Συνέντευξη

Μια Αµερική όπως η Ρώµη του Σαίξπηρ
Του Γιώργου Δ. Κ. Σαρηγιάννη , gsarigiannis@dolnet.gr

Το Φεστιβάλ Αθηνών ανοίγει φέτος µε ένα έργο που έγραψε ιστορία: «Αγγελοι στην Αµερική» του Τόνι Κούσνερ. Ο Νίκος Μαστοράκης σκηνοθετεί έναν θίασο οκτώ πρωταγωνιστών
Δύο ζευγάρια: ένα οµοφυλόφιλο που το ένα µέλος του πλήττεται από το ΑΙDS και ένα ετεροφυλόφιλο _ ο άντρας ανακαλύπτει και αποκαλύπτει στη βουλιαγµένη στα χάπια γυναίκα του την οµοφυλοφιλία του. Ενας δικηγόρος _ πρόσωπο υπαρκτό _, βουτηγµένος στη διαφθορά, που ξεκίνησε από τους κύκλους του Μακάρθι και που κρύβει την οµοφυλοφιλία του και ότι έχει επίσης ασθενήσει από ΑΙDS.

Γύρω από τους τρεις αυτούς βασικούς άξονες κινούνται πρόσωπα και πλέκονται ιστορίες και καταστάσεις καθηµερινές αλλά και εξωπραγµατικές σε µία Αµερική της δεκαετίας του ’80 και του Ρέιγκαν, όταν το σκιάχτρο του ΑΙDS εµφανίστηκε σπέρνοντας τον πανικό.

Και όµως το έργο του Τόνι Κούσνερ «Αγγελοι στην Αµερική» δεν έχει αποκλειστικό θέµα του το ΑΙDS.

Ούτε είναι ένα έργο γκέι.

Είναι µία µεγάλη ποιητική σύνθεση, πολύκλαδη, που ξεπέρασε την εποχή της (1991). Με το έργο αυτό, ένα έργο, τελικά, για την παγκόσµια κρίση αξιών _ ανεβαίνει το πρώτο, αυτόνοµο µέρος του «Η χιλιετηρίδα πλησιάζει» _ εγκαινιάζεται, ακριβώς σε µία περίοδο οικονοµικής κρίσης που δεν είναι µόνον οικονοµική, το φετινό Φεστιβάλ Αθηνών. Σκηνοθετεί ο Νίκος Μαστοράκης και το έργο υποστηρίζει ένας θίασος ασυνήθιστος για τα τελευταίως ισχύοντα στο ελληνικό θέατρο.

Ενας θίασος πρωταγωνιστών. Αλφαβητικά:

Ζέτα Δούκα, Θανάσης Ευθυµιάδης, Δηµήτρης Λιγνάδης, Χρήστος Λούλης, Μάγια Λυµπεροπούλου, Οδυσσέας Παπασπηλιόπουλος, Σοφία Σεϊρλή, Νίκος Χατζόπουλος.

Κύριε Μαστοράκη, προτείνατε στο Ελληνικό Φεστιβάλ ένα έργο µε κύριο άξονά του τον πανικό του ΑΙDS, που πρωτοπαίχτηκε το 1991, δεµένο µε την εποχή του. Γιατί; Πιστεύετε πως αφορά το ελληνικό κοινό σήµερα;

«Ναι. Γιατί, κατ’ αρχάς, η αναφορά του συγγραφέα στο ΑΙDS πιστεύω πως δεν είναι κυριολεκτική. Απλώς το ΑΙDS εγγράφεται σε µία σειρά από καταστροφές που, κατά ορισµένες θρησκευτικές δοξασίες, οδηγούν στο τέλος του κόσµου. Ο Κούσνερ ξεκινάει από µία εσχατολογική θρησκευτική θεωρία που µιλάει για το τέλος του κόσµου στο τέλος της χιλιετίας και τα διαβάζει όλα µέσα από το πρίσµα αυτό, σαν συµβάντα που όλα οδηγούν προς τη Θεία Δίκη _ σεισµοί, λιµοί, λοιµοί, καταποντισµοί…. Εξ ου και ο Αγγελος στο τέλος».

Στο έργο ο Κούσνερ δένει πολλά ανοµοιογενή στοιχεία _ µακαρθισµός, ο υπαρκτός δικηγόρος Ρόι Κον, εκτέλεση ως κατασκόπων του ζεύγους Ρόζενµπεργκ, Ρέιγκαν και Ρεπουµπλικάνοι, Εβραίοι, Μορµόνοι, τραβεστί, οράµατα µε αρχαίους προγόνους, χάπια και τραβεστί και φυλετικές διακρίσεις… «Πρόθεσή του είναι να καταδείξει µία κοινότητα εν διαλύσει. Γι’ αυτό και επιλέγει εντελώς ετερογενή πρόσωπα. Προσπαθώντας να δείξει πως, παρόλο που έχουν κοινά χαρακτηριστικά, ο καθένας είναι ξένος προς τον άλλον και δεν µπορούν να συγκροτήσουν ενιαία κοινωνία».

