«Φτάνει, μη μου λες άλλα»

Η ΚΑΤΑΣΤΟΛΗ ΤΗΣ ΦΟΙΤΗΤΙΚΗΣ ΕΞΕΓΕΡΣΗΣ
ΣΤΗΝ ΠΛΑΤΕΙΑ ΤΙΕΝΑΝΜΕΝ ΣΥΝΙΣΤΑ
ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΥΠΟΒΑΘΡΟ ΑΥΤΟΥ ΤΟΥ ΕΞΑΝΤΛΗΤΙΚΑ
ΛΕΠΤΟΜΕΡΟΥΣ ΕΡΓΟΥ. ΣΤΟ
ΜΥΑΛΟ ΕΝΟΣ ΠΥΡΟΒΟΛΗΜΕΝΟΥ ΦΟΙΤΗΤΗ
ΣΕ ΚΩΜΑΤΩΔΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΕΚΤΥΛΙΣΣΕΤΑΙ
Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗΣ
ΚΙΝΑΣ ΑΛΛΑ ΚΑΙ Η ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΟ
ΠΡΟΣΦΑΤΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΘΑΥΜΑ ΠΟΥ
ΑΤΥΧΩΣ ΠΡΟΫΠΟΘΕΤΕΙ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ
ΑΜΝΗΣΙΑ
Eνα πνεύμα σε εγρήγορση φιλοξενούμενο σε ένα σώμα υπό καταστολή είναι το συμμετρικό αντίστροφο της σημερινής κινεζικής κοινωνίας- εξαιρετικά ζωντανής ως προς τις παραγωγικές της λειτουργίες και πνευματικά νεκρής. Αυτό μοιάζει να είναι το εμπνευσμένο από την κλασική σάτιρα εύρημα στο ογκώδες έργο του εγκατεστημένου στο Λονδίνο Μα Γιαν (γεν. 1953), ο οποίος έζησε από κοντά την εξέγερση της Τιενανμέν αλλά και όλη την κομμουνιστική εποχή, από την απελευθέρωση και την επικράτηση του Μάο μέχρι την Πολιτιστική Επανάσταση, τα ανοίγματα στη Δύση και τη σύγχρονη παρατεταμένη φάση ανάπτυξης – στη σκιά ενός μονοκομματικού κράτους. Ανάπτυξη που κινείται σταθερά σε διψήφιους αριθμούς τείνοντας να καταστήσει την Κίνα πρώτη οικονομική δύναμη παγκοσμίως αλλά και τον μεγαλύτερο ρυπαντή (πάνω και από τις Ηνωμένες Πολιτείες).

Θα έλεγε λοιπόν κανείς ότι σε τελευταία ανάλυση το μόνο που κατάφερε η εξέγερση της Τιενανμέν ήταν να απελευθερώσει τις παραγωγικές δυνάμεις της αχανούς χώρας όταν το κεντρικό πρόταγμά της ήταν ο εκδημοκρατισμός; Πολύ πιθανόν. Αυτό που προκύπτει από το εκπληκτικό αυτό χρονικό είναι ο θρίαμβος των δυνάμεων του εκσυγχρονισμού, η επέκταση των αγορών, η ραγδαία ιδιωτικοποίηση της γης και των θεσμών του κράτους πρόνοιας, ο ακραίος καταναλωτισμός, η εγκατάλειψη της παράδοσης, η ισοπέδωση του Πεκίνου για να υποδεχθεί τους Ολυμπιακούς Αγώνες, η προλεταριοποίηση μεγάλου μέρους του πληθυσμού- με δυο λόγια η απελευθέρωση της αγοράς και όχι της κοινωνίας. Διόλου περίεργο. Η Ιστορία βρίθει παραδειγμάτων εκπλήσσουσας οικονομικής ζωτικότητας υπό τη σκιά δικτατορικών καθεστώτων. Για πρώτη πάντως φορά, η μετάβαση στην καταναλωτική κοινωνία γίνεται με τις ευλογίες ενός κόμματος που επιμένει να ευαγγελίζεται τον κομμουνισμό.

Ας μην σας τρομάξει ο όγκος του βιβλίου. Ο συγγραφέας καταφέρνει να ικανοποιήσει τη διπλή συνθήκη της συγγραφής ενός ιστορικού έργου με οικουμενικές προεκτάσεις και της προσωπικής ιστορίας του ήρωά του (και αφηγητή) Τάι Γουέι, ο οποίος πυροβολήθηκε στο κεφάλι κατά την εξέγερση και βρίσκεται σε πολυετές κώμα. Η καθημερινότητα και η Ιστορία συμπλέκονται άρτια καθώς ο Τάι Γουέι ανακαλεί τις διώξεις που υπέστη ο μουσικός πατέρας του κατά την Πολιτιστική Επανάσταση, την περιθωριοποίηση της μητέρας του, την καταστολή κάθε μορφής αυτοέκφρασης- περιλαμβανομένης της ερωτικής επιθυμίας και της αυστηρής τιμωρίας της δεύτερης εγκυμοσύνης-, τα στρατόπεδα συγκέντρωσης, τους λιμούς που ακολούθησαν την πολιτική εκβιομηχάνισης του Μάο, τον κανιβαλισμό επί των πτωμάτων των αντιφρονούντων και άλλα πολλά και ιδιαζόντως ανατριχιαστικά, τόσο που ίσως ο αναγνώστης ταυτιστεί με τη φίλη του ήρωα όταν του λέει κατά τη διάρκεια των αφηγήσεών του «φτάνει, μη μου λες άλλα».