Στο βαθύ πηγάδι της ωριμότητας

Αϋπνη τρεις μέρες, μια νέα γυναίκα περπατάει προς την Κηφισιά μέσα από το Κτήμα Συγγρού και βρίσκεται τυχαία μπροστά στο σπίτι ενός αγνώστου, ο οποίος σπεύδει να της δείξει μια φωτογραφία του εαυτού της σε μια σκηνή που δεν της θυμίζει τίποτα, δίπλα σε έναν άντρα που δεν έχει ξαναδεί. Αναγνωρίζει το πρόσωπό της, τα αγαπημένα της ρούχα, τη στάση της στη θάλασσα μέχρι τα γόνατα, όμως στα χέρια της κρατάει ένα βιβλίο για τη σχιζοφρένεια που δεν θυμάται να το έχει δει ποτέ της. Εκεί που πασχίζει να καταλάβει αυτά τα «τρελά», το κοριτσάκι του αγνώστου την τραβολογάει παρακαλώντας την να διαβάσουν μαζί με την Αλίκη στη χώρα των θαυμάτων. Καταρρέοντας από την κούραση και το σάστισμα, σιγά σιγά αισθάνεται να βυθίζεται κι εκείνη στην κουνελότρυπα της Αλίκης… Από εκεί και πέρα, το περιστατικό λειτουργεί σαν καταλύτης φέρνοντας στο προσκήνιο περιπέτειες του σώματος, του μυαλού και της ψυχής της, θραύσματα όλα μιας ζωής με ιδιορρυθμίες, που συχνά δεν μπορεί να ερμηνεύσει.

Ετσι αρχίζει το Νόημα (Εκδ. Κέδρος), η καινούργια νουβέλα της Ελενας Μαρούτσου, έπειτα από το μυθιστόρημα Μεταξύ συρμού και αποβάθρας (Εκδ. Καστανιώτης) που κατέκτησε πέρυσι το βραβείο Αthens Ρrize for Literature του περιοδικού «(δέ)κατα». Αυτή τη φορά, η συγγραφέας αντί να διερευνά τον ερωτικό εαυτό και τον ερωτικό «άλλο», διερευνά τον «τρελό» εαυτό και τον «τρελό» άλλο ήκαλύτερα- τον «άλλο» που βιώνεται ως απειλή. Και όπως εκεί η ερωτική ενηλικίωση της ηρωίδας της φωτιζόταν μέσα από έναν συνεχή διάλογό της με τους σουρεαλιστικούς πίνακες του Μαγκρίτ, έτσι και εδώ το έργο του Λούις Κάρολ, που σκαλίζει τις σκοτεινές πτυχές της παιδικότητας, τροφοδοτεί έξυπνα την πλοκή και συντονίζεται γοητευτικά με την πορεία της ηρωίδας- αφηγήτριας προς την ωριμότητα. Μια ωριμότητα που κερδίζεται μέσα από εμπειρίες ματαίωσης και απώλειας, και που αναδεικνύεται με τον ανάλαφρο αυτοσαρκασμό της Μαρούτσου.

Εχουμε λοιπόν εδώ ένα μοντέλο σύγχρονης γυναίκας διαφορετικό από εκείνα που κυκλοφορούν συνήθως στις σελίδες της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας, αλλά αρκετά συχνό πλέον στην πραγματική ζωή των ανήσυχων ανθρώπων. Η 40άρα πρωταγωνίστρια της Μαρούτσου δεν συμπεριφέρεται ως νεοφεμινίστρια, δεν είναι κωλοπετσωμένη ούτε κυνική ούτε γατούλα, όπως δεν είναι εμφανώς τραυματισμένη. Είναι μια γυναίκα με έντονα στοιχεία παιδικότητας που όμως δεν μοιάζει καθόλου με τη Λολίτα· μια…

ερασιτέχνις γυναίκα, αφού ούτε παιδιά έχει, ούτε μόνιμη σχέση, ούτε μόνιμη δουλειά (είναι ωρομίσθια φιλόλογος, όπως η συγγραφέας), ούτε άκαμπτες απαιτήσεις, ούτε προκαταλήψεις, έχει όμως φοβίες και εμμονές. Ο αναγνώστης θα παρακολουθήσει τα ερωτικά πάρε – δώσε της, πρώτα το ξεπαρθένεμά της κάποτε στη Λέρο (νησί με «άλλους» στο τότε ψυχιατρείο-κολαστήριο) που συνοδεύτηκε από το ξεπαρθένεμα και της ψυχής της, στη συνέχεια τη σημερινή σχέση της με έναν μοναχικό φωτογράφο που δεν θέλει να επωμιστεί τον ρόλο του συντρόφου, έπειτα τη σχέση οικειότητας που αναπτύσσει με τον στωικό και δοτικό άγνωστο, ο οποίος τυγχάνει μαιευτήρας, αλλά και τηγνωριμία της με τον άντρα της φωτογραφίας που αποδεικνύεται ψυχίατροςάσος στη χρήση του photoshop… Οταν ύστερα απ΄ αυτά θα μείνει έγκυος, θα βιώσει την εγκυμοσύνη της ως εμπειρία που διχοτομεί το σώμα της, ως εισβολή μέσα της ενός «άλλου» που απειλεί να αλλάξει τη ζωή της… Και όπως η Αλίκη μικραίνει ή βλέπει τον λαιμό της να γίνεται μακρύς σαν φίδι, όπως έρχεται συνεχώς αντιμέτωπη με εικόνες αλλόκοτες και τρομακτικές, με πράγματα που την υπερβαίνουν και προσπαθεί να αποκωδικοποιήσει, έτσι και η αφηγήτρια θα βιώσει τις νευρώσεις της σαν μικρές αχαρτογράφητες νησίδες τρέλας που θα την κάνουν να αισθανθεί πως χάνει τον εαυτό της και θα της αφήσουν μια γεύση μαρτυρίου. Οταν θα χάσει το μωρό της, θα νιώσει ότι χάνει το νόημα όσων της συμβαίνουν- εξ ου και το διαγραμμισμένο Τ στον τίτλο, που παραπέμπει στο μαθηματικό σύμβολο του κενού και στον Αλλο που-δεν-υπάρχει, του Λακάν. Ωστόσο, το τέλος της ιστορίας είναι σχεδόν happy, αφού η Μαρούτσου αφήνει μια χαραμάδα ελπίδας στην ηρωίδα της: μια καινούργια γι΄ αυτήν εμπειρία αγάπης.