Τι είναι αυτό που ώθησε το έργο να ξεπεράσει την εποχή του και την κοινωνία του;
«Ο Κούσνερ αντιµετωπίζει την Αµερική όπως ο Σαίξπηρ αντιµετωπίζει στα ρωµαϊκά του δράµατα τη Ρώµη. Είναι ένα έργο προφητικό, γραµµένο γύρω στο 1990, που µιλάει για ένα τέλος που έρχεται και που ήρθε και στην πραγµατικότητα. Από το 2000 ο κόσµος άλλαξε ριζικά: αρχίζει ο πόλεµος µε το Ισλάµ, 11η Σεπτεµβρίου, µεγάλες τροµοκρατικές ενέργειες, παντού µια οικονοµική διάλυση που τη ζούµε τώρα κι εµείς…».

Μιλούµε για το ύφος της παράστασης στην οποία χρησιµοποιούνται εµφανώς µικρόφωνα.

«Ο Κούσνερ έχει γράψει ένα έργο κατά κάποιον τρόπο µεταµπρεχτικό».

Αυτό που µου λέτε εξηγεί και τη γραµµή της παράστασης και τη διδασκαλία των ηθοποιών;

«Ναι, βέβαια. Ολα γίνονται εµφανώς. Εµφανέστατα. Αυτό άλλωστε θέλει ο συγγραφέας. Γι’ αυτό και έβαλε τρεις από τους ηθοποιούς να παίζουν περίπου δέκα ρόλους µε σχεδόν µηδενική µεταµόρφωση. Το ζητάει στις σκηνικές του οδηγίες».

Εσείς τι ζητήσατε από τους ηθοποιούς σας;
«Πολλά και διαφορετικά πράγµατα. Επειδή δεν έχω έτοιµες λύσεις στην τσέπη µου, ζητούσα πολλά πράγµατα να δοκιµαστούνε στην πρόβα. Το γεγονός είναι πως ήταν από τις πιο ενδιαφέρουσες πρόβες που έχω κάνει ποτέ µου. Γιατί και οι ηθοποιοί που παίζουν είναι πάρα πολύ έξυπνοι και πρόθυµοι να αντιµετωπίσουν µαζί µου τις δυσκολίες του έργου».

Η παράσταση ετοιµάστηκε και ανεβαίνει στη σκιά της οικονοµικής κρίσης, εν µέσω απεργιών, διαµαρτυριών, συλλαλητηρίων, νεκρών… Σας επηρέασε αυτό;

«Μα είναι δυνατόν να µη µας επηρέασε; Ολο αυτά συζητούσαµε στις πρόβες. Προσωπικά νιώθω να ζω µέσα σε ένα θρίλερ που το τέλος του δεν µπορώ να το προβλέψω».

Η τέχνη επηρεάζεται από την περιρρέουσα ατµόσφαιρα; Μπορούν όλα αυτά να υπεισέλθουν έστω και εµµέσως στο τελικό αποτέλεσµα;

«Βέβαια! Ακόµα και τη “Χαρτοπαίχτρα” του Ψαθά να κάνεις, το αποτέλεσµα θα επηρεαστεί».

ΙΝFΟ

Από 1 έως 7 Ιουνίου, στις 21.00, «Πειραιώς 260» / Χώρος Δ΄. Εισιτήρια: 25, (µειωµένο) 20, (φοιτητικό)
15 ευρώ. Πληροφορίες:
τηλ. 210-3272-000,
http://www.greekfestival.gr

Οι οκτώ ηθοποιοί µιλούν για τους «Αγγέλους» τους

Ζέτα Δούκα «Με φόντο µιαν αναγεννηµένη από τα πάθη και τα λάθη του παρελθόντος και ανερχόµενη Αµερική, βγαίνουν στο φως σε πρώτο επίπεδο τα προβλήµατα των σχέσεων, η οµοφυλοφιλία – οµοφυλοφοβία και το ακµάζον ΑΙDS, ενώ από κάτω, µε πολλή µαεστρία, ο συγγραφέας περιγράφει την αιώνια διαπλοκή της πολιτικής, της θρησκείας και της σαθρής ως εκ τούτου κοινωνίας. Ο χαρακτήρας που υποδύοµαι, η Χάρπερ, είναι ένα βαθιά πονεµένο πλάσµα, στερηµένο από αγάπη, που βιώνει σ’ όλη της την ζωή την υποκρισία και την ανειλικρίνεια. Και που προσπαθεί να ξεφύγει από την οδυνηρή πραγµατικότητα κάνοντας χρήση ουσιών. Εξυπνη και διορατική ωστόσο, µια σύγχρονη Κασσάνδρα, προβλέπει το δυσοίωνο µέλλον όταν κανείς δεν µπορεί ή δεν θέλει να το δει, προκαλώντας την αναπόφευκτη πορεία της προς το αδιέξοδο».

Δηµήτρης Λιγνάδης «Ο ρόλος µου, ο Ρόι Κον, είναι το µοναδικό υπαρκτό πρόσωπο που εµφανίζεται στο έργο. Ενας δικηγόρος διάσηµων πελατών, διαπλεκόµενος µε κάθε εξουσία, Λευκό Οίκο, Μακάρθι, CΙΑ… Μία σκοτεινή αλλά και νιτσεϊκή προσωπικότητα που πρωτοστάτησε σε πολλά δικαστικά και πολιτικά σκάνδαλα µέχρι να πεθάνει το 1986 από ΑΙDS, ασθένεια που ποτέ δεν παραδέχτηκε όπως και την οµοφυλοφιλία του. Η πρόκληση για µένα είναι το πώς αυτή η προσωπικότητα και η κοσµοθεωρία της µπορούν να δέσουνε σε µια παράσταση µε έντονη γκέι µυθοπλασία, που θέλει όµως να φωτίσει και τις φιλοσοφικές και θεολογικές πλευρές του έργου».

