Η σφαγή των αμνών

ΥΣΤΕΡΑ ΑΠΟ ΔΥΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑΤΑ
ΤΟ ΠΑΙΔΙ- ΘΑΥΜΑ ΤΗΣ
ΝΕΟΫΟΡΚΕΖΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ
ΥΠΟΓΡΑΦΕΙ ΤΗ ΔΙΚΗ ΤΟΥ
ΑΠΟΤΡΟΠΑΙΑ «ΦΑΡΜΑ ΤΩΝ ΖΩΩΝ»
ΚΑΙ ΕΝΑ ΜΑΝΙΦΕΣΤΟ ΥΠΕΡ
ΤΗΣ ΧΟΡΤΟΦΑΓΙΑΣ
Στη Φάρμα των ζώων του Τζορτζ Οργουελ οι τετράποδοι επαναστάτες ζουν στην εποχή της λογοτεχνικής αθωότητας. Η νόσος των τρελών αγελάδων- που θα τις κάνει εξώφυλλο στο TIME ανήκει στο μέλλον. Μαζί μ΄ αυτήν και οι εικόνες Αποκάλυψης για την εκτροφή των ζώων σε στάβλουςκολαστήρια και κλουβιά του θανάτου που θα στοιχειώσουν τα ειδησεογραφικά πρακτορεία, στα μέσα της δεκαετίας του 1990. Δεκαπέντε χρόνια αργότερα, ο Τζόναθαν Σάφραν Φόερ αναβιώνει το γκροτέσκο θέαμα στο Εating animals, το απόλυτο crime novel της αμερικανικής βιομηχανίας τροφίμων. «Εδώ δεν χωράνε αστεία. Ας πούμε ξεκάθαρα αυτό που έχουμε στο μυαλό. Τα ζώα ματώνουν, γδέρνονται και κομματιάζονται ενώ έχουν ακόμη τις αισθήσεις τους», υπενθυμίζει ο Μαρκ Ρόουλαντς, βρετανός συγγραφέας και καθηγητής Φιλοσοφίας στο πανεπιστήμιο του Μαϊάμι, στην κριτική του το λογοτεχνικό ένθετο των Τimes (ΤLS), που έχει όλο το ρεπορτάζ για το πώς το αγαπημένο παιδί της αμερικανικής λογοτεχνίας πάτησε στις ακαθαρσίες των εκτροφείων, είδε το φως σαν κρεατοφάγος Σαούλ και μετεστράφη σε χορτοφάγο Παύλο.

Για την ανακάλυψη του νέου κόσμου ο Φόερ χρειάστηκε τρία χρόνια. Στη διάρκειά τους ο prot g του Τζον Απντάικ και της Τζόις Κάρολ Οουτς είδε από κοντά την Κόλαση στα εκτροφεία πουλερικών, τρύπωσε στα άδυτα των σφαγείων, μίλησε με δεκάδες ανώνυμους κτηνοτρόφους και ζήτησε τη συνδρομή πολλών ακτιβιστών. Ο χρόνος ήταν αρκετός για να οργανώσει την επίθεσή του. Το γλωσσάρι στην αρχή του βιβλίου δεν είναι μια ιδέα πρωτότυπη. Είναι, όμως, μεταμοντέρνα: «Δεν μπορείς να εμπιστεύεσαι ποτέ τη γλώσσα, αλλά ειδικά όταν πρόκειται για τα ζώα οι λέξεις καμουφλάρουν τα πραγματικά γεγονότα. Μερικές, όπως το “ελευθέρας βοσκής”, βοηθούν να ξεχάσουμε αυτό για το οποίο μιλάμε». Κάπως έτσι, ο ορισμός του «ανθρωπομορφισμού» εναλλάσσεται με αυτοβιογραφικές αναμνήσεις και σχόλια για την πολιτισμική ιστορία του φαγητού («στη Βίβλο δεν υπάρχει ούτε ένα αντίστοιχο της αγγλικής λέξης “ζώο”»). Τα παιχνίδια της γλώσσας τελειώνουν μπροστά στην πύλη του σφαγείου. Εκεί ο Φόερ επικαλείται την προσωπική του μούσα για να υπογράψει ένα μανιφέστο- με τον κτηνοτρόφο στον ρόλο του μανιακού δολοφόνου και τα ζώα στον ρόλο της τελευταίας μειονότητας πάνω στον πλανήτη. Φαίνεται ίσως ηρωικό ότι ένας από τους φερέλπιδες νεοϋορκέζους λογοτέχνες βουτάει στα βαθιά της τεκμηρίωσης- με τη μανιέρα του Μάικλ Μουρ-, για να περιγράψει τελικά «τα βουβά πρόσωπα των ζώων της θάλασσας» (δεν είναι το μοναδικό νατουραλιστικό ατόπημα στις περιγραφές του) και να προτείνει την καθολική απαγόρευση του κρέατος. Τα λογοτεχνικά εφόδιά του όμως μοιάζουν λιγοστά, όταν αφήνει το πεδίο της προσωπικής επιλογής και μπαίνει κρυφά στο ναρκοπέδιο της ηθικής. « Οσοι ζουν σήμερα είναι η γενιά με τη βαθύτερη γνώση για το ζήτημα. Είμαστε εκείνοι στους οποίους θα τεθεί το αμείλικτο ερώτημα: “Τι κάνατε όταν μάθατε την αλήθεια για την εξόντωση των ζώων;”». Δεν είναι ν΄ απορεί κανείς, λοιπόν, που το βασικότερο επιχείρημα για τη μεταμόρφωση του Φόερ από «περιστασιακό κρεατοφάγο» σε ορκισμένο χορτοφάγο ήταν η πατρότητα. Η σταυροφορία του εναντίον της βιομηχανίας ήταν το αποτέλεσμα μιας σωστής ερώτησης: «Από πού προέρχεται το φαγητό που τρώει ο γιος μου;». Από αυτό το σημείο, ωστόσο, μέχρι τη δονκιχωτική μονομαχία με τον σαρκοφάγο Ηomo Sapiens η απόσταση είναι όση ανάμεσα στο σούσι και το αμερικανικό μπάρμπεκιου.