Επιφυλλίδα

Η κρίση της ακρισίας
Του Θανάση Θ. Νιάρχου

Η κρίση, απολύτως πραγµατική, αλλά κι εν µέρει πλασµατική, επιβεβαιώνει µια πανάρχαιη αλήθεια: πως ό,τι συµβαίνει στον κόσµο καταλήγει σε µιαν αφορµή ώστε οι άνθρωποι να δείξουν αν διαθέτουν πραγµατικό εσωτερικό µέγεθος ή αν το µέγεθος αυτό είναι ανύπαρκτο. Οταν στο µυθιστόρηµα του Τολστόι «Και οι ταπεινοί αγαπούν», η µάνα δοξά ζει τον Θεό καθώς επιστρέφει πάνω σ’ ένα κάρο, µε τα παιδιά της που έχουν επιζήσει, από τη Σιβηρία στην Πετρούπολη, στην ίδια ακριβώς περίπτωση οποιοσδήποτε Νεοέλληνας θα βλαστηµούσε τον Θεό. Λέει η µάνα: «Δοξασµένο να είναι το όνοµα του Θεού (έχει πεθάνει στο µεταξύ ο άντρας της στο κάτεργο, όπου τον επισκεπτόταν η ίδια καθηµερινά) που µας είχε κοντά του τις τελευταίες του ώρες. Δεν πέθανε µονάχος του, κάτι είναι κι αυτό».

Αν στην προοπτική, την άµεση έστω, αλλά που δεν έχει χοντροξεµυτίσει ακόµη, της οικονοµικής κρίσης, εκατοµµύρια Ελληνες συµπεριφέρονται περίπου ως αλλόφρονες, δικαιούσαι να πιστεύεις πως ό,τι έχει ανεπανόρθωτα ραγίσει είναι ο κοινωνικός ιστός όπως τον συγκροτούσαν άλλοτε τα αισθήµατα αλληλεγγύης και µιας αυθόρµητης ηθικής ανάτασης καθενός χωριστά και, κατά συνέπεια, όλων µαζί. Αν κάτι µας τρελαίνει, είναι να διακριβώσουµε την άβυσσο που µας χωρίζει, αρχοµένης ή µεσούσης της οικονοµικής κρίσης, ενώ στο γλέντι και την απόλαυση νιώθαµε να επικοινωνούµε ανεµπόδιστα. Στην πραγµατικότητα αν κάτι µας ταράζει βαθιά δεν είναι τόσο ότι πρόκειται να στερηθούµε οι πε ρισσότεροι οτιδήποτε περιττό ή απολύτως αναγκαίο. Είναι πως ενώ εµείς θα στερηθούµε, κάποιοι άλλοι θα συνεχίσουν να απολαµβάνουν σαν να µην υπάρχει κρίση. Αν µε την εξόφθαλµη αυτή αδικία θιγόταν µέσα στον καθένα το αίσθηµα µιας βαθύτερης δικαιοσύνης, αυτόµατα το σύνολο των ανθρώπων θα µεταβαλλόταν σε µια συµπαγή µάζα ώστε τα οικονοµικά µέτρα οποιασδήποτε, παγκόσµιας ή επιτόπιας, εξουσίας να γίνονται ανεφάρµοστα και καταγέλαστα. Επειδή όµως κανείς δεν φάνηκε να ενοχλεί ται ή να θλίβεται για όσους συνέβαινε να στε ρούνται όταν λίγο ή πολύ απολαµβάναµε όλοι οι υπόλοιποι, η τόσο καθυστερηµένη ευαισθησία για όσους αδικούνται ή πρόκειται να αδικηθούν, δεν είναι δυνατόν βέβαια να διορθώσει τα πράγµατα. Συνιστά αφόρητη επιπολαιότητα να µην αντιλαµβάνεσαι έγκαιρα πως ακόµη και σε περιόδους καθολικής οικονοµικής κρίσης, κάποιοι ελάχιστοι θα υπάρξουν ως λίαν ευηµερούσα εξαίρεση, όπως υπήρξαµε ή φανταστήκαµε πως υπάρχουµε οι υπόλοιποι ως εξαίρεση σε περιόδους µιας µισοπραγµατικής ευηµερίας. Διαφορετικά, δεν θ’ ακουγόταν στην οδό Πανεπιστηµίου µέσα σ’ ένα πολυάριθµο πλήθος, χωρίς κανείς να κινείται για να τον λιντσάρει, να λέει στο κινητό ένας άψογα ντυµένος νέος άντρας:

«Δεν καταλαβαίνω, δηλαδή, γιατί πρέπει να την πληρώσω εγώ αν χρεοκοπήσει το κράτος». Θα το έλεγε χαµηλόφωνα, αν ήξερε πως απειλεί ται και δεν τον επιδοκιµάζουν, αντίθετα, για την κουβέντα του αυτή.

Με την προϋπόθεση αυτή και ανύπαρκτη να ήταν η προοπτική της οικονοµικής κρίσης, θα γινόταν µια κατεπείγουσα πραγµατικότητα. Καθώς µια, κοινωνικής πια µορφής, σχιζοφρένεια φαίνεται να µας έχει κυριεύσει σε βαθµό που να εθελοτυφλούµε ακόµη και στα πασιφανέ στατα. Να πιστεύουµε, δηλαδή, πως ανοικτίρ µονες εµείς οι ίδιοι απέναντι στη µάνα µας και τον πατέρα µας, ώστε να τους εγκαταλείπουµε στο γηροκοµείο, είναι δυνατόν να µας λυπηθεί η οποιαδήποτε Μέρκελ, που συµβαίνει µάλιστα να µη µας γνωρίζει καν.

§ Ο Θανάσης Θ. Νιάρχος είναι ποιητής, συνεκ δότης του περιοδικού «Η Λέξη».