Χρήστος Λούλης «Ο Πράιορ, ο ρόλος που παίζω στο έργο, είναι άρρωστος. Πολύ. Πρόκειται να πεθάνει σύντοµα. Είναι απόβλητος, ξεχασµένος από τους δικούς του και από αυτόν που αγαπάει. Μέσα στο έργο αυτό, όπου οι τελευταίοι έσονται πρώτοι, όπου οι σίγουροι για τον εαυτό τους και το µυαλό τους έρχονται σε αδιέξοδο, όπου δεν υπάρχει κανένα φως στον ορίζοντα εκτός από τη λάµψη που θα έρθει από το τέλος της χιλιετίας, ο Πράιορ γίνεται ο ενδιάµεσος. Ο διαλεγµένος να δει και να ακούσει πρώτος την προφητεία να εκπληρώνεται. Για έναν καινούργιο κόσµο χωρίς αρρώστια, χωρίς αδικία, χωρίς βία. Για έναν κόσµο γεµάτο αγάπη, οµορφιά, φως.

Και τα ακούει όλα αυτά και θα γίνει ο προφήτης της νέας εποχής, αυτός, ο µιασµένος».

Θανάσης Ευθυµιάδης «Ο ρόλος µου είναι ο Τζο. Οικογένεια, κοινωνία, θρησκεία, πολιτική τον φόρτωσαν µε ένα ψέµα που ο ίδιος το συνέχισε προσπαθώντας να πείσει και τον εαυτό του ότι είναι η αλήθεια. Ετσι φτάνει σε αδιέξοδο. Στο έργο τον βρίσκουµε τη στιγµή που θα πρέπει να το υπερβεί: να παραδεχθεί την οµοφυλοφιλία του, να παραδεχθεί ότι η θρησκεία του, η γυναίκα του, η µητέρα του, η δουλειά του δεν τον εκφράζουν για να µπορέσει να ανοίξει ένα καινούργιο κεφάλαιο στη ζωή του. Η ουσία του έργου είναι ακριβώς το ψέµα. Που, αν µπει σαν βάση στη ζωή µας, είµαστε καταδικασµένοι να µην µπορούµε να αλλάξουµε τίποτα. Η οικονοµική κρίση είναι µόνο µία πτυχή από τα δεινά που µπορεί να επιφέρει το ψέµα. Ας ξυπνήσουµε, ας δει ο καθένας την αλήθεια µέσα του, ας την πει σε όσους αγαπάει και τον αγαπάνε κι όποιος αντέξει ας µείνει µαζί του. Ειδεµή καλύτερα να αντιµετωπίσουµε τη ζωή µε αλήθεια και µόνοι µας».

Μάγια Λυµπεροπού «Μέσα σε έναν κόσµο εν κρίσει τα καθηµερινά πρόσωπα του έργου, το ετεροφυλόφιλο (Χάρπερ και Τζο) και το οµοφυλόφιλο (Λούις και Πράιορ) ζευγάρι κλυδωνίζονται, η ήδη µολυσµένη εξουσία (Ρόι Κον) σήπεται, η διαπλεκόµενη επιστήµη (Γιατρός) διαπιστώνει αλλά αδυνατεί να συνδράµει… Ιστορία και θρησκεία δεν προσφέρουν και δεν παρηγορούν και “η χαρά µαταιώθηκε”. Εργο που µοιάζει να γράφηκε τώρα, πρόκληση για όλους µας µια και κανενός είδους νατουραλισµός ούτε καν ρεαλισµός δεν αρκούν να µεταδώσουν το ρίγος που προκαλεί. Μπορεί ο Κούσνερ να µιλά για την Αµερική, «αυτό το χωνευτήρι όπου τίποτα δεν χωνεύτηκε», είµαστε όµως όλοι µας Αµερικανοί σε µια Δύση όπου δύουν τα πάντα. Οι ρόλοι δεν είναι χαρακτήρες αλλά φορείς, ιδιαίτερα οι ρόλοι που επωµίζοµαι (Ραβίνος, Γιατρός, Μητέρα, Εθελ Ρόζενµπεργκ) σ’ αυτό το καλειδοσκοπικό έργο όπου κάθε σκηνή είναι και µια καύση».

Οδυσσέας Παπασπηλιόπουλος «Ο ρόλος µου είναι ο Λούις. Ο ένας από το οµοφυλόφιλο ζευγάρι. Ενας πολύ συνηθισµένος άνθρωπος.

