίσσεται την εμπλοκή του αυστριακού κατοπινού καγκελάριου Κουρτ Βαλντχάιμ στη σφαγή στις 2/9/1944 στον Χορτιάτη. «Δεν με ενδιαφέρει απλώς να αποκαλύπτω πτυχές της πραγματικότητας, με ενδιαφέρει να δίνω και μια ερμηνεία», λέει σήμερα ο Κήλυ. «Γι΄ αυτό και ενώ πατάω σε πραγματικά περιστατικά, προσπαθώ να τα προεκτείνω μυθοπλαστικά ώστε να μιλήσω εντέλει για την ανθρώπινη συνθήκη».