Φαινόμενα

Καλπασµός προς τα πίσω
Της Πόπης Διαµαντάκου

Ακριβώς τη στιγµή κατά την οποία οι καιροί απαιτούν από τον πολιτισµό να ενεργοποιήσει τις καλύτερες πτυχές του, που δεν είναι άλλες από τις αξίες και τα κριτήρια της δηµοκρατίας, η οικονοµική κρίση που απειλεί καναλικές επιχειρήσεις τις υποχρεώνει να στραφούν στις φθηνότερες λύσεις, στα ριάλιτι. Το τηλεοπτικό προϊόν που κάνει θέαµα το προσωπικό, το ιδιωτικό, τα πάθη, τους καηµούς και κυρίως τον θυµό που ξεσπάει ακατέργαστος – και γι’ αυτό θεαµατικός – µεταξύ οµοίων.

Μαγειρικά ριάλιτι, µπιγκµπραδερικά ριάλιτι και ένα «διαδραστικό», που για πρώτη φορά µετατρέπει σε τηλεπαιχνίδι την ανθρώπινη ανάγκη για άσκηση εξουσίας, όπου οι «παίκτες» θα είναι πιόνια στις διαθέσεις του κοινού, το οποίο και θα τους δίνει εντολές για το τι θα πράξουν.

Πρόκειται για το ισραηλινής εµπνεύσεως «UΜΑΝ», το οποίο σκοπεύει να εντάξει το Μega στο πρόγραµµά του και θεωρείται πολύ σύγχρονο, καθώς αξιοποιεί την τεχνολογία της επικοινωνίας στην οποία έχει αδυναµία το νεανικό κοινό.

Μια µεγάλη ανάγκη των καιρών, µια όλο και µεγαλύτερη στρέβλωση της δηµοκρατίας, η απόσταση µεταξύ του µεγάλου κοινού από τα κέντρα των αποφάσεων που ορίζουν τη ζωή του, µετατρέπεται σε ένα εκτονωτικό τηλεπαιχνίδι. Καθηµερινοί άνθρωποι, χωρίς καµιά εξουσία, αίφνης θα έχουν τη δυνατότητα να εκτονωθούν ορίζοντας τις κινήσεις οµοίων τους µέσα στην τηλεοπτική γυάλα. Ευφυές! Οσο αδειάζουν οι κατσαρόλες τόσο πληθαίνουν τα ριάλιτι των κατσαρολικών, όπου το τελετουργικό της φροντίδας για τη ζωή, η έκφραση αγάπης και η αισθητική της γεύσης, τα οποία χαρακτήριζαν τη µαγειρική, µετατρέπονται σε πρόσχηµα για τηλεπαιχνίδια που κάνουν θέαµα προσωπικούς καηµούς και ξεσπάσµατα θυµού και αγωνίας.

Και όσο δυναµώνει η αίσθηση στον κόσµο ότι οι αποφάσεις και οι εξουσίες µεταφέρονται σε κέντρα ισχυρά και αλώβητα από τη δική του δηµοκρατική έκφραση, εκεί όπου µία και µόνη εξουσία αναγνωρίζεται, του χρήµατος, τόσο πολλαπλασιάζονται τα ριάλιτι εγκλεισµού, σαν εξαµβλωµατικές αναπαραστάσεις µιας ασφυκτικής πραγµατικότητας. Τάχα να εκτονωθεί, µε «ψηφοφορίες» ή µε την ψευδοεξουσία (αυτή που τόσο λαχταρά η εφηβική ανωριµότητα, η οποία δεν έχει πάντα σχέση µε την ηλικία)

να ξεσπάσει κάθε προσωπικό καηµό εναντίον του διπλανού. Γιατί, αυτόν τον φτάνει.

Ολο αυτό δεν είναι παρά επιστρο φή στο παρελθόν µε τα υπερσύγχρονα «εργαλεία» που προσφέρει το παρόν και που υπόσχονται ιλιγγιώδη ταχύτητα στην κατάρρευση και των τελευταίων προσχηµάτων του δηµοκρατικού πολιτισµού, την ελευθερία της έκφρασης. Το ριάλιτι είναι ο θρίαµβος του απόλυτου ελέγχου της.


Πρωταγωνίστρια σαπουνόπερας

Πέρασε καιρός, φαίνεται, που δεν είχε την ευκαιρία να αποτελέσει επίκεντρο της τηλεπικαιρότητας η Ελένη Μενεγάκη.

Κάτι η κόπωση από την υπερπροβολή του διαζυγίου της, κάτι η επανεµφάνιση της Κοροµηλά που έγινε το «καινούργιο κοσκινάκι» της πρωινοµεσηµεριανάδικης πανελαρίας, ήταν καιρός να βρεθεί τρόπος µε τον οποίο θα ανανεώσει το ενδιαφέρον. Και βρέθηκε ο ιδανικότερος:

µια φωτογραφία «προσωπικής στιγµής» από έξοδο µε τον φερόµενο ως επίσηµο συνοδό. Βούιξε ο τόπος.

Των πρωινοµεσηµεριανάδικων. Η θριλερική αφήγηση του δηµοσιογράφου που έκανε την «τροµερή αποκάλυψη» για την έξοδο µετά συνοδού της Μενεγάκη, από πάνελ σε πάνελ συναγωνιζόταν σε γλαφυρότητα και διάρκεια το τζεϊµσµποντικό «ζήσε και άσε τους άλλους να πεθάνουν». Πώς την παρακολουθούσε ο παπαράτσι, πώς µεταµφιέστηκε για να µην τον καταλάβουν, πώς έβλεπε ο ίδιος τη σκηνή, πώς έβγαλε τον τηλεφακό, πώς το ‘σκασε η Ελένη µε τον συνοδό της… Τέλειο!

Ε, τι άλλο να προσφέρει µια παρουσιάστρια πρωινάδικου τέτοιες εποχές; Παραµένει πρωταγωνίστρια της προσωπικής της σαπουνόπερας, για όσο αντέχει το φιλοθέαµον να πνίγει τους δικούς του καηµούς και να ξεχνά τις δικές του ανάγκες καταναλώνοντας τα ίδια πρόσωπα, στις ίδιες «περιπέτειες».

Η µικρή εγχώρια αγορά έχει αποδείξει πως σε όλες τις υπερβολές της σάχλας δίνει τέλος η κόπωση του κοινού και οι, δραµατικές αυτό τον καιρό, αλλαγές των αναγκών του.