Εχω γνωρίσει πολλούς σαν αυτόν. Αυτό που τον χαρακτηρίζει είναι ότι δεν µπορεί να φύγει από τον εαυτό του, δεν µπορεί να φύγει από τη µοναξιά του, δεν µπορεί να αγαπήσει αληθινά. Το τραγικό είναι ότι το γνωρίζει. Μολονότι προσπαθεί να βρει δικαιολογίες για να µην το παραδεχτεί. Κύριος άξονας του έργου είναι οι άνθρωποι. Αυτό είναι που κυρίως µε αφορά. Η απελπισία τους, η µοναξιά τους, η τροµακτική αδυναµία τους να επικοινωνήσουν».

Σοφία Σεϊρλή «Η οµοφυλοφιλία, το ΑΙDS, τα χάπια και οι παραισθήσεις, η καταπίεση της θρησκείας, η πολιτική διαφθορά.

Μέσα δεκαετίας ’80, η Αµερική του Ρέιγκαν και της οικονοµικής ανάκαµψης. Η Αµερική των µεγάλων αντιθέσεων, του πλούτου και της φτώχειας, της επιστήµης, του πνεύµατος, της αµάθειας και της άγνοιας. Της Μαφίας, του FΒΙ και της CΙΑ.

Των πολλών µειονοτήτων και της γκετοποίησης. Το τέλος του αιώνα πλησιάζει. Η Αστεγη, ένας από τους τρεις ρόλους που παίζω, λέει : “Στον καινούργιο αιώνα όλοι θα ’µαστε τρελοί!”. Προφητικός ο Κούσνερ. Μιλάει για το έσχατον, την περίοδο της εσχατολογίας. Οι άλλοι δύο είναι ο Αγγελος – ελπίδα και µια µακρινή υπόσχεση σωτηρίας – και η Εµιλι, η νοσοκόµα του Πράιορ».

Νίκος Χατζόπουλος «1990: η Αµερική αποκτά µια νέα συνείδηση, το ΑΙDS επικρέµαται σαν παγκόσµια απειλή, η επικείµενη έλευση της νέας χιλιετίας ξυπνά το δέος και τους φόβους για µια αποκαλυπτική συντέλεια του κόσµου. 2010: η Αµερική (ίσως και άλλα έθνη) αξιώνουν µια νέα θέση στον κόσµο, η επικείµενη παγκόσµια κατάρρευση ξυπνά νέους αποκαλυπτικούς φόβους και η ασθένεια, µεταφορικά πλέον, είναι το κακοφόρµισµα ενός πολιτισµού που σάπιζε υπόκωφα επί δεκαετίες. Και πάλι παρόµοιες συνθήκες, λοιπόν. Κι αυτή η αγωνία µπρος στο άγνωστο µέλλον, από ποιον µπορεί να εκφραστεί καλύτερα παρά από τις µειονότητες – θρησκευτικές, πολιτικές ή σεξουαλικές. Για µένα η συµµετοχή σ’ αυτό το επίκαιρο έργο είναι µια ερεθιστική πρόκληση, έστω και µόνο για το γεγονός ότι παίζω πέντε διαφορετικούς ρόλους!».


«Το να ζεις στη σηµερινή εποχή είναι σχεδόν ηρωικό»
Του Παύλου Θ. Κάγιου

Ο πολυβραβευµένος έλληνας σκηνοθέτης µιλάει για την Ελλάδα των ταινιών του και του σήµερα, µε αφορµή τη µεγάλη προσφορά των «ΝΕΩΝ»
«Η πιο προφητική ταινία µου είναι ο “Μεγαλέξανδρος”, καθώς µιλάει για την ανάγκη ενός οδηγητή που θα πάει µπροστά την Ιστορία» υποστηρίζει ο Θόδωρος Αγγελόπουλος, χωρίς να ξεχνάει ότι «αυτοί, εκπροσωπούν την ουτοπία και µόνο προσωρινά µπορούν να οδηγήσουν για λίγο την Ιστορία… Οι “Κυνηγοί” είναι η πιο σατιρική και γεµάτη ειρωνεία ταινία µου πάνω στην αστική τάξη».

Για το «Ταξίδι στα Κύθηρα», την ται νία που θα κυκλοφορήσει µε «ΤΑ ΝΕΑ Σαββατοκύριακο» στις 5/6, ο Θόδωρος Αγγελόπουλος λέει: «Είναι η πιο δραµατική ταινία µου, µε πιο πολλή Ελλάδα µέσα της. Είναι και η πιο µουσική µου ταινία» (από εδώ αρχίζει η συνεργασία του µε την Ελένη Καραΐνδρου, που διαρκεί µέχρι σήµερα).

Στην ταινία, ένας σκηνοθέτης του κινηµατογράφου κουρασµένος απ’ τις µυθοπλασίες, αναζητά µια ιστορία ουσιαστική και προσκολλάται σ’ έναν γέρο που πουλάει λεβάντες στον δρόµο, τον Σπύρο: έναν πρώην κοµµουνιστή, εξόριστο στην Τασκένδη, που έχει επιστρέψει στην πατρίδα ύστερα από 32 χρόνια εξο ρία. Στο χωριό του, που το είχε υπερασπιστεί κατά τη διάρκεια του πολέµου, γίνεται µάρτυρας ενός ξεπουλήµατος της γης και των ιδεών και προσπαθεί να το αποτρέψει. Ωστόσο δεν µπορεί να συµπλεύσει µε την πραγµατικότητα που συναντά. Αποµονώνεται. Δεν µπορεί να επικοινωνήσει µε τα παιδιά του, µε τους γύρω του. Μόνο η γυναίκα του, πιστή και υποµονετική Πηνελόπη, τον ακολουθεί µέχρι το τέλος, µέχρι το τελευταίο του ταξίδι.

Στο «Ταξίδι στα Κύθηρα» είχατε για πρωταγωνιστές τον µυθικό Μάνο Κατράκη και τον Διονύση Παπα γιαννόπουλο µε τη Μαίρη Χρονοπούλου. Πώς ήταν αυτή η συνεργασία;

Ηταν η τελευταία εµφάνιση του Μάνου Κατράκη στο σινεµά και, όταν βγήκαµε από την προβολή στο Φεστιβάλ των Καννών, γύρισε και µου είπε συγκινηµένος «είχες δίκιο», εννοώντας κάποιες υποδείξεις µου την ώρα των γυρισµάτων για τις οποίες είχε διαφορετική γνώµη. Ο Μάνος Κατράκης ήταν ένα τεράστιο κεφάλαιο στη µεταπολεµική ελληνική πραγµατικότητα. Οσο για τον Διονύση Παπαγιαννόπουλο, ήταν τόσο πράος και συνεργάσιµος!

Καθόταν µε τις ώρες στο γραφείο µε το σενάριο, σαν µαθητούδι. Και η Μαίρη Χρονοπούλου ήταν τέλεια, έκανε µεγάλη ερµηνεία. Λυπάµαι πολύ για την περιπέτεια της υγείας της, η Φοίβη πάει και την επισκέπτεται.

Το «Ταξίδι στα Κύθηρα», «Οι Κυνηγοί» και ο «Μεγαλέξαντρος» είναι η νέα προσφορά των «ΝΕΩΝ», µετά τον «Θίασο», τις «Μέρες του ’36» και την «Αναπαράσταση» των οποίων η κυκλοφορία έγινε sold out.

Εχουν περάσει πάνω από 40 χρόνια από την πρώτη ταινία του, αλλά ο Θόδωρος Αγγελόπουλος συνεχίζει να συνδιαλέγεται µε τον «Χρό νο» και την «Ιστορία»… Κι όµως, «η σηµερινή µοί ρα του ανθρώπου πάνω στη Γη δεν είναι καλύ τερη, κι αυτό όχι εξ αιτίας της πρόσφατης οικονοµικής κρίσης» µας λέει και εξηγεί: «Σήµερα δεν έχουµε κανένα σηµείο αναφοράς, όπως παλιά, κι αυτό είναι παγκόσµιο πρόβληµα, όχι µόνο ελληνικό. Παντού στο κόσµο δεν υπάρχει κάτι να πιστέψεις».

Εσείς υπάρχετε µέσα σε αυτές τις τρεις ταινί ες, αλλά και στις άλλες, ή µόνο η «Ιστορία», η
«Ελλάδα» και ο «Χρόνος»;
Επί χούντας ήµουν εδώ, δεν έφυγα. Με χιλιάδες προβλήµατα γύρισα τον «Θίασο» τις «Μέρες του ΄36» ως συνέχεια ενός διαλόγου µε τον Χώρο και την Ιστορία, που είναι και η δική µου ιστορία. Η Ελλάδα είναι και κάτι άλλο εκτός από την «οικονοµική δίνη» στην οποία βρίσκεται τελευταία. Σε αυτή την κρίση που ζει η χώρα µας, να διαλέξουµε να µείνουµε εδώ, να µην την εγκαταλείψουµε, όπως είχαν κάνει πολλοί στη διάρκεια της επτάχρονης χούντας.

Και στην Ελλάδα, η νεολαία πώς είναι;

Η εξέγερση της νεολαίας τον Δεκέµβριο του 2008 έδειξε ότι τα νέα παιδιά είναι ζωντανά, ανησυχούν, πνίγονται. Δεν είχαν όµως σηµείο αναφοράς και εκτονώθηκαν µε βία. Η βία δεν είναι φαινόµενο που βγαίνει στα καλά καθούµενα. Ο Μάης του ΄68 «ήταν µια εξέγερση µε ελπίδα» έχει πει ο Ντανιέλ Κον Μπεντίτ. Η εξέγερση των δικών µας νέων ήταν χωρίς ελπίδα.

Πιστεύετε ότι η Ελλάδα κινδυνεύει µε πτώχευση;

Πολλοί ξένοι οικονοµολόγοι µου λένε ότι σίγουρα θα πτωχεύσουµε, και παντού στο εξωτερικό αυτή η αίσθηση υπάρχει…

Βλέπετε διέξοδο;
Ελπίζω – αν και δεν το πιστεύω – σ’ ένα ηµίφως, σε µια διέξοδο. Ισως το αύριο να είναι µια ανοιχτή πόρτα. Ο καθένας µας πρέπει να γίνει αυτός που θα ελπίζει, θα πιστεύει και θα προχωράει. Ο Χέντερλιν έχει πει «Στα σκοτεινά οδεύουµε. Στα σκοτεινά προχωράµε. Οι ήρωες προχωρούν στα σκοτεινά». Το να ζει κανείς, βέβαια, στη σηµερινή εποχή, είναι σχεδόν ηρωικό. Το νέο ελληνικό σινεµά εντυπωσιάζει τα τελευταία χρόνια.

Χαίροµαι πολύ που υπάρχουν αρκετοί νέοι σκηνοθέτες µε ενδιαφέρουσες ταινίες, οι οποίες µάλιστα δεν διακρίθηκαν µόνο στην Ελλάδα αλλά και στο εξωτερικό. Σαν τον «Κυνόδο ντα» του Γιώργου Λάνθιµου και άλλες ταινίες, όπως τη «Στρέλλα» του Πάνου Χ. Κούτρα, την πολύ τολµηρή ταινία «Μέσα στο δάσος» του Αγγελου Φραντζή, τη «Χρυσόσκονη» της Μαργαρίτας Μαντά, το «Ricordi mi» της Στέλλας Θεοδωράκη ή την παλαιότερη «Δι όρθωση» του Θάνου Αναστόπουλου. Κάτι γίνεται στο ελληνικό σινεµά, που είχε πολλά χρόνια να συµβεί κάτι ανάλογο. Εκτός από το ταλέντο, η µατιά πάνω στη ζωή και η σκέψη των νέων σκηνοθετών, είναι κάτι πολύ ξεχωριστό και νοµίζω ότι θα κάνουν σηµαντικά και ιδιαίτερα έργα.

Πολυβραβευµένος
Ο Θόδωρος Αγγελόπουλος γεννήθηκε στην Αθήνα στις 27 Απριλίου 1935. Εκανε νοµικές σπουδές στο Πανεπιστήµιο Αθηνών, τις οποίες εγκατέλειψε προτού πάρει το πτυχίο του. Το 1961 φτάνει στο Παρίσι, όπου παρακολουθεί µαθήµατα Γαλλικής Φιλολογίας, Εθνολογίας και Φιλµογραφίας στη Σορβόννη, µαθήµατα Κινηµατογράφου στη Σχολή Κινηµατογράφου ΙDΗΕC και στο Μusee de l’ Ηomme.

1964-1967 κριτικός κινηµατογράφου στην εφηµερίδα «Δηµοκρατική Αλλαγή». Το 1968 γύρισε την πρώτη του µικρού µήκους ταινία, «Εκποµπή». Το 1970, η πρώτη µεγάλου µήκους ταινία του, «Αναπαράσταση». Ταινία που σηµατοδότησε την αυγή του Νέου Ελληνικού Κινηµατογράφου. Εκτοτε, οι ταινίες του έχουν συµµετάσχει σε πολλά διεθνή φεστιβάλ και έχει κερδίσει πολλά βραβεία, τα οποία τον καθιέρωσαν παγκοσµίως ως έναν από τους σπουδαιότερους σκηνοθέτες του σύγχρονου κινηµατογράφου. Εχει αναγορευθεί επίτιµος διδάκτορας του Πανεπιστηµίου των Βρυξελλών, του Πανεπιστηµίου Χ. Ναντέρ στο Παρίσι και του Πανεπιστηµίου του Εσεξ.

ΙΝFΟ

Το «Ταξίδι στα Κύθηρα» θα κυκλοφορήσει µε «ΤΑ ΝΕΑ Σαββατοκύριακο» στις 5/6. Οι «Κυνηγοί» στις 12/6 και ο «Μεγαλέξανδρος» στις 19/6.

Βλέµµα στην «Αλλη θάλασσα»

Xωρίς λεπτό να ξαποσταίνει παρά τα 76 του χρόνια, ο Θόδωρος Αγγελόπουλος ετοιµάζει τη νέα, 14η µεγάλου µήκους ταινία του µε τίτλο «Η άλλη θάλασσα». «Δεν ξέρω να κάνω τίποτα άλλο. Αν σταµατήσω να κάνω ταινίες θα πάθω κατάθλιψη. Το σινεµά είναι η αναπνοή µου, ορός ζωής» λέει απλά. Και τον ερχόµενο Δεκέµβριο ετοιµάζεται να πει «µοτέρ πάµε», σε «πείσµα της όποιας οικονοµικής συγκυρίας, καθώς το υπουργείο Πολιτισµού µου χρωστάει το τρίτο µέ ρος της τριλογίας µε απόφασή του επί υπουργίας Ευάγγελου Βενιζέλου».

Ναι, αλλά εδώ κοντεύουµε να κηρύξουµε πτώχευση, θα σας πουν, τον πολιτισµό θα κοιτάµε;

«Επειδή υπάρχει οικονοµική κρίση, δεν σηµαίνει ότι θα αφήσουµε τον πολιτισµό να πεθάνει. Θα εί ναι τεράστιο λάθος να συµβεί αυτό. Ο πολιτισµός, έτσι κι αλλιώς, ελάχιστα χρήµατα ζητάει για να αναπνεύσει. Το υπουργείο πρέπει να πάρει τις ευ θύνες του, δεν µπορεί να σιωπά για όλα τα θέµα τα του πολιτισµού».

Με καυτό σηµερινό σενάριο και µε «µατιά» στη θύελλα της εποχής µας, «Η άλλη θάλασσα» – συµβολικά, η δράση του θα καλύπτει το διάστηµα µεταξύ Χριστουγέννων και Πρωτοχρονιάς – αρχίζει γυρίσµατα στις αρχές του νέου χρόνου. Η υπόθεση της ταινίας: ένας θίασος νέων κάνουν πρόβες σε ένα παλιό σινεµά για να ανεβάσουν την «Οπερα της πεντάρας» του Μπρεχτ και να ενισχύσουν έναν καταυλισµό προσφύγων, αλλά και Ελλήνων που κοιµούνται σε διάφορα σηµεία της Αθήνας, του Πειραιά και της Πάτρας. Αλλά, τελικά, η «Οπερα της πεντάρας» δεν θα ανέβει ποτέ.

Αλλο ένα φινάλε τριλογίας…
«Ναι, αλλά το λυπηρό, εφιαλτικό, είναι ότι µε παράγκες και πρόσφυγες ξεκίνησε η τριλογία στις αρχές του 20ού αιώνα, στο “Λιβάδι που δακρύζει”, µε µετανάστες-πρόσφυγες και έλληνες αστέγους τελειώνει».


«Τραγούδι χωρίς γκαρσόνια, αναγκαστικά ποτά και παρκαδόρους»
Της Χάρης Ποντίδα

Δεν θα µπορούσε να ζει εδώ. Το θεωρεί προσβλητικό να ζει σε τέτοιες συνθήκες.
Εναν καφέ πήγε να πιει στα Εξάρχεια και ήρθαν τα «στρουµφάκια» (ΜΑΤ) σαν αστακοί και στήθηκαν απέναντί τους έτοιµα για δράση. «Μα είναι δυνατόν;» αναρωτιέται
Καλοκαίρι 2010. Η πρώτη «Θανασοσύναξη» (συναυλία) στο Μεταξοχώρι (έξω από τη Λάρισα) θα έχει τελειώσει όταν δηµοσιευθεί η συζήτηση που είχαµε σε ένα καφέ της Βουλιαγµένης, δίπλα στο στούντιο όπου έκαναν τις πρόβες τους για τις συναυλίες που ακολουθούν. Σύντοµη επίσκεψη αλλά διαφωτιστική. Η Αθήνα τού µυρίζει µπαρούτι. Είναι κλειστοφοβική. Βουίζει από ένταση.

Από θυµό. «Λίγο να καθήσεις έξω, βλέπεις ανθρώπους οργισµένους έτοιµους να πλακωθούν ο ένας µε τον άλλον. Στο χωριό υπάρχει βέβαια οικονοµική δυσπραγία, αλλά δεν έχει καµία σχέση µε αυτό το κακό», λέει.

Δύσκολοι καιροί φέτος και για συναυλίες αλλά το αντιµετωπίζει µε χιούµορ. «Με βλέπει κάποιος σε έναν από τους δήµους όπου είχαµε πάει να κλείσουµε συναυλία και αφού µε κοιτάζει καλά καλά ρωτάει: “Παπακωνσταντίνου; Και πού είναι ο κανονικός;”».

Ωστόσο ο Θανάσης έχει τον τρόπο του. Ο σκληρός πυρήνας των φαν του έφτασε στο Μεταξοχώρι «µ’ αεροπλάνα και βαπόρια», ενώ οι πληροφορίες για τη συναυλία «έτρεξαν» γρήγορα µέσα από τηλέφωνα και την ιστοσελίδα του φαν κλαµπ του, των «κοιλαδιτών». Είπε κάποια από τα καινούργια τραγούδια του (από το «Ελάχιστος εαυτός» που δεν έχει κυκλοφορήσει ακόµα), τους σύστησε την τραγουδίστρια Ματούλα Ζαµάνη που θα τον συνοδεύει φέτος στις συναυλίες του και το νέο του γκρουπ (µε τον Φώτη Σιώτα στο βιολί και τον Μιχάλη Χανιώτη σε µπουζούκι και τραγούδι). Μετά τη δισκογραφική συνεργασία µε τον Διονύση Σαββόπουλο και τις κοινές εµφανίσεις τους στο Ρolis Stage (χειµώνας του 2008) αποφάσισε ότι δεν θέλει πια «γκαρσόνια, αναγκαστικά ποτά και παρκαδόρους. Θα κάνω το παν να µην το ξαναπεράσω αυτό». Αν θα κάνει εµφανίσεις του χρόνου, τον χειµώνα θα είναι σε θέατρο _ µάλλον στο Θέατρο Χώρα _ αλλά και αυτό εξαρτάται. Σε µέρες δύσκολες αντέχεις (του λέω).

Γιατί έχει και την οικονοµική του διάσταση αυτό.

«Σίγουρα, αλλά είναι και το άλλο. Οταν παίζω συνέχεια βαριέµαι τα ίδια µου τα τραγούδια, οπότε καλύτερα από µακριά κι αγαπηµένοι. Μέχρι τρεις µέρες αντέχω, µετά δεν ψήνοµαι µε τίποτα».

Θέλεις τις κατάλληλες συνθήκες δηλαδή;

Μάλλον είναι το αίσθηµα της µαταιότητας που έχω µέσα µου. Επίσης αµφιταλαντεύοµαι πολύ, αν αυτό που κάνω είναι καλό.

Ναι, αλλά έχεις ένα κοινό φανατικό. Εχεις τόση αποδοχή…
Και τι σηµαίνει αυτό; Επειδή έχω µια κάποια αποδοχή; Ξέρε όµως ότι και αυτό µε προβληµατίζει. Κάποιες φορές, ξέρω ότι είµαι εντάξει. Αλλες, όµως, άσ’ το καλύτερα _ κυρίως όταν ακούω εξαιρετικά πράγµατα που έχουν γίνει στο παρελθόν. Τέτοιος πλούτος! Να φανταστείς, εγώ δεν πίνω και πολλές φορές χρειάζεται να πιω για να σπάσω αυτή την αυστηρότητα που υπάρχει µέσα µου.

Συζητάµε για τον Τσιτσάνη, το δηµοτικό τραγούδι, τη δύναµη που έχουν τα κοµµάτια που πλάστηκαν σιγά σιγά µέσα στα χρόνια από τις φωνές πολλών ανθρώπων. «Εχουν φοβερή δύναµη. Οπου και να τα συναντήσεις καταλαβαίνεις ότι φέρουν την προσευχή των ανθρώπων καθώς πορεύονται στο χάος της ύπαρξης», λέει.

ΙΝFΟ

Ο Θανάσης Παπακωνσταντίνου θα εµφανιστεί στο Θέατρο Πέτρας στην Πετρούπολη τη Δευτέρα 31/5

«Να οργανωθούµε σε µικρές οµάδες»

Καλοκαίρι 2010 και ο Θανάσης Παπακωνσταντίνου ετοιµάζεται να µαζέψει τα όργανα και να επιστρέψει στη βάση του. Η Αθήνα έχει έναν ηλεκτρισµό που τον τρελαίνει. «Αυτό που βλέπω είναι ότι ο κόσµος έχει διαλέξει την ασφάλεια έναντι της ελευθερίας», λέει.

Δηλαδή;
Με τις κάµερες, µε τους ένστολους…

Και τι προτείνεις;
Πίσω, στα χωριά, τα νησιά, τη γη. Να την καλλιεργήσουµε µε αγάπη πάλι και σιγά σιγά, µέσα από την παραγωγή να ορθοποδήσουµε ξανά. Δεν είναι δυνατόν όλοι οι Ελληνες να είναι στην παροχή υπηρεσιών.

Το κύτταρό µας έχει χαλάσει;
Οχι βέβαια. Το βλέπω από τα παιδιά στις συναυλίες. Υπάρχει νεολαία που είναι εξαιρετική και θα κάνει τον κόσµο καλύτερο. Δεν υπάρχει περίπτωση.

Τώρα όµως από πού να κρατηθεί o κόσµος;

Ας οργανωθούν οι άνθρωποι για τα καθηµερινά τους σε µικρές οµάδες. Οτι στα Εξάρχεια πήραν ένα χώρο και τον φύτεψαν είναι κάτι. Και εµείς στο χωριό µου φτιάξαµε δική µας δεξαµενή γιατί κοντέψαµε να καούµε µε τις πυρκαγιές. Δεν περιµέναµε το κράτος. Γι’ αυτό και δεν συµφωνώ µε τον «Καλλικράτη». Πιστεύω ότι τα πράγµατα πάνε πολύ καλύτερα όταν τον ξέρεις τον άλλον, όταν µπορείς να τον κοιτάξεις στα µάτια. Σε αυτό το χάος, την τεράστια πόλη, νιώθεις ότι τίποτα δεν περνάει από το χέρι σου.


«Δεν πρέπει να υπάρχουν µύθοι»

Οι λέξεις «αυθεντικός», «καθαρός», «αγνός» έρχονται αρκετές φορές στη συζήτησή µας και καθώς τα πράγµατα ρέουν στην κουβέντα, του λέω ότι ίσως είναι αυτός και ένας λόγος που του δείχνουν τέτοια αδυναµία οι ακροατές του. Τον θεωρούν, ίσως, έναν από τους τελευταίους των Μοϊκανών. Με κόβει γελώντας και λέει: «Ναι, αλλά εµένα δεν µου αρέσει καθόλου αυτό».

Δεν σου αρέσουν τα είδωλα;
Με τίποτα! Για να δώσει ανθρωπιά η τέχνη, δεν πρέπει να υπάρχουν µύθοι. Και ως άνθρωπος είµαι χύµα και δεν µπορώ να υποστηρίξω ένα µύθο, αλλά πολλές φορές τη σπρώχνω την καρδάρα µε το γάλα συνειδητά. Δεν θέλω να υπάρχει απόσταση.

Η αλήθεια είναι ότι το µεταδίδεις αυτό και από σκηνής…
Είµαι χύµα και εκεί. Μα οι πιο σηµαντικές στιγµές σε µια συναυλία είναι τα απρόοπτα. Οι στιγµές οι ακατανόητες, που δεν µπορείς να τις διαχειριστείς και φεύγει η γης κάτω από τα πόδια σου. Το ίδιο ισχύει και στη ζωή. Ο,τι πιο σηµαντικό µπορεί να σου συµβεί είναι αυτό. Οπότε, όταν βλέπω κάτι άκρως επαγγελµατικό, δεν µου λέει πολλά.